Spring naar inhoud


Wekelijks ‘Moderne manieren’ in uw inbox ontvangen? Abonneer u nu op de Nieuwsbrief!

De adviesrubriek ‘Moderne manieren’ gaat over etiquette en verschijnt iedere zaterdag in het dagblad Trouw (bijlage ‘tijd’), maar ook direct op Internet: zie Beatrijs in Trouw. Lees daar haar nieuwste bijdrage. Daarna komen alle problemen op deze website terecht.

Hebt u zelf een vraag over (in)correct gedrag van uzelf of anderen, dan kunt u die insturen via beste@beatrijs.com. U krijgt vrijwel altijd persoonlijk antwoord, en uw vraag kan gebruikt worden voor anonieme publicatie in het dagblad Trouw en op deze website, tenzij u er expliciet bezwaar tegen maakt.

Ook te volgen op Twitter! @BeatrijsRitsema

Artikelen in Etiquette.


Woedende kleinzoon

Beste Beatrijs,

Mijn kleinzoon van vijf is nogal driftig. Als hij boos is, schreeuwt en schopt hij mij. Ook tegen zijn zusje doet hij agressief met slaan en vechten. Misschien heeft hij dit van andere jongens op school geleerd. Ik pas regelmatig op, maar word er moe van om steeds de confrontatie aan te gaan en regels op te stellen. Ik vind het lastig om rustig te blijven en snap het gedrag niet helemaal. Ik heb hem nu duidelijk gemaakt dat hij niet meer mag komen als hij zo boos doet tegen mij. Hoe kan ik zijn gedrag beter begrijpen en hanteren?

Driftige kleinzoon

Beste Driftige kleinzoon,

Bespreek dit met met uw (schoon)dochter of zoon. De ouders zullen ook wel met driftaanvallen van hun spruit te maken hebben. Vraag wat zij doen om rust in de tent te krijgen. Schoppen en slaan is onaanvaardbaar. Als een kind dat doet, werkt het meestal om hem even af te zonderen. Zet hem een paar minuten op zijn kamer of op de gang of in de keuken, totdat hij tot bedaren komt. Of klem hem tegen u aan en spreek troostende woorden. Blijf in ieder geval kalm en ga niet zelf ook tegen hem tekeer.

Als hij weer aanspreekbaar is, kunt u tegen hem zeggen dat hij niet mag slaan en schoppen. Verdere uitleg is niet nodig. Het mag gewoon niet, punt. U kunt beter niet tegen hem zeggen dat hij niet meer bij u mag komen als hij zo boos doet. Zo’n dreigement betekent niets voor een klein kind. Bovendien bent u in uw functie van kinderoppas de vervanger van de ouders. Ouders kunnen niet tegen een kind dat zich misdraagt zeggen dat hij niet meer thuis mag wonen en dat ze hem op straat zetten. Dus een oppas mag dat ook niet doen. U hoeft het gedrag van uw kleinzoon niet te begrijpen. Kleine kinderen gaan wel vaker door een fase van plotseling opvlammende agressie en schreeuwpartijen. Ze moeten leren hun emoties te beheersen. Het doet er niet toe waar die boosheid vandaan komt. De taak van de opvoeder is om zelf rustig te blijven en hem duidelijk te maken dat dit gedrag niet oké is.

Artikelen in Grootouders en kleinkinderen.

Gelabeld met .


Moeite met ‘Gecondoleerd’ zeggen

Beste Beatrijs,

Ik ben als verpleegkundige werkzaam op een ziekenhuisafdeling waar met enige regelmaat patiënten komen te overlijden. Het werk als verpleegkundige vind ik erg boeiend, maar met één ding heb ik moeite en dat is het moment dat mijn collega’s na iemands overlijden de familie condoleren. Ikzelf kan dat ‘gecondo…’-woord niet over mijn lippen krijgen. Het voelt als een afzichtelijke Hollandse vondst om er maar van af te zijn. Onpersoonlijk en hol. Het is een soort van ‘gefeliciteerd met de overledene’ inclusief het handjes schudden, de hele rij af. Zijn er betere manieren om je medeleven te tonen? Zelf vraag ik vaak hoe het met de familie gaat, heb ik het over de geleverde zorg en wensen van familie. Ik draai er voor mijn gevoel omheen. Of kan ik dat condoleren gewoon overslaan?

Hoe zeg ik het?

Beste Hoe zeg ik het,

‘Gecondoleerd met uw verlies’ is inderdaad een frase. Zoals ‘Gefeliciteerd met je verjaardag’ ook een frase is. ‘Gecondoleerd’ is de standaardfrase, wanneer iemands naaste is overleden. Het is daarmee geen verkeerd woord en ook niet hol of onpersoonlijk. Het betekent niets anders dan dat spreker medeleven betuigt. De zegswijze is geen manier van ‘jezelf ervan afmaken’ – het is de kortste manier om iemands verlies te erkennen. Als u een hekel hebt aan ‘Gecondoleerd’ kunt u ook zeggen: ‘Mijn medeleven met uw verlies’. Spreek wel eerst de bewuste frase uit (hetzij ‘gecondoleerd’ hetzij ‘mijn medeleven’), voordat u de familie vraagt hoe het ermee gaat of informeert naar tevredenheid over de zorg. Eerst moet de dood erkend worden, daarna komen de zijpaden aan de beurt.

Artikelen in Aanspreken en begroeten, Dood en begrafenis, Taalgebruik.

Gelabeld met .


Schoonfamilie mag niet op de groepsfoto

Beste Beatrijs,

Ik ben een vrouw van 28 en sinds een paar jaar getrouwd. Mijn schoonfamilie viert jaarlijks de verjaardag van Momma, de grootmoeder van mijn man. Bij deze gelegenheid, waar de hele familie aanwezig is, wordt altijd een grote familiefoto gemaakt. Maar de ‘koude kant’ mag er niet op. Het gaat hierbij om de partners van de kinderen en kleinkinderen van Momma. Is het netjes om de koude kant (bestaande uit zes personen) uit te sluiten voor de foto’s? Ik vind het vreemd dat mijn man en onze dochter wel op de foto mogen, maar ik niet. Als reden werd er aangedragen dat het zonde zou zijn als ik op de foto sta, terwijl ik altijd zou kunnen scheiden van mijn man. Is dat een acceptabele reden? Ik ben benieuwd wat de etiquette hierover zegt of wat u ervan vindt.

Alleen bloedverwanten

Beste Alleen bloedverwanten,

Elke foto is per definitie een momentopname. Echtscheiding in een later stadium kan zich voordoen en dan verdwijnt de wederhelft uit de familie. Bloedverwanten kunnen ook met een griepje thuis blijven, waardoor ze in een bepaald jaar ontbreken op de foto. Hoe dan ook, als mensen getrouwd zijn, heeft een familie schoonfamilie en die hoort er vanzelfsprekend bij, of er nu foto’s worden gemaakt of pretparkexcursies. Een traditie die schoonkinderen van de familie-staatsiefoto weert benadrukt dat die aanhang alleen maar dient als broedstoof dan wel zaadfourneerder. Geen fijne manier om met elkaar om te gaan.

Afgezien van dit gevoelsargument wordt er tegenwoordig bij elke bijeenkomst zoveel gefotografeerd dat het geen enkele moeite kost om groepsfoto’s met wisselende configuraties te nemen. Dan wordt er bijvoorbeeld eerst een foto met het hele gezelschap gemaakt, vervolgens een foto met alleen de bloedverwanten, daarna een foto met alleen de vrouwen, daarna een foto met alleen de mannen, daarna met alle kleinkinderen, vervolgens een met oma en kinderen zonder aanhang. Enfin, vele mogelijkheden, iedereen krijgt alle resultaten en Momma mag zelf beslissen welke ze in een lijstje op haar nachtkastje wil.

Artikelen in Schoonfamilie.

Gelabeld met .


Familie niet welkom bij huwelijk

Beste Beatrijs,

Mijn neef (zoon van mijn zus) gaan trouwen en mijn broer en ik en onze gezinnen (acht familieleden) zijn niet uitgenodigd. Wij dachten dat wij een hechte familieband hadden, we zien elkaar regelmatig en toen mijn dochter trouwde, was de hele familie welkom. Ik was hierdoor onaangenaam getroffen, maar volgens mijn zus horen wij er begrip voor te hebben dat het bruidspaar een kleine bruiloft wil houden met alleen de eigen gezinsleden en tien goede vrienden met partners. Een grote bruiloft kost te veel geld en ze willen dit jaar een huis kopen. Een ander argument is dat de familie van de bruid veel groter is dan de onze. Vanwege het gelijke monniken, gelijke kappen principe is nu helemaal geen familie welkom. Wel is ons in geuren en kleuren verteld dat de intieme bruiloft op een A-locatie zal zijn, met veel champagne en luxe inclusief een hotelovernachting voor iedereen. Mijn zus is nu boos, omdat wij geraakt gereageerd hebben in plaats van mee te leven en blij te zijn. Dit is allemaal super vervelend. Zijn wij verkeerd bezig door onze emotie te uiten?

Uitgesloten bij huwelijk

Beste Uitgesloten bij huwelijk,

Traditioneel zijn bruiloften inclusief, dat wil zeggen ze worden gevierd met de bredere familie: eigen gezinsleden, maar ook grootouders, ooms en tantes, vaak ook de neven en nichten met wie een band bestaat en een ruime aanwezigheid van dichtbije en verre vrienden. Beter een goedkoper feest voor iedereen die het bruidspaar een warm hart toedraagt zonder overnachtingen, luxe eten en champagne dan een duur feest voor een exclusief groepje. Het is leuker als iedereen welkom is en de prijs van de versnaperingen, het geboden vertier en de ambiance doet er niet zo veel toe.

Enfin, het bruidspaar heeft niet voor de traditionele opzet gekozen, maar voor een exclusief partijtje. Dat is vanzelfsprekend hun goed recht, ook al wordt de familie daarmee gepasseerd. U hebt uw misnoegen hierover uitgesproken. Dat mag u één keer doen, het heeft geen zin om in verongelijktheid te blijven hangen. Er vindt een huwelijk in de familie plaats waarvoor u niet bent uitgenodigd – zet het uit uw hoofd. Weliswaar zou het uw zus sieren om de gepasseerde familie niet te behandelen à la het meisje met de zwavelstokjes door hen de ogen uit te steken over de festiviteiten die op stapel staan, maar als u zich eenmaal bij uw afwezigheid hebt neergelegd, kunt u haar verhalen ook wel stoïcijns aanhoren.

Artikelen in Broers en zussen, Bruiloft.

Gelabeld met .


Een uitgesplitste afrekening

Beste Beatrijs,

Wij zijn met kennissen op groepsreis geweest. Iedereen stort geld in de pot voor algemene zaken (theatertickets, cadeau reisleider, fooien gids en chauffeur). Na afloop van de reis vroeg ik aan onze pot-beheerder of hij nog met een eindafrekening komt, waarop hij zei: ‘De kas is leeg.’ Ik: ‘Daar gaat het niet om, maar waar is het geld aan uitgegeven?’ Hij reageert gepikeerd met: ‘Dat is niet meer te achterhalen.’ Ik word als wantrouwende zeur weggezet. Is mijn vraag zo vreemd?

Afrekening groepsvakantie

Beste Afrekening groepsvakantie,

Het is niet erg gebruikelijk om een precieze administratie bij te houden van de gemeenschappelijke kosten van een groepje vrienden tijdens een vakantie. Zo’n tijdelijke vakantiepot wordt aangelegd voor het gemak. In plaats van dat afzonderlijke mensen uitgaven doen voor het algemeen belang (die achteraf verrekend moeten worden), stort iedereen van tevoren een gelijk bedrag in een huishoudportemonnee, waarvan gemeenschappelijke uitgaven worden betaald. Als de pot leeg is voordat de vakantie ia afgelopen, stort iedereen opnieuw een gelijk bedrag.

Het gaat om een groepje goede bekenden, er is duidelijk van tevoren afgesproken waar het geld voor bestemd was, iedereen kan voor zichzelf onthouden welk bedrag hij in de pot heeft gestort. Waarom is er dan nog een uitgesplitste afrekening nodig? Uw vraag suggereerde wantrouwen, alsof u rekening hield met de mogelijkheid dat de algemene middelen niet correct zijn aangewend. Onder bekenden mag u ervan uitgaan dat de financiën eerlijk worden beheerd. Ik kan me voorstellen dat de pot-beheerder zich enigszins gepikeerd voelde, toen u hem aansprak in de hoedanigheid van boekhouder, een rol waar hij niet voor getekend had.

Artikelen in Reizen, Vrienden en kennissen.

Gelabeld met .


Een misplaatste vraag naar loyaliteit

Beste Beatrijs,

Mijn ouders (zeventigers) hebben al dertig jaar een slechte relatie, maar wonen nog wel in hetzelfde huis. Waarom, dat begrijpen alleen zij twee. Ze leiden aparte levens. Mijn moeder wil niet samen met mijn vader op een familiegelegenheid zijn. Ze ontloopt hem ook in huis. Mijn vader heeft geen probleem met de aanwezigheid van mijn moeder. Elk jaar met mijn verjaardag loop ik weer tegen hetzelfde aan: ik nodig hen beiden uit en dan is mijn moeder verongelijkt. Ik moet toch begrijpen dat zij dan niet kan komen? Ze vindt dat ik haar tekort doe en dat ze het recht heeft om ook eens naar mijn feest te komen zonder dat mijn vader daar is. Ik vind dat ze mij daar geen partij in moeten maken. Ben ik niet loyaal tegenover mijn moeder?

Onder druk gezet

Beste Onder druk gezet,

Zelfs als uw ouders wel gescheiden waren en apart woonden, zou u hen nog steeds allebei voor uw verjaardag kunnen uitnodigen! De vraag van uw moeder om uw vader niet uit te nodigen, omdat ze ook wel eens alleen naar uw feestje wil is buitengewoon aanmatigend. Het ligt nogal voor de hand dat u aan uw beide ouders loyaal wil zijn en niet de wens van de een wil honoreren ten koste van de ander. Zo moeilijk is het niet om op een bijeenkomst te zijn waar de gehate ander ook rondloopt. Uw moeder hoeft zich ter plekke niet met uw vader te bemoeien, geen gesprekken te voeren en geen ruzie te maken. Zij kan hem eenvoudig negeren en zich met andere aanwezigen onderhouden. Als ze hem helemaal niet wil zien, kan ze thuis blijven, waar ze hem een paar uur later alsnog tegen het lijf loopt.

Artikelen in Huwelijk en scheiding, Ouders en volwassen kinderen, Verjaardag.

Gelabeld met .


Altijd weer ‘Waar kom je vandaan?’

Beste Beatrijs,

Ik ben een jonge vrouw die bijna haar hele leven in Nederland heeft gewoond en zich hier ook thuis voelt. Toen ik een baby was zijn mijn ouders met mij naar Nederland gevlucht vanuit Syrië. Mijn uiterlijk valt duidelijk niet in de categorie ‘typisch Nederlands’ en ik krijg dan ook vaak vragen naar mijn afkomst: ‘Waar ben je geboren?’, ‘Waar kom je vandaan?’, ‘Wat een interessante achternaam, waar komt die vandaan?’ Dit gebeurt zowel in sociale als werkgerelateerde situaties.

Ik vind dit steeds irritanter, ook omdat men dan een hele discussie over de Syrische situatie wil gaan voeren met mij. Ik voel me niet Syrisch, ik heb niks met dat land en ik heb al helemaal geen behoefte aan een politieke of religieuze discussies met onbekenden. Ik probeer weleens om geen antwoord te geven, maar de vraag wordt dan doodleuk opnieuw gesteld. Als ik ga uitleggen waarom ik het er niet over wil hebben, moet ik ook weer persoonlijke informatie geven. Moet ik me er bij neerleggen dat ik deze vraag de rest van mijn leven zal krijgen?

Die eeuwige afkomst

Beste Die eeuwige afkomst,

Dit is een bekend probleem, waar immigranten (niet alleen in Nederland, maar waar ook ter wereld) mee te maken hebben. Iemand ziet er anders uit dan de meerderheid in een bepaald land en die persoon moet zich verantwoorden over zijn of haar origine. Meestal zijn die vragen aardig bedoeld. Gewoon om een praatje te maken nemen mensen het eerste wat hun opvalt: het uiterlijk. Wanneer dit af en toe gebeurt, is dat natuurlijk geen probleem, maar het is buitengewoon vervelend voor een persoon die er ietsje anders uitziet om voortdurend dezelfde vragen van onbekenden te moeten beantwoorden.

Ik wil u dan ook aanraden om de platgetreden uitwisseling bij voorbaat de nek om te draaien. U zegt: ‘Mijn familie komt uit Syrië, maar zelf woon ik al mijn hele leven in Nederland.’ Aan dit antwoord zou een attente gesprekspartner genoeg moeten hebben om de conversatie een veiliger richting op te sturen. Hij kan bijvoorbeeld zeggen: ‘O, ben je in deze streek opgegroeid? Ik kom van het platteland’ en dan gaat het gesprek verder over waar u en uw gesprekspartner vandaan komen in Néderland.

Als iemand de hint niet vat en u toch begint door te zagen over Syrië of over vluchtelingen of over oorlog, zegt u: ‘Sorry, ik heb geen zin om over Syrië en oorlog te praten, waar kom jíj vandaan?’ Het is niet erg dat dit een beetje bot kan overkomen. Mensen moeten leren dat ze niet automatisch over afkomst moeten beginnen, wanneer ze met een anders uitziend persoon in gesprek raken. Ze kunnen best iets anders verzinnen: ‘Wat doe je voor werk/ studie?’ bijvoorbeeld of ‘Leuke schoenen heb je aan!’ of ‘Doe je aan sport?’ Als u vervelende vragen meteen afkapt (wel met een glimlach), houden ze er wel over op. Op uw vraag of u de rest van uw leven afkomstvragen zult blijven krijgen luidt het antwoord ‘ja’. Dit zal uw hele leven zo doorgaan. Maar als u erop voorbereid bent, kunt u het onderwerp best elegant afweren.

Artikelen in Aanspreken en begroeten.

Gelabeld met , .


Alleen een hoofdgerecht

Beste Beatrijs,

Als wij uit eten gaan in een restaurant, komt het regelmatig voor dat ik meer eetlust heb dan mijn vriendin. Dan neem ik graag een voorafje en een hoofdgerecht, terwijl zij genoeg heeft aan een hoofdgerecht. Ik vind dat lastig, omdat ik ofwel moet eten terwijl zij toekijkt, ofwel het voorgerecht, waar ik heel veel zin in heb, moet overslaan. Wat zegt de etiquette hierover?

Verschillen in eetlust

Beste Verschillen in eetlust,

Het is zeker toegestaan om een voorgerecht te bestellen, terwijl de tafelgenoot alleen een hoofdgerecht neemt. Dan moet de ander even wachten, maar dat zal geen probleem zijn, want die ander wíl helemaal geen voorgerecht. Wat sommige mensen ook wel eens doen in die situatie: degene met minder eetlust bestelt twee voorgerechten in plaats van alleen een hoofdgerecht. Op die manier wordt de ongemakkelijke situatie vermeden dat de een zit te eten, terwijl de ander toekijkt, maar is het voor degene met minder honger toch niet te veel. Twee voorgerechten wegen ongeveer op tegen een enkel hoofdgerecht.

Artikelen in Eten en drinken, Horeca.

Gelabeld met .


Een afgedwongen speech

Beste Beatrijs,

Een van de teamleden verlaat onze organisatie, omdat hij een andere baan heeft gekregen. Als afscheid krijgt hij een etentje met een beperkt aantal collega’s. Als leidinggevende heb ik dit met hem doorgesproken. Nu blijk ik tot mijn verbazing niet uitgenodigd voor het etentje. In onze organisatie is het de direct leidinggevende die een toespraak houdt bij een afscheid. Omdat ik er niet bij zal zijn, heeft een andere collega de taak overgenomen om te speechen, maar van mij wordt verwacht dat ik die speech schrijf. Ik voel daar niets voor en heb dit geweigerd. Ik had als leidinggevende met alle plezier een speech willen houden, maar ik ben geen speechschrijver voor derden. Hoe kan ik me verweren tegen de aantijging dat ik emotioneel en onprofessioneel handel? Ik had altijd een prettige werkrelatie met de vertrekkende collega.

Tweedehands speech?

Beste Tweedehands speech,

Dit is heel simpel. Uw aanwezigheid is niet gevraagd bij het afscheidsetentje, dus u schrijft ook geen speech. Een afscheidstoespraak is iets persoonlijks, waarin de leidinggevende de loftrompet steekt over degene die vertrekt en een paar herinneringen ophaalt of wat grappige anekdotes vertelt. Het slaat nergens op om zo’n toespraak te schrijven en die door iemand anders te laten voorlezen. U bent geen buikspreker en de persoon die zich als spreker heeft opgeworpen is geen buikspreekpop. De collega die nu de taak op zich heeft genomen om de toespraak te houden, zal zijn eigen woorden in het gelid moeten zetten. Trek uw handen af van het afscheid en deel betrokkenen mee dat professioneel handelen in dit geval betekent dat u zich aan een gezelschap waar u fysiek niet gewenst bent ook niet mentaal wil opdringen.

Artikelen in Collega's.

Gelabeld met .