Spring naar inhoud


Wekelijks ‘Moderne manieren’ in uw inbox ontvangen? Abonneer u nu op de Nieuwsbrief!

De adviesrubriek ‘Moderne manieren’ gaat over etiquette en verschijnt iedere zaterdag in het dagblad Trouw (bijlage ‘tijd’), maar ook direct op Internet: zie Beatrijs in Trouw. Lees daar haar nieuwste bijdrage. Daarna komen alle problemen op deze website terecht.

Hebt u zelf een vraag over (in)correct gedrag van uzelf of anderen, dan kunt u die insturen via beste@beatrijs.com. U krijgt vrijwel altijd persoonlijk antwoord, en uw vraag kan gebruikt worden voor anonieme publicatie in het dagblad Trouw en op deze website, tenzij u er expliciet bezwaar tegen maakt.

Ook te volgen op Twitter! @BeatrijsRitsema

Artikelen in Etiquette.


De frivole scheiding bestaat niet

Je moet er toch niet aan denken: stappen zetten in de richting van echtscheiding, tijdelijk bij een goede vriend op de bank slapen, een advocaat in de arm nemen en ineens komt er een ambtenaar van de gemeente over de vloer die je wijst op de mogelijk desastreuze effecten van dit voornemen. Niets persoonlijks, hoor, het hoort gewoon bij de procedure die gevolgd moet worden in het kader van het gemeentelijk preventiebeleid echtscheiding.

In de gemeente Amersfoort/Vathorst rijzen de scheidingscijfers de pan uit. Weliswaar nog niet zo hoog als in poel des verderfs Amsterdam, maar bedenkelijk genoeg om overheidsmaatregelen voor te stellen ter ontmoediging ervan. In de Volkskrant pleit rechtssocioloog en alimentatiespecialist Bregje Dijksterhuis er zelfs voor om ‘een prijskaartje te hangen aan het breken van een huwelijkscontract’. Oftewel een financiële straf, zoals bij het overtreden van de snelheidslimieten of het dumpen van rotzooi op straat. Fijne preventie wordt dat. Lily en Dirk-Jan zien af van hun voorgenomen scheiding omdat ze de boete niet kunnen betalen. Daar zal hun huwelijk van opknappen.

Terwijl de overheid steeds meer terugtreedt op gebieden, waar ze tot voor kort allerlei nuttige taken vervulde, zoals onderdak en verzorging bieden aan hulpeloze bejaarden of bibliotheken en zwembaden overeind houden, meent ze zich nu, althans in het geval Amersfoort, op het privé leven van burgers te moeten storten. De preventie zou niet gericht moeten worden op onhoudbare situaties (huwelijken die in het teken staan van huiselijk geweld, drugs- en alcoholmisbruik, verziekte verhoudingen), maar op ‘ondoordachte en ongeïnformeerde scheidingen’. Deze frivole vorm van echtscheiding brengt disproportioneel veel ellende met zich mee. In de eerste plaats zijn kinderen natuurlijk het slachtoffer: heen en weer gesleep tussen twee huizen, loyaliteitsconflicten, slechtere schoolresultaten, criminaliteit, gedrags-, en psychische problemen. En voor de exen: het risico van een voortetterende vechtscheiding, alimentatieruzies en algehele financiële achteruitgang.

Voorlichting over met name de financieel nadelige consequenties van echtscheiding zou twijfelende echtgenoten ertoe moeten aanzetten hun beslissing te heroverwegen en het toch nog eens een tijdje te proberen met elkaar. De portemonnee ligt nader aan het hart dan de liefde tenslotte. Uit een Brits onderzoek onder tweeduizend gescheidenen bleek nota bene dat 54 procent spijt had van z’n scheiding. Dat zal hier niet anders liggen. Zoveel onnodige, frivole echtscheidingen! Met een beetje heilzame preventie moet dat cijfer toch naar beneden te krijgen zijn.

Degene die iets niét wil heeft altijd voorrang op degene die het wél wil.

Deze instrumentele benadering van de echtscheidingsproblematiek gaat ervan uit dat huwelijkspartners die zich als kip zonder kop in het verderf dreigen te storten met een tikje rationeel tegengas van de gemeente weer bij zinnen en op het rechte spoor gebracht kunnen worden. Maar te betwijfelen valt of de frivole echtscheiding wel bestaat. Zelf ken ik er geen voorbeelden van. Ik ken wel mensen die spijt hebben van hun scheiding, al hebben ze vooral spijt dat ze in eerste instantie met die persoon getrouwd zijn. Spijt van de verkeerde partnerkeus en van de daaruit voortvloeiende scheiding. Er zijn ook mensen die inderdaad liever in hun huwelijk waren blijven zitten (en spijt hebben), maar die te maken hebben met een ex die juist heel erg blij is dat hij/zij ervan af is. Zoiets valt evenmin te redresseren. Degene die niét wil wint altijd van degene die wél wil. De figuur van twee exen die allebei een, vijf of desnoods tien jaar later spijt hebben van hun scheiding komt nooit voor. Natuurlijk niet, want niets staat hun in de weg om het alsnog met elkaar aan te leggen, als ze zo’n spijt hebben.

De frivole scheiding is iets wat door buitenstaanders of door een patroniserende gemeente wordt waargenomen. Betrokkenen zelf weten maar al te goed dat ze onheil over zichzelf en hun kinderen afroepen, maar tenminste één persoon wil koste wat kost eruit. Heel treurig, maar gelukkig bestaat die vrijheid.

Artikelen in Column.


Hoge hakken in de tent

Beste Beatrijs,

Binnenkort trouwt een goede vriendin. Het feest is op een camping en van de genodigden wordt verwacht dat zij allen (evenals het bruidspaar) op de camping slapen. Zij moeten ’s morgens alvast hun tent opzetten. Hoewel we normaal gesproken wel van kamperen houden, zien mijn man en ik dit kampeeravontuur voor één nacht totaal niet zitten. Als ik mijn gasten zou uitnodigen voor een overnachting zou ik ze niet vragen hun eigen kampeeruitrusting mee te nemen, maar een comfortabel onderkomen aanbieden. Het lijkt erg onbeleefd en onsportief om ’s avonds terug naar huis te gaan. Ik heb geen zin in gedoe in de vriendschap, maar ook niet om met mijn nette kleren in een tent te moeten kruipen in het Hollandse weer. Kun je een dergelijke uitnodiging vriendelijk afslaan of moet ik mij gewoon schikken?

Campinghuwelijk

Beste Campinghuwelijk,

Het is zeker niet onbeleefd of onsportief om na het feest naar uw eigen huis terug te keren. U hoeft absoluut niet de nacht in een tent door te brengen na een huwelijksfeest, als u daar geen zin in hebt. Dit bruidspaar vindt het kennelijk leuk om hun huwelijksdag in kampeersferen door te brengen. Allemaal best, en er zullen vast gasten zijn het prima vinden om na afloop van het feest in een tentje te rollen, maar niemand kan verplicht worden om daar aan mee te doen. Gelukkig vindt het huwelijk in Nederland plaats, dus u kunt er gewoon heen, meedoen met de gezelligheid en weer terug naar uw eigen huis gaan als u het welletjes vindt. Of u reserveert een hotel in de buurt, als u ’s nachts niet meer terug wil rijden. Op geen enkele manier kan uw weigering om in een tent te overnachten de vriendschap met het bruidspaar op het spel zetten.

Artikelen in Bruiloft.

Gelabeld met .


Meebetalen aan verkeersboete?

Beste Beatrijs,

Een tijdje terug werd mijn auto bij een aanrijding buiten mijn schuld total loss gereden en ik moest snel op zoek naar een nieuwe. Gelukkig vond ik een goede vriend bereid om met mij te gaan kijken naar een paar tweedehands auto’s. Onderweg zag ik een flitspaal waar ik mijn vriend op attendeerde. Mijn waarschuwing bleek te laat, want een week later ontving hij een boete van 70 euro. Mijn vriend vindt dat ik de helft van de boete moet betalen. Enerzijds is hij vaak bereid om mij en andere vrienden kosteloos mee te laten rijden, anderzijds is hij een notoire hardrijder die regelmatig boetes krijgt en vind ik niet dat ik daar de dupe van moet zijn. Wat vindt u?

Wie betaalt het hardrijden?

Beste Wie betaalt het hardrijden,

De boete is voor degene die de overtreding heeft begaan, niet voor de meerijder. Als uw vriend met zijn grootmoeder en drie oude tantes in de auto had gezeten, zou de boete ook niet door vijf gedeeld worden, toch? Wat niet wegneemt dat u in dit geval best kunt aanbieden om de helft te betalen, omdat uw vriend bezig was met u een dienst te bewijzen. Uw financiële bijdrage aan de boete zou dan een bedankje zijn voor zijn chauffeursdiensten. Maar nog steeds zou het gaan om een gunst die u verstrekt, een verplichting is het niet.

Artikelen in Vrienden en kennissen.

Gelabeld met , .


Alleen stiekem

Beste Beatrijs,

In mijn vriendengroep (studenten en afgestudeerden) wordt regelmatig bij elkaar gelogeerd, omdat sommigen uit de stad verhuisd zijn. Dit is altijd erg gezellig, maar het aantal stelletjes binnen de vriendengroep stijgt en de partners komen ook vaak mee. Vaak slaapt iedereen in dezelfde ruimte. Wat is de etiquette omtrent seksuele handelingen in een gedeelde slaapkamer? Gelden er andere regels voor de gastheer en -vrouw, aangezien zij doorgaans in hun eigen tweepersoonsbed slapen en tenslotte in hun eigen huis zitten?

Seks op de slaapzaal

Beste Seks op de slaapzaal,

Voor seks in logeersituaties geldt dezelfde regel als voor snoepen onder lestijd: niet doen, behalve als het zo stiekem gebeurt dat niemand iets in de gaten heeft. Deze regel is evenzeer van toepassing op logeergasten als op degenen die logies verstrekken.

Artikelen in Traditionele etiquette.

Gelabeld met , .


Vrijblijvende taallessen

Beste Beatrijs,

Mijn man en ik gaan al jaren naar Zweden en willen graag de taal leren spreken. Wij hebben ooit een cursus aan de Volksuniversiteit gevolgd, maar dat is lang geleden. Mijn man heeft een bevriende collega die getrouwd is met een Zweedse en zij was wel bereid om ons (en haar eigen man) conversatieles te geven. Dat gebeurde een aantal weken en de avonden waren leerzaam en gezellig. Wij zorgden voor hapjes en drankjes en zij wilde geen geld voor de lessen. Iedereen tevreden, totdat de vriend zijn moeder wilde meenemen omdat die ook graag Zweeds wilde leren. Wij reageerden wat terughoudend, omdat moeder een volstrekte beginneling is. Wat we al vreesden gebeurde: de vaart is uit de lessen en moeder grijpt elke kans aan om haar dagelijkse belevenissen te delen – in het Nederlands. Ze beschouwt de lesavonden vooral als sociaal vertier. Wij maken geen vorderingen meer met Zweeds en willen haar er niet meer bij hebben. Hoe kunnen we dit aan de orde stellen zonder iemand voor het hoofd te stoten?

Last van beginneling

Beste Last van beginneling,

U kunt die moeder er niet uitwerken, want zij is de schoonmoeder van degene die les geeft en de moeder van uw vriend. De Zweedse conversatieavondjes zijn getalsmatig een familieaangelegenheid met u en uw man in de minderheid. U kunt al helemaal geen kritiek geven op de gang van zaken, omdat u niet betaalt voor de lessen. Ik begrijp dat moeder een vertragend effect heeft op de voortgang en dat u liever serieus les zou krijgen dan tussendoor naar het gebabbel van een oudere dame te moeten luisteren. Maar in de huidige vrijblijvende opzet hebt u geen poot om op te staan. Er is geen enkele manier waarop u kunt reclameren of protesteren of van haar af kunt komen. Als u serieus Zweeds wilt leren, moet u het op een andere manier aanpakken. Vraag de lerares om aparte conversatielessen zonder de gezelligheid van hapjes en drankjes, maar tegen een fatsoenlijk tarief, omdat u vindt dat u in de huidige opzet te weinig vorderingen maakt. Of zoek een andere professionele docent.

Artikelen in Vrienden en kennissen.

Gelabeld met , , .


Geen zin in ongekleed zwemmen

Beste Beatrijs,

Nu het lente wordt vragen de mensen in mijn hardloopgroep zich alweer af wanneer het zeewater warm genoeg zal zijn om tijdens de trainingen een frisse duik te nemen. Zwemmen in zee vind ik zelf ook leuk, maar tot mijn schrik trok iedereen vorige herfst, toen ik er voor het eerst bij was, al zijn/ haar kleding uit om er vrij en blij in te springen. Dit speelde zich af op een stuk naaktstrand, maar dat maakt het voor mij niet acceptabel. Ik (man, veertiger) heb geen zin om mijn naakte lichaam te tonen en ik heb ook geen behoefte aan de naaktheid van de anderen. Ik vind dat je elkaar elke schaamte, of vermoeden daarvan, moet besparen. Maar er heerst een sfeer van ‘we zijn allemaal gelijk’, ‘dat is toch normaal’, en ‘lekker hè, dat water’. Ik heb die keer mijn korte broek aangehouden, maar ik was de enige en ik kreeg daar opmerkingen over. Niet dat ik bang ben om voor deze groepsdruk te bezwijken, want dat doe ik niet, maar hoe kan ik overeind blijven zonder de homogeniteit in de groep te doorbreken en mezelf buiten spel te zetten?

Pauzeren op het naaktstrand

Beste Pauzeren op het naaktstrand,

Wat u wil kan niet. U kunt niet als enige uw broek aanhouden, als het hele gezelschap naakt gaat zwemmen, zonder dat u zichzelf buiten spel zet en zonder dat u de homogeniteit van de groep doorbreekt. De groep waar u deel van uitmaakt gaat hardlopen en maakt een tussenstop op het naaktstrand. Dat gebeurt niet bij toeval. Ze houden daar halt, omdat ze naakt willen zwemmen op een plek waar dat legaal is. Als ze niet naakt wilden zwemmen, zouden ze wel op een ander stukje strand een zwempauze nemen. U kunt tegen de groep zeggen: ‘Heren, dames, laten we tijdens de training níet het naaktstrand aandoen, want ik trek mijn kleren liever niet uit.’ Misschien luisteren ze naar u, omdat het hun niet zo veel uitmaakt of om u ter wille te zijn. Als u er expliciet om vraagt, krijgt u wellicht uw zin, al lijkt de kans groter dat ze zeggen: ‘Maar we willen juist heel graag naakt zwemmen, dat vinden we leuk!’ In dat geval kunt u kiezen om A. niet mee te doen met het zwemmen en op het strand gekleed en wel te wachten tot het hardlopen wordt hervat. B. u aan te passen aan de naaktzwemroutine van de anderen of C. als enige te water gaan met een (zwem)broek aan. In het laatste geval plaatst u zich buiten de groep, daar helpt geen moedertje lief aan.

Artikelen in Scholen en verenigingen, Vrienden en kennissen.

Gelabeld met .


Wie erft de papieren?

Beste Beatrijs,

Vlak na de dood van mijn moeder heeft mijn oudste broer (ik heb drie broers) al haar foto’s, papieren en correspondentie meegenomen. Hij wil het bij elkaar houden en beheren. Ik wil graag de spulletjes van mijn moeder hebben. Het is niet zoveel en ik ben de enige dochter. Mijn dochter is naar mijn moeder vernoemd en ik wil het later graag aan haar nalaten. In de vrouwelijke lijn. Mijn broer vindt dat allemaal onzin en wil het bij zich houden. Het ligt nu bij hem op zolder. Ik ben bang dat straks alles naar zijn dochter gaat en dat ik het nooit meer terug zie. Er komt binnenkort een familiefeest aan en het zit me zo dwars dat ik bang ben dat ik een woedeaanval krijg. Hoe kan ik dit oplossen?

Ruzie over erfgoed

Beste Ruzie over erfgoed,

Uw broer heeft niet meer recht op de papieren nalatenschap van uw moeder dan u. De kinderen hebben er allemaal evenveel recht op. Er moeten dus afspraken over worden gemaakt. Meestal heeft niet iedereen er evenveel belangstelling voor. Uw andere twee broers zijn blijkbaar niet geïnteresseerd. Het conflict gaat tussen u en uw oudste broer.

Ga met hem om de tafel zitten en bespreek het rustig. Hij heeft z’n redenen, u hebt uw redenen. Bespreek die en luister naar elkaar. In ieder geval moet u de gelegenheid krijgen om het materiaal te bekijken en te lezen. Om te beginnen kunt u aan uw broer tijd vragen (een paar weken/ maanden) om het archief door te nemen. Bij het oplossen van de eigendomsvraag kan het helpen dat het materiaal kan worden ingescand in de computer en uitgeprint. Als u er geld tegenaan gooit, kan een professioneel bedrijf hoogwaardige kopieën leveren van foto’s en documenten. Daarna kan er geloot worden wie de echte stukken en wie de kopieën krijgt.

Artikelen in Broers en zussen.

Gelabeld met .


Broer laat het afweten

Beste Beatrijs,

Vier maanden geleden heb ik een kindje gekregen. We hebben de eerste paar weken weinig tot geen visite ontvangen, omdat het een moeilijke bevalling was. Al die tijd heeft mijn broertje niets laten horen, terwijl hij en zijn vriendin hadden gezegd dat ze ons wilden helpen. Een mailwisseling over een afspraak maken een maand geleden eindigde in grote stilte. Dit weekend de stoute schoenen aangetrokken en gemaild of mijn mail was aangekomen en dat we een afspraak leuk zouden vinden. Na een paar dagen een mail terug: ‘O vergeten.’ Verder niks. Het kwetst me, ik word boos. Ik zou wensen dat ze een beetje betrokkenheid toonden. Maar ik kan dit niet afdwingen. Moet ik mijn wrevel uitspreken of accepteren dat het er niet inzit. Wat is uw visie hierop?

Broer stelt teleur

Beste Broer stelt teleur,

In geval van wrevel, frustratie of andere negatieve gevoelens verdient het pakken van de telefoon altijd de voorkeur boven mailtjes sturen. En al helemaal in dit geval, waar het uw broer betreft. Tegen uw broer hoeft u toch niet omzichtig te doen? Dat heen en weer mailen werkt vertragend. Als mensen geneigd zijn tot uitstellen, zoals uw broer blijkbaar, is het maar al te makkelijk om te denken: ik reageer later wel, en vervolgens vergeten ze het. Bel hem gewoon op! En zeg: ‘Hé, hoe zit het? Je zou langs komen en nu is baby al vier maanden oud. Zullen we een afspraak maken?’ U hoeft er niet eens bij te zeggen dat u zich teleurgesteld en in de steek gelaten voelt, want het feit dat u opbelt en hem opport, is al duidelijk genoeg. Waarschijnlijk zal hij sorry roepen en onmiddellijk zijn agenda trekken. Probleem opgelost. Het zou niet moeilijk moeten zijn om duidelijkheid te betrachten tegen de mensen die u na staan.

Artikelen in Broers en zussen, Zwangerschap en baby's.

Gelabeld met .


Oorlog, vrouwen en slaven

In tijden van oorlog staat het dagelijkse leven onder druk, dus ook de liefde. Ook al gaan de meeste mensen gewoon door met wat ze altijd al deden, het bedreigende idee dat er fronten in de buurt zijn waar bloed vergoten wordt, dat er vijanden zijn die het op je gemunt hebben en dat er zomaar bommen uit de lucht kunnen vallen geeft een gevoel van urgentie. Oorlog dringt door in alle poriën van een maatschappij en individuele handelingen, zoals waar je boodschappen doet of met wie je omgaat, krijgen ineens extra betekenis, omdat ze onverbiddelijk in het licht van die oorlog worden geduid. Wie zijn je vijanden, wie zijn je vrienden is niet alleen een kwestie van leven en dood, maar ook een criterium waarop morele beoordeling plaatsvindt.

Het probleem voor burgers in een oorlog is dat ze er middenin zitten en geen flauw idee hebben hoe permanent de veranderingen zullen zijn. Neem het fenomeen ‘moffenhoeren’: meisjes die verliefd worden op Duitse commandanten die er gelikt uitzien in hun scherp gesneden door Hugo Boss ontworpen uniform. De Duitse militairen zijn beleefd en complimenteus, ze houden van Schubert, kunnen goed dansen en beschikken over een oneindige voorraad toiletzeep, schnaps en sigaretten. Hoe immoreel is het van zo’n meisje om zich aan een van de bezetters te verslingeren en een verterende liefde te beleven of alleen maar een flirt om de zinnen te verzetten?

Na pakweg een generatie wordt de status quo normaal en heult iedereen met de bezetter.

Misschien heeft ze iets gehoord over de jodenvervolging, maar haar Heinz is een beschaafd heerschap, die hier ook alleen maar van hogerhand is gedetacheerd en het liefst zou terugkeren naar Vorpommern met zijn bruid aan zijn zijde. Hoe dan ook, de horizon is beperkt in de oorlog (niet alleen in de oorlog), voor hetzelfde geld blijft de status quo gehandhaafd en wordt Nederland definitief ingelijfd bij Duitsland. Je moet ergens op gokken tenslotte. Na de Tweede Wereldoorlog werden moffenhoeren ter vernedering en publiek vermaak kaalgeschoren en op mestkarren rondgereden. Dergelijke wraakacties konden zich alleen maar voordoen doordat de oorlog relatief kort duurde en de bezetting als een anomalie werd gezien. Wanneer er pakweg een generatie overheen gaat, wordt de status quo normaal en heult iedereen met de bezetter.

Los van de duur van een oorlog of een bezetting maken seksuele relaties tussen agressors en de plaatselijke bevolking altijd deel uit van de oorlogshandelingen. Als de strijd geleverd is en de agressieroes nog niet helemaal uitgewerkt, gaan soldaten hier en daar wat verkrachten om te vieren dat ze het overleefd hebben en om een extra overwinningsslag te maken. Het impregneren van de vrouwen van de vijand is een effectieve manier van kolonisatie en minder riskant dan vechten.

In Het kasteel van Elmina (boek van Marcel van Engelen over de geschiedenis van de Nederlandse slavenhandel) las ik een interessante uiteenzetting over hoe de stammen in West-Afrika destijds oorlog voerden. Het punt was dat de strijd nooit over land ging. Het land was iedereen, dus van niemand en er werd nooit land bezet. De overwinnaar in een stammenoorlog maakte zich meester van de commodities: rijkdommen, maar vooral mensen. De mannen werden tot slaaf gemaakt, de vrouwen eerst verkracht, voor zo ver zij zich niet meteen al vrijwillig onderwierpen, en daarna tot slaaf gemaakt. Het slaaf zijn bij een andere stam was overigens minder erg dan slaaf zijn in Amerika, ook vanwege de kinderen van gemengde oorsprong. Slaven moesten het vervelende werk doen, maar maakten deel uit van het huishouden en konden na verloop van tijd voor zichzelf beginnen.

Doordat vrouwen als commodity golden hadden zij een dempend effect op de oorlog. In een maatschappij met vrouwenemancipatie kan dat niet meer. Dan is een vrouw de lul als ze een atavistische impuls volgt om met de bezetter naar bed te gaan.

Artikelen in Column.