Spring naar inhoud


Wekelijks ‘Moderne manieren’ in uw inbox ontvangen? Abonneer u nu op de Nieuwsbrief!

De adviesrubriek ‘Moderne manieren’ gaat over etiquette en verschijnt iedere zaterdag in het dagblad Trouw (bijlage ‘tijd’), maar ook direct op Internet: zie Beatrijs in Trouw. Lees daar haar nieuwste bijdrage. Daarna komen alle problemen op deze website terecht.

Hebt u zelf een vraag over (in)correct gedrag van uzelf of anderen, dan kunt u die insturen via beste@beatrijs.com. U krijgt vrijwel altijd persoonlijk antwoord, en uw vraag kan gebruikt worden voor anonieme publicatie in het dagblad Trouw en op deze website, tenzij u er expliciet bezwaar tegen maakt.

Ook te volgen op Twitter! @BeatrijsRitsema

Artikelen in Etiquette.


Weinig royale schoonouders

Beste Beatrijs,

Mijn schoonouders waren deze vakantie uitgenodigd om een paar dagen bij ons gezin langs te komen op een Waddeneiland, waar we twee weken een vakantiehuisje hadden gehuurd. We hadden afgesproken dat ze niet zouden meebetalen aan de huur, maar wel aan de boodschappen. Toen ze met de boot arriveerden op woensdag, vertelden ze dat ze maandag weer zouden vertrekken. Als schoonzoon was ik niet geamuseerd, maar het leek me verstandig daarover in de vakantie geen amok te maken. Ik vond vijf dagen te veel en mijn vrouw trouwens ook. Ze hebben meebetaald aan de boodschappen, maar ergens hoopte ik dat ze als bedankje voor hun verblijf nog een etentje voor hun rekening zouden nemen, maar dit kwam er niet van. Geen enkele financiële geste van hun kant. Dit viel me tegen. Wat had ik van mijn schoonouders mogen verwachten? En (hoe) kan ik hen vragen iets ruimhartiger te zijn?

Een te lang bezoek

Beste Een te lang bezoek,

U kunt onmogelijk aan uw schoonouders meer (financiële) ruimhartigheid vragen. Ruimhartigheid is iets wat spontaan uit de mensen zelf moet komen. Het is niet iets waar je om kunt vragen, want dan komen er problemen die erger zijn dan het oorspronkelijke pijnpunt.

Wel blijft staan dat uw schoonouders een te zwaar beslag op u hebben gelegd. Een paar dagen is iets anders dan bijna een hele week. Omdat de kosten van levensonderhoud verdeeld zijn, voelden ze zich niet geroepen om het ontvangende gezinnetje mee uit eten te nemen, maar gezien het gratis logies van vijf nachten dat zij genoten hadden zij dat natuurlijk wél moeten doen. Punt is dat je er niet om kunt vragen. Dat kan echt niet en achteraf al helemaal niet.

De enige les die u hieruit kunt trekken is dat het bij een volgende gelegenheid anders moet. Als u hen weer eens uitnodigt om langs te komen op een of ander vakantieadres, moet u precies afspreken wanneer en hoe lang zij welkom zijn. Een verblijf van twee, maximaal drie nachten. Leg dit van tevoren vast zonder marges of uitloopmogelijkheden in de trant van ‘we zien nog wel’. Het moet duidelijk zijn dat ze niet eerder kunnen komen of langer blijven, omdat u andere dingen gaat doen of andere mensen te logeren krijgt, of ook nog tijd met alleen het gezin wil doorbrengen. Laat uw vrouw de afspraken met hen maken – dat gaat makkelijker dan wanneer u het doet. Maak de afspraken op uw voorwaarden, want het is uw vakantie, waarbij zij voor een overzichtelijke periode te gast mogen zijn. Het is niet de bedoeling dat zij uw vakantie overnemen.

Artikelen in Reizen, Schoonfamilie.

Gelabeld met , .


Ik wil mijn belofte niet nakomen

Beste Beatrijs,

Ik ga binnenkort de uitnodigingen versturen voor mijn huwelijk in het najaar. Ik heb een vriendin die vorig jaar naar Japan is verhuisd en met wie ik sindsdien geen contact meer heb gehad behalve wat algemeenheden op Facebook. Bij haar afscheidsfeestje had ik toegezegd dat ik haar voor mijn bruiloft zou uitnodigen, maar ik voel daar niet meer voor. Omdat ik me bezwaard voel dat ze zo ver moet reizen, maar vooral omdat het summiere contact me heeft doen inzien dat we helemaal niet zulke goede vriendinnen zijn. Anderzijds vrees ik voor het moment dat ze mijn huwelijksfoto op social media zal zien staan en zal ontdekken dat ze niet uitgenodigd was. Toch maar uitnodigen met de gok dat ze wellicht hetzelfde voelt en in Japan zal blijven met een excuus?

Bruid in spe

Beste Bruid in spe,

Stuur haar de beloofde huwelijksuitnodiging en schrijf er een persoonlijk berichtje bij dat u er heel goed kunt inkomen, mocht ze ertegenop zien om de halve wereld rond te reizen voor alleen een feestje. En dan maar hopen dat ze wegblijft. Als ze wel komt (omdat ze toevallig nog meer dingen te doen heeft in Nederland rond die tijd) zult u het toch niet erg vinden? Er lopen op huwelijken altijd mensen rond met wie geen heel intieme betrekkingen worden onderhouden, maar die verder geen kwaad doen en van wie je ook geen last hebt.

Artikelen in Bruiloft, Vrienden en kennissen.

Gelabeld met .


Kattende schoondochter

Beste Beatrijs,

Mijn zoon woont sinds zes jaar samen met zijn vriendin. Mijn man en ik passen een dag in de week op hun dochtertje van vier. De andere opa en oma doen dat ook. Wij, opa’s en oma’s, doen het graag. Mijn schoondochter is een leuke meid en een lieve moeder. Er is één onaangenaam ding. Ze zegt heel vaak lelijke dingen over of tegen mijn zoon. Als haar moeder erbij is, gaan ze samen los in het maken van kleinerende opmerkingen aan zijn adres. Het gaat allemaal zo’n beetje onder de paraplu van grappig en luchtig. Ik kan hier helemaal niet tegen en reageer er niet op. Mijn zoon houdt zich op de vlakte. Van zo’n episode moet ik altijd een paar dagen herstellen. Dan zin ik op allerlei oplossingen en eindig altijd in ‘niet mee bemoeien’. Het doet me verdriet. Moet dat nou zo? En kan ik iets doen?

Verbale agressie

Beste Verbale agressie,

Praat hier eerst over met uw zoon. Onder vier ogen, dus zonder dat zijn vriendin erbij is. Vertel hem wat u is opgevallen (zonder er meteen bij te zeggen hoe vreselijk u dat vindt) en vraag hem wat hij ervan vindt. Mogelijk lacht hij het weg. Zeg dan dat u het wel pijnlijk vindt zowel voor hem als voor uzelf. Peil voorzichtig zijn reactie. Misschien vindt hij het ook vervelend of lijdt hij er zelfs onder. In dat geval moet u hem aanraden om de zaak met zijn vrouw op te nemen. Daaronder kunnen huwelijksproblemen schuilen.

Maar misschien overtuigt uw zoon u ervan dat er niets aan de hand is en dat harde spot en stekeligheid bij de gewone manier van doen van zijn vrouw horen. Dan kunt u ophouden met u ongerust maken. Blijft over uw eigen ongerief. Adresseer dat door niet langer te zwijgen, maar de volgende keer als uw schoondochter zich te buiten gaat rustig tegen haar te zeggen dat ze het vast niet kwaad bedoelt, maar dat u zo’n kritische, afkat-opmerking over hem toch niet leuk vindt om te horen. Als u ervoor uitkomt dat haar vileine uitlatingen over haar man u onaangenaam treffen, zal zij zich mogelijk wat meer inhouden als u in de buurt bent.

Artikelen in Schoonfamilie.

Gelabeld met , .


Geen bloedband

Beste Beatrijs,

Ik (vrouw van 62) woon sinds twaalf jaar samen met mijn vriend. Hij was al gescheiden, voor wij elkaar ontmoetten. Zelf heb ik geen kinderen, maar mijn vriend heeft een volwassen zoon met twee dochtertjes van vijf en een jaar. De zoon gedraagt zich steeds koeler en afstandelijker. Van hem mag ik geen oma zijn. De relatie met het oudste kindje is lief en goed, door de jaren heen hebben we een vorm gevonden om met elkaar om te gaan. Ik ben geen oma, maar toch. De jongste mag ik nooit oppakken of even op schoot nemen. Ik voel me steeds stijver worden als het gezin bij ons is. Laatst waren we bij hen thuis en vertelde zijn schoonvader dat er niets ging boven de echte bloedband. Het andere stelde niks voor. Iedereen knikte, zelfs mijn partner. De vriendin van de zoon zei tegen mij dat ik dat toch ook zo vond? Ik wilde toch ook geen oma zijn? Ik verstarde en kon niks meer uitbrengen. Mijn man vindt het ook vervelend, maar het punt bespreken met zijn zoon doet hij niet en volgens mij durft hij het ook niet. Het doet pijn om ingewreven te krijgen dat ik geen kinderen heb en daarom blijkbaar ook niet voor zijn kinderen een soort oma mag zijn. Wat kan of moet ik toch doen?

Afgewezen als oma

Beste Afgewezen als oma,

De verhouding met uw stiefzoon en zijn gezin heeft iets ongemakkelijks. Er worden rare gesprekken gevoerd over de doorslaggevende betekenis van bloedbanden, waarmee mensen lijken te bedoelen dat u niet bij de familie hoort. De beste manier om hier een vinger achter te krijgen is om het ongemak rechtstreeks te benoemen. Roep om te beginnen uw vriend ter verantwoording over het feit dat hij niet voor u opkwam bij dat gesprek over bloedbanden. Vertel hem dat u zich door hem in de steek gelaten voelde, omdat iedereen het er roerend over eens leek te zijn dat een stiefgrootouder (u dus) niets voorstelt. Als het goed is, zal uw vriend inzien dat hij hier een steek heeft laten vallen.

Mag een onechte oma niet ganzenborden met een kind?

Vervolgens moet er een gesprek komen tussen u, uw vriend en diens zoon, eventueel ook met zijn vrouw erbij. Vraag de zoon of hij er bezwaar tegen heeft dat u als levensgezel van zijn vader met de kleinkinderen omgaat. Hij zal dat ontkennen. Vraag hem daarna waar volgens hem het verschil in omgang zit tussen een echte oma met haar kleinkind en een onechte oma met een stiefkleinkind. Laat de zoon erover nadenken. Als hij niets kan verzinnen, noem dan een paar mogelijkheden: mag een onechte oma een baby niet vasthouden? Er niet mee wandelen of kiekeboe spelen? Mag een onechte oma niet ganzenborden met een ouder kind? Het niet in bed of in bad doen? Mag een onechte oma niet met het kind naar de kinderboerderij of het voorlezen? En tenslotte: mag een kind geen ‘Oma Voornaam’ zeggen tegen een onechte oma? Moet het per se ‘Mevrouw?’ zijn? De zoon zal hier geen bevredigende antwoorden op kunnen geven. De conclusie van het gesprek kan niet anders zijn dan dat een stiefoma (sinds jaar en dag de levenspartner van een echte opa) hetzelfde doet, dezelfde rol vervult als een echte oma.

Artikelen in Grootouders en kleinkinderen, Stieffamilie.

Gelabeld met , .


Terrastafel delen

Beste Beatrijs,

Om uit te blazen van een drukke werkweek ging ik koffiedrinken op een terras. Het was vol en ik zat alleen aan een tafeltje in de zon. Mijn rust werd verstoord door een druk pratende moeder en haar puberdochter. Zij vroegen mij of ze bij mijn tafel mochten plaatsnemen. Mijn antwoord luidde: ‘Liever niet’, waarop het tweetal teleurgesteld wegliep. Ik vind dat ik in mijn recht stond, want daar betaal ik tenslotte voor. Heb ik gelijk?

Een tafel delen

Beste Een tafel delen,

Het spijt me, maar u had geen gelijk. U hebt geen recht op en betaalt ook niet voor een privé tafel met drie lege stoelen op een vol terras. U betaalt voor een consumptie en een zitplaats, en als het druk is op het terras (alle tafels bezet) is het goed gebruik dat nieuwkomers de lege stoelen mogen bezetten en aanschuiven bij een tafel met een of twee mensen. Degene die er al zit (u in dit geval) heeft even veel of even weinig last van het gesprek dat aan uw eigen tafel wordt gevoerd als van het gesprek aan de tafel er vlak naast. Nota bene: dit is specifieke terras- en café-etiquette. In een restaurant, waar u een maaltijd gebruikt, hebt u wel recht op een tafel voor uzelf.

Artikelen in Horeca.


Wat te doen tegen ‘Hun hebben’?

Beste Beatrijs,

Ik ben behept met een schier onbedwingbare aandrang om al degenen die ‘zij’ in hun uitlatingen vervangen door ‘hun’ (‘hun lopen’, ‘hun fietsen’, ‘hun eten’ enzovoort) onmiddellijk tijdens het gesprek, te verbeteren en te zeggen ‘Het is zíj’. Dat vindt niet iedereen leuk, maar hoe verbeter je sprekers die het Nederlands op deze wijze vernielen? Adviseert u alstublieft niet met: ‘Maak u niet druk, taal is een levend iets en accepteer het maar.’

Niet hun maar zíj!

Beste Niet hun, maar zíj,

U bent zich er ongetwijfeld van bewust dat er geen kruid is gewassen tegen hardnekkige, grammaticaal bekritiseerbare spraakpatronen in de informele sfeer. U weet ongetwijfeld ook dat het niet oké en vergeefse moeite is om personen met wie u niet in een ouder-kind of leerneester-leerling-verhouding staat op hun taalgebruik te corrigeren, omdat ze twee minuten later dezelfde fout weer maken. Ook zult u zich ervan bewust zijn dat dit soort corrigerende meta-opmerkingen die los staan van de inhoud van het gesprek, de stroom van de conversatie tot stilstand brengen, waarna het moeite kost de oorspronkelijke draad weer op te vatten. Ook zou u zich kunnen afvragen welke schade groter is (en dus prioriteit verdient om te worden aangepakt dan wel vermeden): uw verkrachte taalgevoel of de vernedering van uw gesprekspartner? Kortom: welk sop is welke kool wel of niet waard?

Wanneer u dit alles overwogen hebt en u besluit toch dat het uw taalgevoel is dat in deze omstandigheden gered moet worden, zou u tegen uw gesprekspartner kunnen zeggen: ‘Neem me niet kwalijk, ik heb een extreme gevoeligheid voor “hun hebben” – het doet pijn aan mijn oren en inwendig moet ik kermen van ellende. Zou je hier alsjeblieft rekening mee willen houden en “zij hebben/ lopen/ fietsen enzovoort” willen zeggen?’ Misschien krijgt u dan uw zin – voor twee minuten.

Artikelen in Taalgebruik.

Gelabeld met , .


Dochter overvraagt moeder

Beste Beatrijs,

Ik ben een alleenstaande vrouw van 63. Mijn enige dochter woont sinds anderhalf jaar met haar Turkse man en zoontje van twee in Turkije. Op dit moment logeren moeder en zoon bij mij. Ik heb een klein appartement met een klein logeerkamertje. Zij wil graag vrienden en bekenden bezoeken, ik pas regelmatig op. Voor haar is het heel vanzelfsprekend dat ze in mijn huis logeert. Haar financiële situatie is slecht. Daarom hoeft ze niets te betalen voor het levensonderhoud bij mij. Ze mag mijn auto gebruiken en hoeft geen benzine te betalen. Zoals het er nu naar uitziet blijft ze nog ruim twee weken. Dan heeft de logeerpartij vijf weken geduurd. Ik geniet natuurlijk van mijn kleinzoon en ook van mijn dochter, maar mijn hele leven staat op zijn kop. Ik ben een groot deel van de dag bezig met opruimen, wassen en tutten met mijn kleinzoon. Ik krijg geen rust. Zij wil in december rond kerst samen met haar man een week of drie komen logeren. Dat zou betekenen dat ik mijn bed moet afstaan, want waar moeten zij anders slapen? Toen ik onlangs heel voorzichtig aan haar vertelde dat ik deze logeerpartij toch best vermoeiend vond, reageerde ze geïrriteerd met ‘Elke andere moeder zou tegen haar dochter zeggen: Kind, al kom je zes maanden!’ En ik heb dan geen weerwoord. Ik voel me een

Ontaarde (groot)moeder

Beste Ontaarde (groot)moeder,

Het is geen aanlokkelijk idee om je eigen slaapkamer te moeten afstaan aan logees.

Voer een serieus gesprek met uw dochter, waarin u uitlegt dat haar logeerpartij een flinke aanslag op uw dagelijkse leven vormt. Zeg dat u natuurlijk dol bent op uw kleinzoon en ook veel van haar houdt, maar dat u eraan gewend bent om alleen te wonen in een klein huis en dat u het zwaar vindt om vijf weken lang een gezinnetje over de vloer te hebben. Dit geldt voor nu in de zomer, maar des te meer voor de komende winter, als uw schoonzoon ook nog meekomt. Vertel haar dat dit plan niet door kan gaan, want (geef het eerlijk toe) u hebt geen zin om uw bed en slaapkamer uit te moeten. En terecht! Veel mensen vinden het helemaal geen aanlokkelijk idee om hun slaapkamer af te staan aan logees. Oké, misschien voor een weekendje, maar drie weken is echt te veel gevraagd. Vertel uw dochter waar het op staat en zeg dat ze pech heeft. U hoort niet bij het soort moeders dat niets liever wil dan de kinderen maandenlang over de vloer hebben. U bent een ander soort moeder, een moeder die gesteld is op haar privacy, maar daarom niet minder van haar dochter houdt.

Op dit moment betaalt u alles voor uw dochter, kost, inwoning, benzine de hele rataplan. U hebt dus enige financiële ruimte. Bied haar bij wijze van tegemoetkoming aan voor een volgend verblijf (een deel van) de kosten van een vakantiehuisje in de buurt, een airbnb of een goedkoop hostel te betalen. Als deze opzet alsnog te duur is voor uw dochter, kan zij maar beter helemaal afzien van halfjaarlijkse vakanties in Nederland. Dan moet het gezin maar in Turkije blijven en sparen tot ze het wel kunnen betalen.

Voer dit gesprek en vraag begrip, terwijl ze nog bij u in huis zit. Niet uitstellen tot later per telefoon of per mail, maar nu oog in oog, zodat u haar reactie kunt peilen en er meteen op kunt inspelen.

Artikelen in Ouders en volwassen kinderen.

Gelabeld met , .


Een kleine ongerechtigheid

Beste Beatrijs,

Voor mijn werk had ik (man) vandaag een afspraak bij een belangrijke klant. Het was de eerste keer dat wij elkaar ontmoetten. Bij de ontmoeting zag ik dat de gulp van haar broek openstond. Ik wist niet wat ik moest doen: haar daarop wijzen (dat voelde toch een beetje ongepast) of net doen alsof ik niets gezien had, maar dan zou ze het zelf later ontdekken en dat is dan achteraf toch ook gênant? Wat zegt de etiquette hierover? Ik heb overigens gedaan alsof ik het niet gezien had.

Waarschuwen of negeren

Beste Waarschuwen of negeren,

De etiquette zegt dat je mensen met wie je een persoonlijk of zakelijk gesprek voert moet attenderen op herstelbare ongerechtigheden in voorkomen of kleding. Daarmee maak je hen niet te schande, maar red je hen juist uit sociaal ongemak. Niemand vindt het leuk om zonder dat ie het weet rond te lopen met een slip uit zijn broek, een snotje aan z’n neus of een stukje sla tussen zijn voortanden, terwijl het een kleine moeite is om zo’n afleiding uit de weg te ruimen. U had dus tegen uw belangrijke klant moeten zeggen: ‘Sorry, mag ik u even waarschuwen dat uw ritssluiting open staat?’ Vervolgens zegt de klant: ‘O, sorry, dank u wel!’ en herstelt de orde, waarna de zakelijke besprekingen een aanvang kunnen nemen.

Artikelen in Aanspreken en begroeten, Zakelijke relaties.

Gelabeld met .


Vast zitten aan een oud-klasgenoot

Beste Beatrijs,

Na de zomervakantie ga ik, meisje van 18, met mijn studie beginnen. Hier heb ik veel zin in en ik hoop leuke contacten te maken tijdens deze nieuwe fase van mijn leven. Er is een klasgenoot die dezelfde studie gaat doen in dezelfde stad. Zij hoopt erg dat we met elkaar op kunnen trekken, maar ik wil juist nieuwe mensen leren kennen en niet speciaal de hele tijd met haar omgaan. Het is niet dat ze onaardig is, maar ze is geen dichtbije vriendin en op de middelbare school trok ik ook al niet zo veel met haar op. Hoe kan ik op een aardige manier iets meer afstand tussen ons creëren zonder haar te kwetsen?

Een nieuw begin

Beste Een nieuw begin,

Ik denk niet dat je je zorgen hoeft te maken. Meestal drijven mensen vanzelf uit elkaar, zeker als een van de twee (jij in dit geval) daar een beetje op aanstuurt. Maak geen afspraken om samen ergens op af te gaan. Als zij een voorstel in die richting doet, kun je haar ontmoedigen door te zeggen dat je graag de dingen in je eentje wil ontdekken. Jullie zullen niet in dezelfde introductiegroep en niet in hetzelfde studentenhuis terecht komen. Jullie zullen een andere studentenvereniging kiezen en in verschillende werkgroepen zitten bij de studie. Voor de rest is het een kwestie van vriendelijk blijven en persoonlijke afspraken afhouden, omdat je het heel druk hebt met andere mensen en andere activiteiten. Binnen een paar weken verkeren jij en je ex-klasgenoot in totaal verschillende kringen en is jullie contact gereduceerd tot hallo zeggen en doorlopen.

Artikelen in Scholen en verenigingen.

Gelabeld met .