Spring naar inhoud


Wekelijks ‘Moderne manieren’ in uw inbox ontvangen? Abonneer u nu op de Nieuwsbrief.

De adviesrubriek ‘Moderne manieren’ gaat over etiquette en verschijnt iedere zaterdag in het dagblad Trouw (in de bijlage ‘Tijdgeest’), maar ook direct op Internet: zie Beatrijs in Trouw. Lees daar haar nieuwste bijdrage. Daarna komen alle problemen op deze website terecht.

Deze site geeft advies om conflicten in het dagelijkse, sociale leven op te lossen. De opzet is simpel: vraagstellers leggen via beste@beatrijs.com een, doorgaans praktische, kwestie voor, waar ze vervolgens antwoord op krijgen. Er zijn ook minder praktische vragen met minder eenduidige antwoorden. Kwesties die meer op het gebied van de ethiek dan van de etiquette liggen. Niet alleen vragen over praktische zaken, maar ook over ethische dilemma’s zijn van harte welkom.

Hebt u zelf een vraag over (in)correct gedrag van uzelf of anderen, dan kunt u die insturen via beste@beatrijs.com. U krijgt vrijwel altijd persoonlijk antwoord, en uw vraag kan gebruikt worden voor anonieme publicatie in het dagblad Trouw en op deze website, tenzij u er expliciet bezwaar tegen maakt.

 

Ook te volgen op Twitter: @BeatrijsRitsema

Artikelen in Etiquette.


Irritante laatkomers

Beste Beatrijs,

Het lijkt wel steeds meer de gewoonste zaak van de wereld om afspraken op het laatste moment af te zeggen, of om veel te laat op een afspraak te komen, zowel op privé als zakelijk gebied. Voor mij voelt dit als het niet respecteren van andermans tijd. Spreek ik af om met klanten te (video)bellen, dan bellen ze gerust 20 minuten na onze geplande afspraak en al die tijd zat ik netjes naast de telefoon te wachten. Ze zeggen niet eens sorry! Zelfs mijn psycholoog heeft hier een handje van.

Met een goede vriendin afspreken betekent dat ze komt wanneer zij wil. Ze is zonder uitzondering minimaal een half uur te laat, maar vaak een uur. Of ze zegt op het allerlaatste moment af, terwijl ik mijn agenda voor haar vrij houd. Als ik tegen mensen zeg dat ik het niet waardeer dat ze te laat zijn of niet komen opdagen, lijkt het niet tot ze door te dringen. Moet ik me aanpassen aan de nieuwe maatschappelijke omgangsvormen? Wat kan ik doen?

Geen respect

Beste Geen respect,

Dit is dit geen nieuw verschijnsel, maar iets van alle tijden. Ook vroeger had je mensen die standaard te laat kwamen opdagen of anderszins slordig met andermans tijd omgingen. Het is heel moeilijk om daarmee om te gaan, omdat het vaak mensen zijn die last hebben van een uitstelsyndroom: ze zijn ambitieus, plannen hun agenda vol met taakjes, maar doen dat op een onrealistische manier en beginnen nooit op tijd. Enfin, dat is verder uw probleem niet. U vraagt zich af wat u hiertegen kunt doen. De meeste mensen gaan trouwens wél zorgvuldig om met hun afspraken. Uw klacht, hoe vervelend ook, betreft uitzonderingen.

Geef lik op stuk!

De belangrijkste remedie is, zoals meestal: ‘lik op stuk geven’. Zeg van tevoren tegen uw vrienden en vriendinnen, uw psycholoog en uw klanten dat u voortaan een kwartier (of tien minuten – wat u een redelijke termijn lijkt) zult wachten bij een afspraak en dat u daarna iets anders gaat doen: naar huis of naar de bioscoop of wat dan ook. U hebt eenvoudig geen zin meer om uw tijd te verdoen aan wachten en u gaat het ook niet meer doen. Als u uw dreigement uitvoert en inderdaad ervan doorgaat na een kwartier, zullen ze waarschijnlijk proberen om zich beter aan de afgesproken tijd te houden. Zo niet, dan bent u in ieder geval de frustratie van uw eigen tijdverlies kwijt.

Artikelen in Vrienden en kennissen, Zakelijke relaties.

Gelabeld met .


Te veel afspraken

Beste Beatrijs,

Laatst kwamen wij bij toeval kennissen tegen met wie we vroeger bevriend waren, maar die we na hun verhuizing en de komst van een kind uit het oog verloren waren. We hebben toen uitgebreid bijgepraat. Tegenwoordig hebben we een druk sociaal leven met vrienden die in de buurt wonen. Onze weekenden zijn tot ver in de herfst volgepland met afspraken en activiteiten. Onlangs kregen we een uitnodiging van hen om te komen eten. We vermoeden dat ze, nu hun kind wat ouder is, hun sociale kring weer willen uitbreiden. Maar wij hebben eigenlijk geen behoefte aan of tijd voor nog meer vrienden, zeker niet als die verder weg wonen (drie kwartier rijden). Hoe komen we met respect uit onder hun toenaderingspoging?

Hoe wimpelen we hen af?

Beste Hoe wimpelen we hen af,

Wees gewoon eerlijk tegen uw vroegere kennissen. Het lijkt helemaal niet moeilijk om hen in een mailtje of appje, beter nog: in een rechtstreeks telefoongesprek hartelijk te bedanken voor hun uitnodiging en er meteen bij te zeggen dat u er tot uw spijt geen gehoor aan kunt geven, omdat uw sociale leven met vrienden en familie tot november is volgepland. Elk weekend hebt u afspraken. Dit zal waarschijnlijk ook komen, doordat er na corona heel veel moest worden ingehaald met een stuwmeer aan sociale gelegenheden als gevolg. Hoe dit ook zij, u kunt moeilijk eerder gemaakte afspraken schrappen ten gunste van een nieuwe afspraak met uw vroegere vrienden en u wil ook nog wat vrije tijd voor uzelf overhouden zonder sociale verplichtingen. Zeg tegen uw kennissen dat u hen nog steeds graag mag, maar dat u gezien de praktische problemen die een afspraak oplevert (onder andere een lange reistijd) hier voorlopig van afziet. Dat zullen ze vast wel begrijpen en zo niet, pech voor hen.

Artikelen in Visite, Vrienden en kennissen.

Gelabeld met , .


Ober, er zit een vlieg in m’n soep!

Beste Beatrijs,

Recent bezochten mijn vrouw en ik op een mooie zomerdag het terras van een café-restaurant met prachtig uitzicht. Een fijne plek voor een glas wijn met borrelgarnituur. Na korte tijd bleek er een vlieg in de wijn van mijn vrouw rond te zwemmen – haar glas was nog voor 80 procent vol. Ze attendeerde de bediening hierop en vroeg om een nieuw glas wijn. De serveerster zei dat ze de vlieg eruit zou halen en het glas terug zou geven. Mijn vrouw vroeg of ze een nieuw glas wijn kon krijgen, waarop de serveerster reageerde dat op het terras zitten het risico van vliegen in je glas meebrengt. Na een verbaasd protest van mijn vrouw zei de serveerster dat ze nieuwe wijn zou brengen, maar dat dit de laatste keer was. Volgens ons was de correcte reactie: ‘Wat onsmakelijk, een vlieg in uw wijn! Ik kom zo bij u terug met een nieuw glas.’ Is dit een irreële verwachting?

Voor wie is het risico?

Beste Voor wie is het risico,

Uw verwachting om een nieuw glas wijn zonder vlieg erin te krijgen is zeker niet irreëel. Integendeel, het is de gebruikelijke gang van zaken in uitspanningen, waar een klant zoiets overkomt. Of de vlieg er buiten op een terras in is gevallen/ gevlogen of binnen doet niet ter zake. Die vlieg hoort daar niet te zijn en het is de taak van de uitbater om de aldus getroffen klant een nieuw glas met inhoud te verstrekken. Dit geldt voor alles wat in het ongerede raakt: een broodje dat op de grond valt, een pannenkoek die van het bord af op de tafel glijdt, een glas met cola dat wordt omgestoten – ongeacht wie de schuld hiervan is komt het in orde brengen van deze ongerechtigheden voor rekening van het café-restaurant. De meeste cafés zullen dat gewoon doen zonder erover te steggelen. Een royale opstelling tegenover de klanten valt onder goede dienstverlening.

Artikelen in Horeca, Traditionele etiquette.

Gelabeld met .


Wat goed dat u nog leeft!

Beste Beatrijs,

Onlangs ging ik (vrouw, 88 jaar) na een wandeling op een terras een cappuccino drinken. Het was druk, maar ik vond een lege stoel en genoot van de zon, de vrijheid en het carillon dat speelde. Opeens werd ik op mijn schouder getikt en een vrij jonge vrouw zei: ‘Wat bent u nog een mooie, goedverzorgde vrouw! Wat leuk dat u dit nog doet op uw leeftijd!’ en weidde vervolgens uit over haar eigen moeder, helaas overleden enzovoort. ‘Mijn vriendin en ik zagen u zitten, en … (babbel, babbel).’ U denkt misschien dat ik me gevleid voelde door het compliment, maar ik voelde me behoorlijk gepikeerd. Ten eerste was ik mij niet bewust van ‘mijn leeftijd’ en ten tweede begreep ik dat ik kennelijk iets bijzonders deed door mezelf op een terras te vertonen. Bij navraag in mijn omgeving zeiden sommige leeftijdgenoten: ‘Voor geen goud ga ik alleen op een terras zitten.’ Ik ben aardig gebleven tegen de vrouw die mij aansprak, maar wat zou u mij (en haar) adviseren?

Dubieuze complimenten

Beste Dubieuze complimenten,

Wat deze vrouw tegen u zei is geen compliment, maar een regelrechte belediging. Wie een oudere dame die zich in de horeca of waar dan ook met haar eigen zaken zit te bemoeien toevoegt hoe geweldig het is dat zij ‘nog’ dit of dat doet saboteert de eigen loftuiting. Daar komt bij dat mensen tegen een man van 88 nooit zoiets zouden zeggen. Het uitspreken van het woordje ‘nog’ tegen ouderen zou taboe moeten zijn. Elk mogelijk complimenteus tintje aan de opmerking wordt aldus onmiddellijk te niet gedaan. Ook al is het niet de bedoeling van spreker, de relativering verandert een compliment onontkoombaar in een diskwalificatie.

Niemand wordt blij van een compliment met het woordje ‘nog’ erin.

Als dit u weer eens overkomt, raad ik u aan om zakelijk te reageren in de trant van: ‘Sta mij toe om bezwaar aan te tekenen tegen het woordje “nog”. Dit geeft mij het griezelige gevoel dat ik met een been in het graf sta.’ Er is geen compliment te bedenken, waarin het woord ‘nog’ figureert zonder dat het iets pijnlijks krijgt. U zou degenen die zo tegen u spreken kunnen suggereren om zich af te vragen of zij zelf blij zouden worden van een compliment met ‘nog’ erin: ‘Wat goed dat je ‘nog’ promotie hebt kunnen maken/ ‘nog’ een nieuwe geliefde hebt gevonden!’ Als mensen beseffen dat ze ouderen hiermee in het afgeschreven hoekje plaatsen in plaats van een opsteker geven, zullen ze ‘nog’ voortaan vermijden.

Artikelen in Aanspreken en begroeten, Horeca.

Gelabeld met , .


Vergaderdiscipline

Beste Beatrijs,

Als vertegenwoordiger van de cliëntenraad was ik uitgenodigd voor een teamvergadering van de zorginstelling. Het was uitdrukkelijk de bedoeling dat ik meedeed met de discussie. De vergadering met zo’n twintig mensen was vrij rumoerig. Met name twee dames waren druk met elkaar aan het kletsen. Dat stoorde mij, omdat ik daardoor de lopende discussie slecht kon volgen. Dat heb ik gemeld en gevraagd of mensen stil konden zijn als anderen aan het woord waren. Blijkbaar is er geklaagd, want de dag daarna werd ik door een bestuurder van de instelling aangesproken. Ik had me volgens haar niet als gast gedragen. Ik had er begrip voor moeten hebben dat collega’s, die door grote werkdruk elkaar nauwelijks spreken, dergelijke gelegenheden gebruiken om elkaar bij te praten, ook één op één. Volgens mij is een slechte vergaderdiscipline juist onbehoorlijk tegenover gasten.

Op het matje

Beste Op het matje,

Het is zeker niet gebruikelijk om tijdens een vergadering onderonsjes te houden of door elkaar heen te praten. Dat is erg afleidend voor de andere aanwezigen en bovendien lijdt de verstaanbaarheid van de officiële vergadering daaronder. Als iedereen kan praten met wie hij/zij wil over onderwerpen die niet op de agenda staan, kan er beter een koffiebijeenkomst of een borrel worden gehouden. Dan is duidelijk dat het niet de bedoeling is om zaken van algemeen belang te bespreken en zo nodig beslissingen te nemen, maar om voor de vuist weg te kletsen over wat er in je opkomt. Vergaderdiscipline vereist dat deelnemers (gast of niet-gast maakt niet uit) de aandacht erbij houden en de beleefdheid opbrengen om hun mond te houden als iemand anders aan het woord is. Er hoort een voorzitter te zijn om de vergadering in goede banen te leiden.

Artikelen in Collega's, Taalgebruik, Zakelijke relaties.

Gelabeld met .


Bekenden van vroeger

Beste Beatrijs,

Door mijn werk ben ik (gelukkig getrouwde vrouw van 56) de laatste tijd zichtbaarder op traditionele en sociale media. Het overkomt me met enige regelmaat dat mannelijke kennissen of studiegenoten uit een grijs verleden via mijn werk-e-mailadres contact zoeken om de banden eens gezellig aan te halen. Ik zit daar niet op te wachten! Ik heb een drukke baan en een uitgebreide vriendenkring. Deze mailtjes komen, vermoed ik, van inmiddels gescheiden heren die mijn huidige status op dit punt willen peilen of ben ik nu te achterdochtig? Niet antwoorden lijkt onbeleefd, maar wél antwoorden werkt, heb ik gemerkt, als aansporing tot een voorstel om af te spreken. Heeft u raad?

Ongewenste contactpogingen

Beste Ongewenste contactpogingen,

U bent niet verplicht om te antwoorden op ongevraagde e-mails of app-berichtjes van mensen (mannen) die u kent van lang geleden. Of deze heren op relationele romantiek uit zijn of alleen maar een gezellig avondje doet er niet toe. Als u er niet voor voelt, hoeft u niet in het voorstel mee te gaan. Het staat u te allen tijde vrij om ongewenste mailtjes naast u neer te leggen, ook al is negeren inderdaad niet heel aardig. Als u liever aardig bent, schrijf dan een mailtje terug, waarin u kort en bondig samenvat wat uw huidige omstandigheden op werk- en relatiegebied zijn en waarin u uitlegt dat u geen tijd hebt voor een afspraak met degene die initiatief tot contact heeft genomen, omdat u het daarvoor te druk hebt en u qua sociaal leven aan uw taks zit.

Artikelen in Internet en e-mail, Vrienden en kennissen.

Gelabeld met , .


‘Kan de buurvrouw ergens anders zitten?’

Beste Beatrijs,

Een paar weken geleden stapten wij in een vliegtuig, mijn vriend had de plaats aan het raam, ik naast hem op de middelste stoel. Aan het gangpad zat een mevrouw die niet in de stoel paste. Haar ene knie bevond zich in het gangpad, haar andere in mijn ruimte. Haar bovenarm was even dik als mijn dij, haar bovenbeen had de omvang van mijn middel. Ze was naar mijn schatting minstens 120 kilo en 1.80 m. Ik ben 52 kilo en 1.63. Het kwam even bij me op om het cabinepersoneel te vragen haar een andere plaats te geven, maar het vliegtuig was zo overduidelijk vol dat ik het niet gedaan heb. Ik heb de luchtvaartmaatschappij na afloop een klachtenformulier gestuurd omdat ik het erg oncomfortabel vond op deze manier, maar ik heb daar tot op heden geen reactie op ontvangen. Wat mag je doen in zo’n situatie? Mag je het cabinepersoneel vragen of die dame een andere plek kan krijgen?

Bijna verpletterd

Beste Bijna verpletterd,

Als alle zitplaatsen bezet zijn, is het zinloos om te vragen om een andere plaats voor een te dikke buurvrouw. Het cabinepersoneel zou u niet kunnen helpen, al zouden ze het willen. U kunt natuurlijk doen alsof u niet weet dat het vliegtuig vol is en alsnog om een andere zitplaats vragen, desnoods voor uzelf, maar ook dat zal niets opleveren. Te dikke passagiers die te veel ruimte in vliegtuigen innemen zijn een bekend probleem, waar vliegmaatschappijen (nog) geen antwoord op hebben. Begrijpelijk zijn ze huiverig om deze passagiers te verplichten tot de aanschaf van twee tickets voor twee plaatsen tegelijk. Dat leidt tot klachten wegens discriminatie.

Het is heel vervelend voor passagiers met minder lichaamsgewicht om naast zo iemand urenlang in de verdrukking te zitten en geen kant op te kunnen. In een uitverkocht vliegtuig is achteraf een klacht indienen bij de vliegmaatschappij het enige wat er voor u overblijft. Als u geen antwoord krijgt, herhaal uw klacht, stuur het formulier nog een keer in of pak de telefoon erbij om een persoon aan de lijn te krijgen. Excuses zullen er niet in zitten, want dan kunt u als klager weer compensatie (geld) eisen, en daar hebben ze geen zin in. Toch moet het probleem worden aangevat. Mogelijk kan het verdelen van de kosten van een extra vliegtuigstoel tussen een passagier met een surplus aan lichaamsgewicht en de vliegmaatschappij bijdragen tot een oplossing.

Artikelen in Buren, Reizen.

Gelabeld met , .


Geen respect voor cadeaus

Beste Beatrijs,

Meer dan een mini-probleempje is het niet, toch vind ik het vervelend en ik erger me er steeds weer aan. Een aantal van onze vrienden en bekenden hebben de gewoonte om cadeaus die ze gekregen hebben door te geven aan een van hún vrienden. Ik vind dit een gebrek aan respect tegenover de oorspronkelijke gever en sowieso vind ik het een rotgewoonte. Ben ik overgevoelig?

Doorgegeven cadeaus

Beste Doorgegeven cadeaus,

Houd voor ogen dat mensen die cadeaus krijgen er altijd mee mogen doen wat ze willen: doorgeven aan een ander, weggooien, verkopen op Marktplaats, op zolder of diep in een kast stoppen – nu ja, het is hun beslissing. Niemand is verplicht om cadeaus tot het eind van zijn of haar leven te blijven koesteren. Cadeaus weggeven aan iemand die er misschien blijer mee is dan de oorspronkelijke ontvanger is een prima gewoonte. In ieder geval niet iets waar u als voormalige gever iets mee te maken hebt.

In uw geval lijkt het verreweg het beste om u zo min mogelijk te verdiepen in wat ontvangers doen met uw eerder gegeven cadeau. Uw naspeuringen leiden alleen maar tot chagrijn. Het is net als afval op straat: als u erop gespitst bent om voortdurend straatafval te registreren, zal het u meer opvallen en meer dwars zitten. Als u na overhandiging een gegeven cadeau uit uw hoofd zet, zult u niet weten wat ermee gebeurt en hoeft u zich ook niet te ergeren. Bij cadeaus gaat het om het gebaar. De ontvanger bedankt hartelijk en toont zijn blijdschap. Verder is het een slecht idee om te controleren of de ontvanger wel genoeg respect ervoor aan de dag legt. Verdring desnoods met enige kracht de cadeaus die u gegeven hebt en u zult nergens meer last van hebben.

Artikelen in Cadeaus.

Gelabeld met .


Passieve vriendin

Beste Beatrijs,

Ik heb al meer dan twintig jaar een vriendin. Zij is niet erg goed in het onderhouden van contacten en dat geeft ze ruiterlijk toe. De laatste jaren is haar aandacht voor mij gereduceerd tot bijna nul. Ze vergeet mijn verjaardag en andere, voor mij belangrijke, momenten. Belt en appt eigenlijk nooit uit zichzelf. Andersom besteed ik wél aandacht aan haar: ik wens haar en haar familieleden een fijne verjaardag, ik onthoud wanneer ze op vakantie gaat en wanneer ze terugkomt en ik informeer regelmatig naar belangrijke gebeurtenissen. Ze reageert wel altijd op mijn app-berichtjes. Ik heb nu ruim drie maanden niks van mij laten horen en dan blijft het dus stil. Maar toch, áls we bij elkaar zijn is het altijd gezellig en voel ik een verbintenis doordat we elkaar al zo lang kennen. Ik kan oprecht zeggen dat ik veel om haar geef. De vriendschap laten doodbloeden is geen optie na zoveel jaren. Waar doe ik goed aan?

Laksheid regeert

Beste Laksheid regeert,

Accepteer de rolverdeling. Sommige mensen zijn nu eenmaal sloom en passief in het onderhouden van sociale contacten zonder dat dat betekent dat ze geen prijs (meer) stellen op de vriendschap. U schrijft dat áls u elkaar ziet, het gezellig is en de vriendschap nog steeds levend is. Neem daar genoegen mee en neem op de koop toe dat het initiatief altijd van u uit zal moeten gaan. Dat is weliswaar een scheve balans, anderzijds geeft dit u wel alle macht binnen de relatie. Het is geheel aan u om te bepalen hoe vaak u contact met elkaar hebt. Allerlei dingen, waar u zich misschien verplicht toe voelt omdat die normaal zijn binnen vriendschappen (zoals denken aan verjaardagen, attent zijn bij belangrijke gebeurtenissen, informeren hoe de vakantie was) kunt u laten zitten, als u er geen puf voor hebt. Of u kunt er wel iets aan doen natuurlijk, maar u hoeft die interesse niet meer te demonstreren, als het u even niet uitkomt. De macht ligt bij u in deze vriendschap en dat heeft ook zeker voordelen.

Artikelen in Traditionele etiquette, Vrienden en kennissen.

Gelabeld met , .