Spring naar inhoud


Wekelijks ‘Moderne manieren’ in uw inbox ontvangen? Abonneer u nu op de Nieuwsbrief!

De adviesrubriek ‘Moderne manieren’ gaat over etiquette en verschijnt iedere zaterdag in het dagblad Trouw (bijlage ‘tijd’), maar ook direct op Internet: zie Beatrijs in Trouw. Lees daar haar nieuwste bijdrage. Daarna komen alle problemen op deze website terecht.

Hebt u zelf een vraag over (in)correct gedrag van uzelf of anderen, dan kunt u die insturen via beste@beatrijs.com. U krijgt vrijwel altijd persoonlijk antwoord, en uw vraag kan gebruikt worden voor anonieme publicatie in het dagblad Trouw en op deze website, tenzij u er expliciet bezwaar tegen maakt.

Ook te volgen op Twitter! @BeatrijsRitsema

Artikelen in Etiquette.


In besloten kring

Beste Beatrijs,

Onlangs is mijn oudere zus overleden. Ze was 87. Wij verschilden dertien jaar in leeftijd. Toen ik klein was, had zij veel aandacht voor mij, haar kleine broertje. In onze volwassenheid zagen we elkaar weinig, maar na mijn pensionering kwam ik redelijk dicht bij haar in de buurt te wonen en was het contact intensiever. Toen haar man overleed, hebben wij extra aandacht aan haar gegeven. Na een herseninfarct kwam ze in een verpleeghuis terecht en hebben we haar frequent bezocht. Als haar dochter op vakantie ging, kwam de vraag om wat vaker naar haar toe te gaan, wat we natuurlijk deden. Via een app kregen wij het bericht dat zij overleden was en dat wij en de rest van de familie niet bij de crematie mochten zijn. Dochter en zoon brachten haar alleen, in besloten kring zoals zij dit noemden, naar het crematorium. Wij waren verbaasd en verdrietig dat we de afscheidsbijeenkomst niet mochten bijwonen. Haar kinderen vroegen respect van ons voor hun besluit. Wat me tot de vraag brengt: wat betekent precies ‘in besloten kring’?

Niet welkom bij afscheid

Beste Niet welkom bij afscheid,

‘In besloten kring’ of ‘in stilte’ betekent alleen naaste familie en hooguit een enkele intieme vriend(in) van de overledene. Als een overledene erg oud is geworden, zijn er vaak geen vrienden meer over en komt ‘besloten’ neer op alleen familie. Uitvaarten in besloten kring worden meestal georganiseerd voor overledenen die zo veel maatschappelijk aanzien genoten dat nabestaanden een grote opkomst van onbekenden vrezen bij de uitvaart. Nabestaanden geven dan de voorkeur aan een kleinschalig afscheid in besloten kring boven een massaal evenement. Soms wordt er voor de bredere kennissenkring op een ander tijdstip een openbare gedenkbijeenkomst georganiseerd.

In geval van mensen zonder nationale bekendheid heeft een afscheid in besloten kring of in stilte weinig zin. Integendeel, het is goed gebruik om iedereen die dat graag wil de gelegenheid te geven om een overledene de laatste eer te bewijzen. Zoals Ivo de Wijs dichtte: ‘Als ik ooit doodga, kom dan allemaal maar/ En hou je flink of snotter, alles mag/ Vooruit, laat het maar druk zijn en luidruchtig/ Ik zorg wel voor de stilte op die dag.

Soms heeft een overledene zelf beschikt dat hij/zij een afscheid in stilte wil. Soms beslissen nabestaanden dat. Hoe dit ook zij, een broer of zuster van een overledene hoort bij de naaste familie, dus u had vanzelfsprekend welkom moeten zijn bij het afscheid van uw zus, besloten of niet. En al helemaal, omdat u uw zus ook bijgestaan hebt in de laatste periode van haar leven. Het is onbegrijpelijk dat de kinderen van uw zus haar afscheid op zo’n kille, uitsluitende manier hebben afgehandeld. Het lijkt erop dat de kinderen het te veel moeite vonden om iets te maken van de crematiebijeenkomst: praatjes van enkele mensen die belangrijk waren in het leven van uw zuster, mooie muziek en een uurtje herinneringen ophalen in de foyer. Mogelijk was de verhouding met hun moeder grondig verstoord. Of ze hadden geen zin om er geld aan te besteden, dat kan ook. Chic was het in ieder geval niet om u uit te sluiten.

Artikelen in Dood en begrafenis.


Sociaal doen buiten werktijd

Beste Beatrijs,

Sinds kort reis ik (man) op de terugweg van mijn werk bijna dagelijks met een of twee collega’s, eerst met de bus dan met de trein, naar onze woonplaats. Na een lange werkdag voel ik meestal weinig behoefte om nog drie kwartier met hen te praten. Normaal gesproken vind ik het onbeleefd om mij in sociale situaties te focussen op mijn mobiel in plaats van op de ander, maar voor deze situatie zou ik graag een uitzondering maken. Is het acceptabel om iets voor mezelf te doen en geen aandacht te hebben voor mijn collega’s?

Mag ik passen?

Beste Mag ik passen,

Ja, hoor, u kunt zeker uw mobiel (of de krant of een boek of uw koptelefoon met een muziekje) erbij pakken, als u niet verder met uw collega’s wil praten. Er bestaat geen verplichting om met collega’s sociaal te doen in het openbaar vervoer na afloop van de werkdag. Tenslotte hebt u ze al de hele dag gezien. U kunt rustig uw gang gaan op uw telefoontje. Als u behoefte hebt om uw wegloopgedrag toe te lichten, zegt u: ‘Ik ben moe van de werkdag, ik trek me even terug op mijn telefoon.’

Artikelen in Collega's, Reizen, Telefoon.

Gelabeld met .


Eten aan de telefoon

Beste Beatrijs,

Dit is me nu al twee keer overkomen. Ik had een telefonische afspraak met iemand over toekomstige samenwerking. Beide keren had ik de mensen met wie ik belde niet eerder ontmoet. Tijdens deze, toch belangrijke, zakelijke gesprekken, ging de persoon aan de andere kant van de lijn iets opeten, met alle geluiden van dien (kauwen, mompelen, hier en daar wat smakken, en – niet te vergeten – doorslikken). Omdat het ging om een professioneel gesprek met iemand die ik nog niet kende, wilde ik niet meteen kritiek geven, want ik durfde de nog prille werkrelatie niet op scherp te stellen. Maar ik vond het wel respectloos. Wat zegt de etiquette over eten aan de telefoon?

Bellen en eten tegelijk

Beste Bellen en eten tegelijk,

Eten onder het telefoneren is een no go. Dat is een duidelijke regel die in het verlengde ligt van ‘niet met volle mond spreken’. Door de telefoon worden kauw-, smak- en slikgeluiden versterkt, wat ze veel irritanter maakt dan wanneer mensen in levenden lijve met elkaar aan tafel zitten. Het is lastig om er iets van te zeggen, wanneer u met een onbekende belt. Bij een zakelijk gesprek, waarin u een vragende positie verkeert, bijvoorbeeld om een opdracht te verwerven, valt het af te raden om er negatief commentaar op te geven. Gebeurt het tijdens een telefoongesprek met een bekende, kunt u zeggen: ‘Zal ik straks even terugbellen? Ik wil je niet storen bij het eten.’

Artikelen in Eten en drinken, Telefoon.

Gelabeld met .


Scheldwoorden met een prijskaartje

Beste Beatrijs,

Wij, twee zusjes van tien en acht jaar, hebben thuis een vloekpot, waar we elke keer een muntje in moeten doen, als we een scheldwoord zeggen. Wij zijn het niet met onze ouders eens dat het woord ‘kak’ een scheldwoord is. Wat vindt u?

Strafbare woorden

Beste Strafbare woorden,

Een vloekpot in huis is best een aardig middel om het taalgebruik van gezinsleden een beetje in toom te houden. Veel mensen vloeken en schelden op een gedachteloze manier. Bij alles wat tegenzit gebruiken ze krachttermen om hun misnoegen te uiten. Maar onder vrienden in je vrije tijd is het taalgebruik vrijer dan bijvoorbeeld thuis met andere generaties erbij of in de klas op school. Het geeft een onprettige sfeer in huis, als ouders voortdurend vuilbekken of hun kinderen uitschelden. Bovendien zullen de kinderen dit gedrag overnemen en hun ouders ook gaan uitschelden. Een verbod op schelden en vloeken in huis hoort voor zowel ouders als kinderen te gelden. Jullie vragen of ‘kak’ ook als scheldwoord geldt. Ik vrees van wel, omdat alle synoniemen van ontlasting (je kunt ze zelf wel verzinnen) vaak en enthousiast als scheldwoord worden ingezet. Behalve dan het woord ‘ontlasting’ zelf – dat bekt niet lekker als krachtterm.

Probeer anders eens de uitroep ‘excrement!’ als je eigenlijk ‘kak!’ wil zeggen.

In Nederland geldt het woord ‘shit’ als een heel soft krachttermpje, dat bijna iedereen gebruikt – van de vakkenvuller in de supermarkt die een pot appelmoes laat vallen tot de barones die haar sherryglas omstoot. Maar ‘shit’ is in Amerika een grof scheldwoord. Daar krijgen kinderen een standje of moeten ze strafregels schrijven als ze op school ‘shit’ zeggen en de leraar hoort het toevallig. Voor het bepalen of een woord een scheldwoord is of niet, kun je je afvragen of je het in de mond zou nemen, wanneer je met je oma praat. Waarschijnlijk valt het woord ‘kak’ dan af. Probeer anders eens de uitroep ‘excrement!’ als je eigenlijk ‘kak!’ wil zeggen. Het betekent hetzelfde, er zitten ook twee lekkere k’s in, maar het wordt nooit als scheldwoord gebruikt en zal dus geen boete geven thuis.

Artikelen in Kinderopvoeding, Taalgebruik.

Gelabeld met , .


Als een zieke te veel eist

Beste Beatrijs,

Met een huisgenote uit mijn studententijd heb ik altijd contact gehouden. Niet heel frequent, maar bij belangrijke momenten zagen we elkaar. We kennen elkaar 25 jaar. De laatste jaren vind ik dat we uit elkaar zijn gegroeid, maar zomaar de vriendschap beëindigen ging me te ver. Liever liet ik het een beetje doodbloeden. Nu is ze ernstig ziek en zoekt ze veel contact met mij. Het afgelopen jaar appt ze regelmatig, stuurt updates via de mail en belt me vaak. Probleem is dat ik steeds meer weerstand voel. De gesprekken gaan vooral over haar, hoe ik het beste op haar ziekte kan reageren en waar ze behoefte aan heeft. Ik stuur regelmatig een kaartje of een appje, maar probeer persoonlijk contact te vermijden. Hoe ziek ze ook is, het zou fijn zijn als er ook ruimte is voor wat er gebeurt in mijn leven. Zo is mijn vader overleden, maar had ze nauwelijks aandacht voor mijn verdriet. Ik schaam me over mijn egocentrisme, want ja, ze is ziek en wie weet gaat ze dood. Wat loop ik dan moeilijk te doen. Moet ik het maar gewoon volhouden en mezelf wegcijferen?

Omgaan met ziekte

Beste Omgaan met ziekte,

Als uw vriendin zo ernstig ziek is dat ze misschien komt te overlijden, is dat niet de aangewezen omstandigheid om de vriendschap op te zeggen. Daar zou u zich later ook niet goed onder voelen. U kunt het contact beter aanhouden, maar blijf wel zelf de baas over de frequentie ervan. U hoeft zich niet te gedragen als de beste vriendin die altijd voor haar klaar staat, want dat bent u niet. U hoeft bijvoorbeeld haar telefoontjes niet op te nemen, als een telefoongesprek met haar u niet uitkomt. Bel haar later terug op een tijdstip dat het u schikt en laat het gesprek niet langer duren dan u aan kunt. Hetzelfde geldt voor reageren op appjes of bij haar langs gaan: laat u niet onder druk zetten om meer te geven dan waar u toe bereid bent. Bepaal uw eigen grenzen en ga daar niet overheen. Houd op met verwachten dat u iets van haar terug krijgt in de vorm van belangstelling voor uw eigen wel en wee. Iemand die ernstig ziek is kan die belangstelling voor anderen meestal niet meer opbrengen, reken haar dat niet aan. Samengevat: laat haar niet vallen, maar sloof u ook niet uit voor haar.

Artikelen in Vrienden en kennissen, Ziekte.


Is een vrijgezellenfeest verplicht?

Beste Beatrijs,

Mijn broer trouwt binnenkort. Er is een vrijgezellenfeest gepland op een bepaalde datum en ik heb toegezegd. Dezelfde avond bleek dat ik niet kon en heb ik dit gemeld. Mijn vriendin is dat weekeinde weg met haar vriendinnen. De reactie was kort samengevat: we kunnen het niet verschuiven en het is wel de bedoeling dat je komt, los het maar op. Mijn vriendin had haar weekeinde eerder gepland en vindt onze jongste (drie maanden) te klein om uit logeren te gaan. Ik voel me verplicht om te gaan, moet ik me in allerlei bochten wringen voor een vrijgezellenfeest?

Roosterproblemen

Beste Roosterproblemen,

Nee, u hoeft zich niet in bochten te wringen om een vrijgezellenfeest te kunnen bijwonen, want er zijn wel belangrijker dingen op de wereld. Thuis zitten bij uw kinderen bijvoorbeeld in het weekend dat uw vriendin weg is. U hoeft zich niet verplicht te voelen om een feestje te bezoeken, want iemand die wordt uitgenodigd heeft altijd het recht om een uitnodiging af te slaan om hem moverende redenen. Zeg vriendelijk af voor de gelegenheid en wens iedereen veel plezier. Als ‘broer van’ kunt u niet ontbreken op het huwelijk van uw broer. Dat is heel wat anders dan ontbreken op het vrijgezellenfeest van uw broer. Dat laatste mag best, want het is een betrekkelijk irrelevant evenement, waar thuisblijvers weinig tot niets aan missen.

Artikelen in Bruiloft.

Gelabeld met .


Ellebogenwerk van een stiefmoeder

Beste Beatrijs,

Na mijn scheiding, 25 jaar geleden, kreeg mijn zoon (nu 28) een stiefmoeder, met wie mijn ex later nog twee kinderen kreeg. Afgezien van wat strubbelingen in het begin is de constellatie met co-ouderschap en twee huizen voor mijn zoon al die tijd wonderbaarlijk goed gegaan. Tot mijn ex enkele jaren terug overleed. Sindsdien is het meerdere keren voorgekomen dat de stiefmoeder als eerste naar voren liep om mijn zoon te feliciteren met een verjaardag, diploma of met de scriptieprijs die hij ontving, zodat ik op mijn beurt moest wachten. Onlangs zat ze tijdens een etentje toevallig naast een man die mij goed kent. Nietsvermoedend sprak ze over haar drie kinderen en over hoe goed die het wel niet doen. Toen de man zei dat de oudste toch niet van haar was, beaamde ze dat. Maar, zei ze erbij, ik ken hem al zo lang dat ik hem beschouw als mijn eigen zoon. Misschien ben ik hypergevoelig, maar als moeder van mijn zoon stoor ik me aan zulk gedrag. Kan ik er iets van zeggen of moet ik er mijn schouders over ophalen?

Stiefmoeder dringt zich op

Beste Stiefmoeder dringt zich op,

Dit gedrag is om uit je vel te springen! Het is natuurlijk prachtig dat uw zoon en zijn stiefmoeder zo’n goede relatie hebben, maar de stiefmoeder moet wel haar plaats kennen en die komt na de uwe. Hier kan geen misverstand over bestaan: u bent de moeder van uw zoon en uit de aard van die relatie bent u belangrijker voor hem dan de stiefmoeder, hoe goed die twee het ook met elkaar kunnen vinden. Het heeft ook iets aanmatigends van die vrouw om haar stiefzoon te beschouwen als haar eigen kind. Dat kind hééft al een moeder, er is dus geen vacature, laat staan een reden om aan uw stoelpoten te zagen.

Anderzijds laat dit grensgeschil zien hoe precair de verhoudingen zijn tussen stief- en eigen familie en hoe snel iemand op verboden terrein terecht kan komen. U zou dit gedrag van de stiefmoeder de kop willen indrukken, maar het is niet handig om haar hierop aan te spreken. Niet alleen zou u zichzelf daarmee in een behoeftige rol plaatsen, vervelender nog is dat zij gewond kan ontkennen dat het haar bedoeling was om u voor de voeten te lopen. Een ontkenning die trouwens best oprecht kan zijn. Misschien wordt haar gewoonte om als eerste op uw zoon af te stormen alleen maar ingegeven door een overmaat aan enthousiasme zonder dat zij zich afvraagt wie er eigenlijk voorrang heeft. U figureert helemaal niet in haar denkwereld. Een fout van omissie is minder erg dan doelbewust iemand de pas afsnijden, maar nog steeds een fout. Die vrouw vindt zichzelf kennelijk heel erg belangrijk.

Dit soort subtiliteiten leent zich slecht voor een goed gesprek. Zelfs niet met uw zoon, want die zal al wel genoeg spitsroeden te lopen hebben. U kunt het beter laten zitten. Lucht uw hart bij uw intimi en lach iemand die zich lichtelijk belachelijk gedraagt lekker uit.

Artikelen in Stieffamilie.

Gelabeld met .


Kritiek pareren

Beste Beatrijs,

Onlangs stond ik (vrouw) met vier zakelijke kennissen rond een statafel op een receptie van het werk. Op de tafel stonden een glas met nootjes en een bord met stukjes kaas en worst. Degene naast mij nam een schepje met nootjes. Daarna nam ik er twee achter elkaar. Het glas was nog ruim gevuld voor andere belangstellenden, die uitsluitend kaas en worst namen. Na mijn tweede schepje riep een van de aanwezigen die ik alleen ken van de vergadertafel en de mail: ‘Zo hé! Jij neemt veel!’ Ik vond dat gênant en ongepast. Hoe had ik kunnen reageren? Overigens was het bord met kaas en worst binnen no time leeggegeten – niet door mij – en bleven de nootjes verder onaangeroerd.

Te veel nootjes

Beste Te veel nootjes,

Passief-agressieve opmerkingen die nergens op slaan kunt u het beste negeren. Alle aandacht die u eraan zou besteden maakt het alleen maar groter. Een grapje maken zou een reactie kunnen zijn: ‘Ben jij hier degene die de consumpties moet turven? Succes ermee!’ is een voorbeeld, maar met een minachtende blik die uitdrukt: ‘Heb je ergens een probleem mee?’ hebt u de zaak ook afgehandeld.

Artikelen in Collega's, Eten en drinken.

Gelabeld met , .


Scheutige schoonouders

Beste Beatrijs,

Kan ik mijn schoonouders vragen om niet zo veel cadeaus te geven aan onze kinderen van vijf en drie? Of eerst met mij overleggen? En mag ik zeggen dat ik bepaalde cadeaus liever niet in huis wil? Opa en oma geven onze kinderen bij elke ontmoeting weer wat nieuws. Als het eenmaal in die handjes is, kun je het natuurlijk niet meer afpakken. Soms is het lawaaispeelgoed waar ik een hekel aan heb. Daar word ik dan op aangekeken. En mijn verzoek om cadeaus te beperken tot verjaardagen wordt afgedaan met het verwijt dat ze ons toch niet zo vaak zien.

Te veel en verkeerde cadeaus

Beste Te veel en verkeerde cadeaus,

Veel grootouders zijn al te scheutig met cadeaus voor de kleinkinderen, een neiging waar ouders dan weer een punthoofd van krijgen, omdat het huis zo dichtslibt met plastic rotzooi. Probeer dit onderwerp eens op een rustige manier aan de orde te stellen met hen. Het zal effectiever zijn als vooral uw man het woord voert in dit gesprek. Hij kan uitleggen dat hij en u de hoeveelheid speelgoed willen beperken, omdat er al zo veel in huis is. Van tevoren telefonisch overleg plegen is een mogelijkheid om iets als lawaaispeelgoed buiten de deur te houden, maar belangrijker is toch het punt van de hoeveelheden. Een mooi en groot verjaardagscadeau hoort erbij, maar niet elk grootouderbezoek hoeft gepaard te gaan met substantiële cadeaus voor de kleinkinderen. Mogelijk is het royale geefgedrag een compensatie voor hun gevoel dat ze de kinderen te weinig zien en kunt u proberen wat vaker een afspraak te maken of vragen of de kinderen eens een weekend bij hen mogen logeren.

Artikelen in Cadeaus, Grootouders en kleinkinderen, Kinderopvoeding.

Gelabeld met .