Spring naar inhoud


De adviesrubriek ‘Moderne manieren’ gaat over etiquette en verschijnt iedere zaterdag in het dagblad Trouw (bijlage ‘tijd’), maar ook direct op Internet: zie Beatrijs in Trouw. Lees daar haar nieuwste bijdrage. Daarna komen alle problemen op deze website terecht.

Hebt u zelf een vraag over (in)correct gedrag van uzelf of anderen, dan kunt u die insturen via beste@beatrijs.com. U krijgt vrijwel altijd persoonlijk antwoord, en uw vraag kan gebruikt worden voor anonieme publicatie in het dagblad Trouw en op deze website, tenzij u er expliciet bezwaar tegen maakt.

Nu ook te volgen op Twitter! @BeatrijsRitsema

Artikelen in Etiquette.


Als iets kan, dan gebeurt het ook – soms

Akelige gedachten zijn kleveriger dan fijne gedachten. Waarom slikken mensen anders zo veel antidepressiva en zitten ze bij de therapeut? Als het een kwestie van vrije keus was, zou iedereen voortdurend de zonnige kant van het leven benadrukken en zijn zegeningen tellen. Dat zou een hoop ellende schelen, want aan de meeste rottigheid valt toch weinig te doen, dus om een en ander draaglijk te houden is afschermen en verdringen helemaal niet zo’n gekke strategie. Maar dat is moeilijk. Herinneringen aan eerder geluk hebben nooit die overdonderende kracht van het moment zelf. Sterker, je wordt er eerder chagrijnig van, omdat het voorbij en ach, voorgoed voorbij is.

Je kunt niet besluiten om iets niet te denken.

Daarnaast is het ook nog eens zo dat akelige gedachten besmettelijker zijn dan fijne gedachten. Als iemand vertelt hoe verliefd hij is of hoeveel plezier hij heeft gehad in Florida, denk ik: leuk hoor, het zal wel. Maar als mij iets gruwelijks wordt verteld, blijft het meer hangen dan me lief is. De mooie dingen maken weinig indruk, de akeligheid wordt geïmporteerd en gaat niet meer weg. Een vriend vertelde mij lang geleden over een terugkerende angst: als hij in een treincoupé zat tegenover een moeder met een baby op schoot en het bovenraam was opengeschoven, werd hij geobsedeerd door de mogelijkheid dat hij die baby in een oogwenk uit de armen van de moeder weg kon grissen en door het raam naar buiten kon proppen. Van een andere vriend hoorde ik, ook minstens twintig jaar geleden, dat hij als hij aan het afdrogen was, terwijl zijn vriendin de afwas deed, gekweld werd door de gedachte dat hij dat grote, scherpe vleesmes net zo makkelijk in de rug van zijn vriendin kon steken als het netjes terugleggen in de keukenla.

Natuurlijk zouden ze die gedachten nooit uitvoeren. Ze wilden die angst dat ze iets akeligs zouden kunnen doen ook helemaal niet koesteren, maar het overkwam hun en sinds ik ervan gehoord heb, zijn het ook mijn gedachten geworden, terwijl het nooit in me was opgekomen om zoiets te denken. Als de mogelijkheid zich eenmaal opgedrongen heeft, gaat die niet meer weg. Je kunt niet besluiten om iets niet te denken. Zoals ik ook vaak (en dat is geen geïmporteerde, maar een eigen – en breed gedeelde – angst) bij een aanstormende trein denk, terwijl ik een stapje achteruit doe op het perron: ik zou net zo goed een paar stappen naar voren kunnen zetten en ervoor springen. Wat let me?

Heel veel natuurlijk en ik ben het ook in de verste verte niet van plan, maar de theoretische mogelijkheid bestaat en dus denk ik het wel eens. Wie veel last heeft van kwellende gedachten over de mogelijkheid om zelfmoord te plegen of anderen iets aan te doen belandt bij de therapeut. Die soms het lijden kan verlichten, soms ook niet. Onderzoek naar geestesgesteldheid van zelfmoordenaars is notoir lastig, omdat mensen die geslaagd zijn in hun opzet er niet over kunnen rapporteren, maar wat me bij is gebleven uit onderzoek naar mislukte pogingen is dat het belang van impulsiviteit niet onderschat moet worden in een algehele toestand van bewustzijnsvernauwing. Soms doen mensen dingen, gewoon omdat het kan, omdat de gedachte dat iets mogelijk is niet meer te verdringen is. Zoals iemand met doodsverachting van de hoge duikplank springt, terwijl hij best achterwaarts het trapje af had kunnen klimmen.

Lufthansa zit met een groot probleem, omdat (zelf)moordenaar Andreas Lubitz een therapieverleden blijkt te hebben dat in de administratie bekend was. Verwijtbare veronachtzaming door de vliegmaatschappij! Hoe kan in de toekomst worden voorkomen dat psychisch instabiele personen de stuurknuppel bedienen? Zelfs bij afschaffing van het medisch beroepsgeheim kan altijd iemand ineens iets krankzinnigs doen om geen andere reden dan dat de mogelijkheid bestaat.

Artikelen in Column.


Ik wil mijn vaders vriendin er niet bij

Beste Beatrijs,

Over een paar maanden ga ik (vrouw, 29 jaar) promoveren. Ik verheug me erg op de promotieplechtigheid zelf, de receptie, het diner diezelfde avond en in het weekend een knalfeest voor mijn vrienden. Mijn ouders, allang gescheiden, zullen er natuurlijk bij zijn. Ik heb een probleem met de vriendin van mijn vader, met wie hij al een paar jaar samenwoont. Ik vind haar verschrikkelijk: ze is ongelooflijk dominant aanwezig, zit alleen maar te tetteren over zichzelf en toont geen interesse in anderen, zeker niet in mij. Ik heb lang geprobeerd aardig en belangstellend te doen, maar het komt alleen maar van mijn kant. Ik heb geen zin meer om moeite voor haar te doen en ik wil haar er eigenlijk gewoon niet bij hebben. Niet bij de promotie en niet bij het diner. Kan ik het maken om haar niet uit te nodigen? Mijn vader heeft aangeboden om het diner betalen omdat ik weinig geld heb. Is het hypocriet om dat te accepteren en zijn vriendin niet uit te nodigen?

Ze bederft mijn feestje

Beste Ze bederft mijn feestje,

Hoe vervelend u de vriendin van uw vader ook vindt, er is geen manier waarop u haar kunt buitensluiten van uw promotie-festiviteiten. Daarmee maakt u de slechte verhouding met haar officieel en brengt u uw vader in een loyaliteitsconflict. U bent een volwassen vrouw, u kunt in het dagelijkse leven genoeg afstand van haar nemen. Als u vanwege haar aanwezigheid niet graag bij uw vader langs gaat, kunt u af en toe apart met hem afspreken. Maar uw promotie is niet de goede gelegenheid om uw gevoelens van antipathie tegenover zijn vriendin te demonstreren. Daarvoor heeft zij te weinig misdaan. Een promotie is een belangrijke mijlpaal, waarbij uw gescheiden ouders vanzelfsprekend aanwezig zijn. En aan uw vader zit zijn nieuwe partner vast. U kunt haar al helemaal niet buiten sluiten, omdat uw vader het diner betaalt.

De vriendin van uw vader zal qualitate qua welkom moeten zijn op uw dag – daar komt u niet onderuit. Maar als zij daar geen zin in heeft, bijvoorbeeld omdat ze inderdaad geen belangstelling voor u heeft, hoeft zij natuurlijk geen gehoor te geven aan de uitnodiging. U kunt van tevoren met uw vader bespreken dat u het zich prima kunt voorstellen dat zij niet geïnteresseerd is in dat saaie academische gedoe in een aula en dat ze haar tijd mogelijk beter kan besteden dan op een receptie rondhangen of bij een diner aanzitten, waar ze verder niemand kent, en dat u het helemaal niet erg vindt als zij verstek laat gaan. Misschien is vriendin allang blij dat haar deze ontsnappingsmogelijkheid wordt geboden. Via uw vader kunt u duidelijk maken dat u het haar absoluut niet kwalijk zal nemen als zij beleefd bedankt voor de eer. Maar het moet haar keuze zijn om weg te blijven en niet de uwe. Maak u niet sappel, als zij er toch bij wil zijn. Het is uw dag, u staat in het wetenschappelijke en feestelijke middelpunt, er is geen schijn van kans dat zij de aandacht van u wegkaapt en het is moeilijk te bedenken wat voor last u verder van haar zult hebben.

Artikelen in Stieffamilie.

Gelabeld met , .


Met stille trom vertrekken

Beste Beatrijs,

Over een aantal weken vertrek ik bij een organisatie waar ik vervelende werksituaties heb meegemaakt. Hierdoor is de lust mij vergaan voor de gewoonte om op de laatste werkdag te trakteren. Oncollegiaal gedrag wil ik niet belonen. Ik vraag me af wat de etiquette hierover zegt. De organisatie heeft me een heleboel lessen gegeven en ik wil niet ondankbaar zijn. Ik zit tussen twee vuren en zou graag wat helderheid willen.

Trakteren of niet?

Beste Trakteren of niet,

Er zullen ook collega’s zijn met wie u wel prettig heeft samengewerkt en aan wie u wel goede herinneringen zult bewaren. Zijn vijf rechtvaardigen niet genoeg om af te zien van een miezerige lekker-pûh actie? Laat de goeien niet onder de slechten lijden! Volg gewoon de conventie, zet een schaal tompoezen, roze koeken, kroketten (of wat voor lekkernij dan ook gangbaar is op uw werk) neer en toon uzelf van uw grootmoedige kant. Maak u niet druk dat onaangename collega’s ook een graantje meepikken uit deze ruif. Vertrek in stijl en trakteer. Een gul en joyeus gebaar kan alleen maar gunstig op u afstralen en wie weet komt dat nog van pas in latere contacten met uw ex-collega’s.

Artikelen in Collega's.

Gelabeld met .


Uitblijvend cadeautje

Beste Beatrijs,

Kort geleden gaf mijn dochter een feestje voor haar elfde verjaardag. Ze wilde met een aantal vriendinnen gaan discozwemmen. Zo gezegd, zo gedaan. Bij het cadeautjes-uitpakmoment bleek een van de meisjes niets bij zich te hebben. Ze had ergens gelogeerd en geen tijd gehad om een cadeautje te kopen. Terwijl de uitnodiging al ruim twee weken eerder was uitgedeeld. Het cadeau zou later nog komen, beloofde ze. Maar inmiddels is er alweer een weekend voorbij, is het meisje hier al weer langs geweest om te spelen, maar is er nog steeds geen cadeautje. Ik vind het erg sneu voor mijn dochter en eerlijk gezegd ook erg onbeschoft. Hoe ga ik hier mee om?

Cadeau blijft uit

Beste Cadeau blijft uit,

Maak er geen punt van en laat het zitten! Vertel uw dochter dat niemand recht heeft om cadeaus te krijgen. Een cadeau is altijd een vrijwillig gebaar en als een verwacht cadeau om een of andere reden uitblijft, kan de gedupeerde nergens z’n beklag doen. Spijtig, maar niets aan te doen. Uw dochter moet leren om met teleurstellingen om te gaan en een cadeau níet krijgen waar je wél op gerekend hebt is typisch zo’n tegenvaller die bij het leven hoort en waar je, als het goed is, niet langer dan een paar minuten de pest over in hebt.

Afgezien van de persoonlijke teleurstelling van uw dochter (begrijpelijk – ze is elf), hoe zwaar moet u als moeder eraan tillen dat er één meisje met lege handen kwam, terwijl de andere (zeven? tien? twaalf?) kinderen wel allemaal cadeautjes meebrachten voor het verjaardagspartijtje? Kinderen in deze tijd hebben doorgaans niet echt te klagen over de hoeveelheid cadeaus die ze met verjaardagen krijgen toegestopt van ouders, grootouders, andere familieleden en leeftijdgenoten. Bij een volgeladen cadeautafel siert het u niet te mopperen over een feestganger (of daar de moeder van) die een onbelangrijk, materieel steekje liet vallen.

Artikelen in Cadeaus.

Gelabeld met .


Het verschil tussen lezen en spreken

Talent is een combinatie van iets goed kunnen en het leuk vinden om te doen. Het een kan bijna niet zonder het ander. Als je goed bent met een bal, vind je de meeste balspelen leuk. Als je graag voetbalt, ben je er ook meestal redelijk goed in. Als je daarentegen graag voetbalt, maar er weinig van bakt, vind je het al snel minder leuk, al was het maar omdat anderen je je tegenvallende prestaties duidelijk maken. Iets heel graag doen zonder over de nodige vaardigheden te beschikken kan alleen in de leerfase, terwijl er vooruitgang wordt geboekt. Wanneer er geen sprake is van vooruitgang en het enthousiasme voor de activiteit onverminderd hoog blijft, krijgt de hele onderneming iets potsierlijks, zoals de vrouw van de steenrijke Citizen Kane wier liefste wens het was om als zangeres voor een operapubliek op te treden, hoewel zij zo vals zong als een kraai.

Er zijn ook mensen die bijvoorbeeld heel goed piano kunnen spelen, tenminste in de ogen van anderen, maar die er niet genoeg aardigheid in hebben en het daarom nooit doen. Waarschijnlijk hebben zij een of andere perfectionistische standaard voor ogen die ze nooit kunnen bereiken, waardoor hen de lust vergaat. De normen die je voor jezelf aanlegt en de normen die andere mensen hanteren (of waarvan je denkt dat andere mensen ze hanteren) sporen niet altijd met elkaar, de ene keer ten nadele van jezelf, de andere keer ten nadele van de omgeving.

Mijn eigen talent ligt bij taal. Ik houd ervan en ik verkeer in de gelukkige omstandigheid dat ik van woorden mijn beroep heb kunnen maken. Taal is mijn liefde en mijn werk. Toch ben ik er niet heel erg goed in, in ieder geval veel minder goed dan ik vroeger, toen alles me kwam aanwaaien, dacht dat ik was. Mijn taaltalent is nogal passief: sterk in lezen, redelijk sterk in schrijven, maar tamelijk zwak in spreken. Dat ik lezen passief noem bedoel ik niet denigrerend (integendeel, lezen verrijkt het leven), maar vergeleken met spreken kost het mij in ieder geval veel minder moeite. Voor lezen hoef je alleen maar te gaan zitten en alles stroomt binnen: woordenschat, grammatica, spelling en natuurlijk wat er inhoudelijk te beleven valt. Met spreken moet je actief aan de slag: de juiste woorden vinden, formuleren, overtuigingskracht, reacties incorporeren, ad rem zijn. Dat moet met schrijven ook, maar daarbij kun je er even over nadenken. Spreken moet altijd onmiddellijk.

Zodra de onderdompeling in een vreemde taal droogvalt, zet het grote vergeten in.

Goed kunnen lezen en goed kunnen spreken zijn heel verschillende talenten. Veel van mijn vrienden houden zich op een of andere manier met woorden bezig. Sommigen zijn heel goed in vreemde talen. Die spreken er drie of vier vloeiend en besluiten dan om Swahili of Zweeds te leren, wat hun ook lukt. Ook heb ik een vriend die op vakantie in Spanje na drie dagen precies de melodie van die taal heeft opgepikt en met een vocabulaire van vijftig woorden conversaties in het café met de plaatselijke bevolking kan houden. Zelf breng ik er niets van terecht, terwijl ik nog wel tussen mijn vierde en mijn zesde een onderdompeling in het Spaans heb meegemaakt en die taal heb gesproken.

Steeds weer duikt het idee op om jonge kinderen vreemde talen bij te brengen als een tersluiks nevencurriculum binnen het basisonderwijs. De staatssecretaris denkt dat kinderen moeiteloos Frans leren, als het aardrijkskunde- of het rekenonderwijs in het Frans gebeurt. Een hersenschim! Zelfs onderdompeling in een vreemde taal werkt niet, tenzij de kinderen dat wat ze leren voortdurend blijven praktiseren. Als de onderdompeling droogvalt, zet meteen het grote vergeten in. Niets beklijft zonder oefening. Ook getalenteerden moeten oefenen en niet te vergeten plezier hebben in het oefenen, anders wordt het nog niks.

Artikelen in Column.


Nieuwe partner insluiten?

Beste Beatrijs,

Over een half jaar gaan mijn vriend en ik trouwen. De dag zelf willen we doorbrengen met een kleine groep directe familie, ’s avonds komt er een feest voor alle familie en vrienden. We lopen echter tegen een obstakel aan. De vader van mijn vriend is op een zeer vervelende manier bij zijn vrouw weggegaan. De scheidingsprocedure heeft vier jaar geduurd en is pas onlangs afgerond. De nieuwe vriendin van mijn schoonvader wordt door mijn schoonmoeder en haar familie als boosdoener gezien. Ook mijn vriend heeft veel moeite met haar. De kwestie ligt zo gevoelig binnen de familie dat we haar eigenlijk liever niet als daggast willen ontvangen. Maar zij is natuurlijk wel de nieuwe partner van mijn vriends vader. Kunnen wij besluiten om haar alleen voor ’s avonds uit te nodigen of is dat not done?

Nieuwe vriendin op huwelijk

Beste Nieuwe vriendin op huwelijk,

Uw vriend moet deze kwestie van tevoren bespreken met zijn vader. Op het eerste gezicht heeft de nieuwe vriendin van zijn vader weinig te zoeken bij dat huwelijk, zeker niet bij het naaste-familiegedeelte overdag. Als zij door de helft van de aanwezigen inclusief de bruidegom met wantrouwen en tegenzin tegemoet wordt getreden geeft dat een flinke domper op de feestvreugde. Er is net een slepende, rottige echtscheiding achter de rug. De trouwdag van zoon lijkt niet het aangewezen moment voor vader om nieuwe vriendin te introduceren bij zijn ex en de familie. Nodeloos pijnlijk en niemand wordt daar opgewekt van. Het is al moeilijk genoeg voor de moeder en de vader van de bruidegom om de rol van exen die elkaars bloed kunnen drinken te weerstaan. Die twee zullen alle zeilen moeten bijzetten om met een beetje welwillende beleefdheid over en weer zonder kleerscheuren die dag door te komen. Aanwezigheid van nieuwe vriendin lijkt te veel gevraagd in dit even fragiele als potentieel explosieve mengsel. Nog afgezien van de vraag of nieuwe vriendin zelf wel zit te springen om een hele dag bruiloftsplezier bij een familie die haar als huwelijksvernietiger beschouwt.

Als zij maar een klein beetje gezond verstand en bescheidenheid heeft, blijft ze daar uit eigen beweging weg. Met een uitnodiging voor het avondfeest wordt de status van nieuwe vriendin erkend, maar zelfs daarbij kan zij beter wegblijven. Het is moeilijk te zien hoe en met wie vaders nieuwe partner plezier zou kunnen hebben op dit feest. Er moet meer tijd overheen gaan, voordat zij een plaatsje in de familie kan verwerven, en uw huwelijk is niet de goede gelegenheid om de wateren te testen.

Artikelen in Bruiloft, Exen.

Gelabeld met .


Collega kletst maar door

Beste Beatrijs,

Ik ben een vrouw van 57 en werk op een afdeling met tien collega’s, vooral vrouwen, jong en oud. Er is een collega van een jaar of 25 die de hele dag door kwebbelt en ratelt over de bouw van haar nieuwe huis, haar vriend, de toekomstige buren, het pasgeboren nichtje, haar zieke vader, het feest van haar broer, de tenniscompetitie, weekendjes stappen, de vakanties enzovoort. Mijn naaste collega’s van ongeveer dezelfde leeftijd als ik hebben hetzelfde probleem met haar. Verder is ze overigens erg aardig en behulpzaam voor de ouderen met computerproblemen. Daarom is het moeilijk haar hier krachtig op aan te spreken. Na een dag met haar ben ik uitgeput en heb ik zelfs geen zin meer om met mijn man te kletsen!

Hoe zetten we haar uit?

Beste Hoe zetten we haar uit,

Een collega die niet in staat is haar mond te houden lijkt me voor iedereen die daar werkt een probleem, niet alleen voor de ouderen. Als hints niet helpen, moet u resoluter optreden, maar nog steeds op een vriendelijke manier. U zegt: ‘Heel interessant allemaal, maar ik moet nu echt aan het werk’ of: ‘Sorry dat ik je afkap, maar ik moet nu echt aan het werk’ of ‘Sorry, geen tijd om te luisteren, want ik moet nu echt aan het werk’ of: ‘Zullen we daar in de lunchpauze over doorpraten, ik heb het nu te druk’. Desnoods: ‘Kun je misschien even stil zijn, want ik kan me niet op mijn werk concentreren’. Enfin, dit soort zinnetjes dus. Als het allemaal niet helpt, moet u een koptelefoon opzetten met daarop een muziekje of stiltegeluiden uit de natuur.

Artikelen in Collega's.

Gelabeld met .


Lawaai in het logeerbed

Beste Beatrijs,

Een bevriend stel van ons is een tijdje geleden naar een ander deel van het land verhuisd. Zij hebben hier nog veel contacten en komen regelmatig naar feestjes en etentjes binnen de vriendenkring. Omdat wij ruimte genoeg hebben, hebben we aangeboden dat ze dan bij ons kunnen overnachten. Ze logeren een tot twee keer in de maand bij ons. In eerste instantie reuze gezellig. Mijn vriendin en haar man voelen zich hier kennelijk thuis, want ze voelen zich absoluut niet geremd om in ons logeerbed luidruchtig de liefde te bedrijven. Ik heb gehint dat het huis nogal gehorig is, en dat ik nogal licht slaap. Maar het is steeds raak als ze hier logeren. Mijn man slaapt als een blok en merkt nooit wat. Is het onfatsoenlijk om je gasten te verzoeken om het wat rustiger aan te doen?

Ze geven ’m van jetje

Beste Ze geven ’m van jetje,

Een tot twee keer per maand logerende vrienden over de vloer is een hoge frequentie. Dat is op zichzelf al een flinke inbreuk in uw persoonlijke leven. Je moet toch elke keer weer klaar staan met ontbijtjes en gezellige conversatie. En dan mag u ook nog meegenieten van hun bloeiende seksleven!

Ik denk dat uw logeeraanbod te ruimhartig was. Zo vaak uw huis openstellen voor vrienden wordt snel een last, of er nu wel of niet aan seks wordt gedaan. Het moet wel om heel goede vrienden gaan. Anders doet u toch niet zo’n aanbod? Welaan, als het zulke goede vrienden zijn, hoeft u geen blad voor de mond te nemen. Neem uw vriendin apart en vertel haar dat het logeren u zwaar valt, omdat er veel vaker een beroep op u wordt gedaan dan waar u op gerekend had en omdat u getuige bent van hun seks. Elke keer. Geef toe dat u hier slecht tegen kunt. Bezweer haar dat u geen spelbreker wil zijn en dat u hun geen strobreed in de weg wil leggen met hun fysieke betrekkingen, maar dat u er niet meer naar wil luisteren. Stel als oplossing voor om de logeerfrequentie terug te brengen tot een à twee keer per jaar.

Artikelen in Visite, Vrienden en kennissen.

Gelabeld met .


Twijfelen tussen onverschilligheid en bemoeizucht

Van tieners die kleumend in een portiek staan te blowen in de schemering wend je je hoofd liever af, maar wat als je het buurmeisje van wie je de moeder redelijk goed kent erbij ziet staan? En niet een enkele keer, maar bij herhaling. Moet je dan de moeder inlichten of de privacy van de zestienjarige respecteren en je er verder niet mee bemoeien?

Dit dilemma kreeg ik voorgelegd van een vriend en ik vond het nog niet zo makkelijk op te lossen. Het hangt er maar van af hoe je de situatie definieert: de een beschouwt het stiekeme blowen (want als er geen geheimzinnigheid nodig was, zou het groepje wel comfortabel binnen gaan zitten) als iets waarvan ouders op de hoogte moeten worden, de ander ziet het als een onschuldig voorbeeld van grens opzoekend tienergedrag. Voor de een komt alarm slaan neer op klikken of aangeven. Voor de ander betekent je mond houden een gebrek aan betrokkenheid en verantwoordelijkheid.

Ik heb zelf nooit met een dergelijk dilemma te maken gehad en ik weet niet of ik de kracht zou opbrengen om tot waarschuwen over te gaan, want ik denk eigenlijk wel dat ouders inlichten van de moreel juiste instelling zou getuigen. Ook al is het vervelend om de bemoeizuchtige boodschapper van slecht nieuws te moeten spelen. Ook al vinden sommigen dat er ergere tijdpasseringen te bedenken zijn dan wiet roken. Ook al verdedigen anderen dat zestienjarigen oud en wijs genoeg zijn om hun eigen beslissingen te nemen. Ook al zal alarmering weinig uitrichten, omdat ouders meestal weinig greep meer hebben op wat oudere tieners uitvoeren. Zijn ze eenmaal vijftien, zestien jaar mag je hopen dat ze in grote lijnen vasthouden aan tot nu toe opgebouwde routines en dat ze niet ineens een koerswijziging ten kwade inzetten.

Tegen die tijd leren ouders geen nieuwe vrienden van hun kinderen meer kennen, omdat kinderen hun vrije tijd ongesuperviseerd doorbrengen. Als ouders buitenshuis werken, hebben ze geen zicht op waar kinderen overdag na schooltijd uithangen en wie ze mee naar huis nemen. Alleenstaande of gescheiden ouders hebben nog minder zicht, eenvoudig omdat er een paar extra ogen ontbreekt. Op de middelbare school is het afgelopen met de buitenschoolse opvang en de particuliere kinderoppassen. Als je geluk hebt als ouder gaat het volwassen worden van je kind zo’n beetje op dezelfde voet door in een grotendeels bekende sociale omgeving met vriendjes (en daar de ouders van) die je kunt peilen. Maar voor hetzelfde geld ontwikkelt het kind zich in onverwachte richting in een nieuw ontdekte subcultuur, die een tiener kan optillen naar ongekende bloei of juist te gronde kan richten met drugs of alcohol.

Geen enkele cultuur kan zonder verklikkers.

Veel richting kunnen ouders dan niet meer geven. Toch zou ik, tenminste in geval van een bekend gezin, de ouders inlichten over het wietgebruik van hun kind, omdat ik zelf dat in hun plaats heel graag zou weten. Omdat ik alles in de strijd zou gooien om mijn kind ervan te weerhouden om in een portiek stickies te roken: ‘Ga op basketbal! Neem saxofoonles, maar hou alsjeblieft op met de wiet, nu het nog kan!’ Misschien ben ik meer dan gemiddeld gebeten op soft drugs, maar ik zie daar geen enkel voordeel in, hooguit als pijnbestrijding bij multiple sclerose.

Iedereen heeft natuurlijk zijn eigen parti pris voor bedenkelijk gedrag. Onder moslims is het minste of geringste wat naar seks zweemt aanstootgevend, zodat een tienermeisje dat met een jongen op straat staat te kletsen een flinke kans maakt om bij haar familie gerapporteerd te worden. Alles met de beste bedoelingen vanuit oprechte betrokkenheid om het meisje en de eer van de familie voor de afgrond te behoeden. Geen enkele cultuur kan zonder verklikkers.

Artikelen in Column.