Spring naar inhoud


Wekelijks ‘Moderne manieren’ in uw inbox ontvangen? Abonneer u nu op de Nieuwsbrief!

De adviesrubriek ‘Moderne manieren’ gaat over etiquette en verschijnt iedere zaterdag in het dagblad Trouw (bijlage ‘tijd’), maar ook direct op Internet: zie Beatrijs in Trouw. Lees daar haar nieuwste bijdrage. Daarna komen alle problemen op deze website terecht.

Hebt u zelf een vraag over (in)correct gedrag van uzelf of anderen, dan kunt u die insturen via beste@beatrijs.com. U krijgt vrijwel altijd persoonlijk antwoord, en uw vraag kan gebruikt worden voor anonieme publicatie in het dagblad Trouw en op deze website, tenzij u er expliciet bezwaar tegen maakt.

Ook te volgen op Twitter! @BeatrijsRitsema

Artikelen in Etiquette.


Gastvrijheid oprekken?

Beste Beatrijs,

Een tijdje geleden heb ik (vrouw van 80) een goede vriend (67) geholpen, toen hij zijn huis was kwijtgeraakt na een relatiebreuk. Hij had gevraagd of hij bij mij een kamer kon huren, maar daar is mijn huis niet geschikt voor. Ik heb hem wel tijdelijk onderdak geboden als logé. Deze week is hij vertrokken naar de stacaravan op een camping in de buurt. De caravan die vroeger mijn eigendom was heb ik drie jaar geleden aan mijn vriend cadeau gegeven met de afspraak dat ik er nog af en toe gebruik van kon maken, als hij er niet zat.

Ik heb mijn huissleutel teruggevraagd, hoewel mijn vriend die liever had willen houden om bij minder goede weersomstandigheden naar mijn huis te kunnen vluchten. Maar ik heb zijn verblijf bij mij ondanks alle goede wil van beide kanten toch als een inbreuk op mijn privacy ervaren. Nu twijfel ik of ik te hardvochtig ben geweest. Niet zo leuk als hij in de caravan moet verblijven met kou, regen en nachtvorst.

Zielig in de kou

Beste Zielig in de kou,

Terecht hebt u de sleutel teruggevraagd! Het was een tijdelijke logeerafspraak, uw huis is niet geschikt voor kamerverhuur, u wil uw vriend niet op permanente basis over de vloer. Als u hem de sleutel alsnog voor een onbepaalde tijdsperiode ter hand zou stellen, zou dat betekenen dat hij op elk moment uw huis binnen kan vallen om zijn intrek te nemen. Dat is nu net wat u niet wil. Uw vriend heeft op dit moment geen eigen woonruimte. Dat is natuurlijk sneu voor hem, maar het is al heel mooi dat hij voorlopig in die caravan kan zitten, terwijl u qua caravangenoegens achter het net vist. Met een beetje pech zit uw vriend de hele zomer in de caravan en kunt u er al die tijd niet in. Blijf alstublieft tenminste baas over uw eigen huis. U bent aardig genoeg voor hem geweest. Als u hem nog meer ter wille bent met vrije toegang, leidt dat er alleen maar toe dat hij geen haast maakt met het vinden van volwaardige, eigen woonruimte, terwijl dat op dit moment zijn belangrijkste zorg zou moeten zijn.

Artikelen in Vrienden en kennissen.

Gelabeld met , .


Terreur van de smartphone

Beste Beatrijs,

Ik (man van 54) was laatst met een oude vriend bij een blues-concert, waar hij voortdurend op zijn smartphone aan het kijken was, zoals hij trouwens altijd doet de laatste tijd. Na afloop maakte ik daar een lichtelijk chagrijnige opmerking over, waar hij verbouwereerd op reageerde. Hij begreep niet wat hij verkeerd had gedaan. Dit zou niet zo’n punt zijn, ware het niet dat wij plannen hebben voor een stedentripje samen. Daar zie ik nu tegen op. Ik vraag me af of deze vriendschap nog houdbaar is of vindt u dat ik onredelijk ben, omdat de smartphone er gewoon bij hoort tegenwoordig?

Over het hoofd gezien

Beste Over het hoofd gezien,

Iemand die de hele tijd met zijn smartphone bezig is (zelfs onder concerten) is geen prettig gezelschap. Dat geldt zowel voor partners/ geliefden als voor gewone vrienden/ vriendinnen. Als er een afspraak is voor een gezamenlijke tijdbesteding (eindje wandelen, samen een hapje eten, film- of concertbezoek) is het idee dat je aandacht aan elkaar besteedt, met elkaar praat of dezelfde dingen beleeft. Die aandacht kan doorkruist worden door een binnenkomend telefoontje of appje, maar de regel is om dat zo snel mogelijk af te handelen. Tijdens een gemeenschappelijke activiteit is het onbeleefd om urenlang spelletjes te spelen op je telefoontje of rond te hangen op de sociale media.

Over het vanzelfsprekende zou niet hoeven te worden onderhandeld.

Toen uw vriend onafgebroken zijn smartphone bediende tijdens dat concert, liet hij blijken dat virtuele genoegens voor hem interessanter waren dan samen met u iets meemaken. Hij reduceerde u tot decorstuk in zijn privé belevenissen. Te vrezen valt dat het er op dat stedentripje niet anders aan toe zal gaan. U staat samen op de Eiffeltoren of u kijkt uit over de schöne blaue Donau en uw vriend zit op zijn smartphone te tikken en te klikken. Gezellig, hoor, zo’n vakantie. Niet dus! Het is voorstelbaar dat het vooruitzicht om afspraken te moeten maken met uw vriend over de intensiteit van zijn smartphonegebruik op reis u bij voorbaat de lust in de vakantie ontneemt. Over het vanzelfsprekende zou niet hoeven te worden onderhandeld.

Voor een stedentripje lijkt hij ongeschikt. De vriendschap opzeggen is wat rigoureus. Ga voortaan met hem roeien of fietsen en zoek iemand anders om mee op vakantie te gaan. Iemand die zich wat meer openstelt voor de wereld die hij om zich heen kan zien, horen, voelen en ruiken.

Artikelen in Telefoon, Vrienden en kennissen.

Gelabeld met .


Overspelige schoonvader

Beste Beatrijs,

Mijn schoonvader houdt er een andere vrouw op na. Dat is algemeen bekend in de familie van mijn man en wordt gedoogd. Nu ik zelf een gezin heb, vind ik het heel moeilijk om met deze situatie om te gaan. Mijn waarden als trouw, vertrouwen en oprechtheid komen steeds in het gedrang. Ik kan niet zonder afschuw naar mijn schoonvader kijken. Nu gaan we deze zomer een week (!) met de hele familie in een vakantiehuisje om te vieren dat mijn schoonouders 45 jaar getrouwd zijn. Voor mij is dit echt een toneelstuk, waar ik enorm veel moeite mee heb. Hoe kan ik mijn punt maken zonder een familieruzie te creëren?

Hypocriete schoonfamilie

Beste Hypocriete schoonfamilie,

Ik raad u aan om u er niet mee te bemoeien en ver weg te blijven van dit wespennest. Het huwelijk van uw schoonouders is domweg uw zaak niet. Ze kunnen zelf beslissen in wat voor vorm ze het gieten en als uw schoonmoeder het accepteert dat haar man er een vriendin op nahoudt, zal ze daar wel haar redenen voor hebben. Als ze er niet tegen bestand was, zou ze haar echtgenoot aan de dijk kunnen zetten, maar kennelijk wil ze dat niet.

U hoeft uw schoonvader niet een warm hart toe te dragen. U kunt beleefd blijven en enige afstandelijkheid betrachten. Uw eigen waarden hoeven helemaal niet te lijden onder het gedrag van uw schoonvader. Die kunt u recht overeind houden. Tegen uw man kunt u privé zo veel kritiek op uw schoonvader spuien als u wil. Maar het gaat te ver om uw schoonvader ter verantwoording te roepen en een familieconflict te forceren of andere familieleden aan te vuren om maatregelen te treffen. Dat is niet de taak van een schoondochter. Als uw schoonfamilie zo graag de schone schijn van een gelukkige familie wil ophouden, moeten ze dat maar doen. Deze familie is niet de eerste in de geschiedenis van de mensheid die het op die manier aanpakt.

Artikelen in Schoonfamilie, Vreemdgaan.

Gelabeld met , .


Stiefzoon doet waar hij zin in heeft

Beste Beatrijs,

Mijn vriend en ik zijn zeven jaar samen en hebben een dochtertje van twee. Daarnaast heeft mijn vriend een zoon van vijftien, die vanwege co-ouderschap om de week bij ons woont. Na onze laatste vakantie zat er een brandplek in de tuintafel, was de poot van een bijzettafel gebroken, lagen er chips en snoep op de bank en plakte de vloer overal. Zoon had vrienden over de vloer gehad. Een weekendje weg een tijdje later benutte zoon om ons bed te delen met een vriendinnetje. Nu zijn we weer een weekend weg geweest en stond de verwarming loei hoog, een dop van een drankfles lag tussen het speelgoed van onze dochter, afval lag achter de bank, ons bed weer beslapen. Zoon blijft overigens volhouden dat hij alleen even spullen heeft opgehaald.

Wij gaan alleen weg als zoon bij zijn moeder is. Wij hebben verschillende gesprekken met hem gevoerd, zakgeld ingehouden, huisarrest gegeven, maar hij gaat zijn eigen gang. Ik voel me aangetast in mijn privédomein, ben verdrietig en boos. Ook leggen zijn acties veel druk op de relatie tussen mij en mijn vriend. Wat adviseert u ons? Weer een gesprek? Met welke insteek? Straffen? Sleutel afpakken in de weekenden dat hij bij zijn moeder is?

Lastige (stief)zoon

Beste Lastige (stief)zoon,

Als stiefmoeder hebt u niet veel invloed op de zoon. Het zijn toch echt zijn eigen vader en moeder van wie de opvoeding moet komen. Kennelijk hebben zij geen gemeenschappelijke aanpak. Het is heel raar dat de zoon het weekend dat hij bij z’n moeder zit gebruikt om in het lege huis van zijn vader te bivakkeren. Vindt die moeder het goed als haar zoon een nacht niet thuis slaapt? Weet ze dan waar hij is? En vindt ze het goed dat hij de nacht doorbrengt in het huis van zijn vader en intussen de bloemetjes buiten zet? Ook het andere wangedrag van de zoon (dingen kapot maken, alcohol drinken, seks hebben met een andere minderjarige) lijkt me iets waar de ouders met elkaar en met hemzelf over zouden moeten spreken. U staat daar toch een beetje buiten.

Een jongen van vijftien is te jong om zonder toezicht van volwassenen een weekend feestend door te brengen. De tegenmaatregelen die u noemt (zakgeld inhouden, huisarrest geven) helpen niet. Straffen helpen sowieso niet, want die komen altijd te laat. De regels moeten duidelijk zijn en de zoon moet zo min mogelijk gelegenheid krijgen om ze te ontduiken. De ouders moeten één lijn trekken en er bovenop zitten. U als stiefmoeder sluit u daarbij aan. Als het de moeder niet kan schelen waar haar zoon uithangt, raad ik u aan om een extra slot op de voordeur te plaatsen, waar u alleen gebruik van maakt als uw gezin met vakantie is, en waarvan u geen sleutel aan de zoon ter beschikking stelt. Op die manier kan hij er eenvoudig niet in, als u weg bent.

Voor de rest moet u maar bedenken dat veel kinderen van gescheiden ouders een moeilijke jeugd meemaken, omdat ze boos zijn op hun ouders en het vervelend vinden om steeds te moeten verkassen van het ene naar het andere huis. Vooral tieners kunnen daar vreselijk opstandig van worden. Naarmate ze ouder worden gaan die opstandigheid en het irritante gedrag wel weer voorbij.

Artikelen in Stieffamilie, Tieners.

Gelabeld met , .


Moet ik afblijven van de ex van een vriendin?

Beste Beatrijs,

Ik ben met de ex van mijn beste vriendin naar bed gegaan. Het was heel leuk. Maar ik wist ergens dat het fout was. Moet ik het haar vertellen?

Verboden vruchten

Beste Verboden vruchten,

Het was niet fout, hoor. Het was fout geweest als u naar bed was gegaan met de geliefde van uw vriendin, maar het is uit tussen uw beste vriendin en haar ex, dus die twee hebben niets meer met elkaar te maken. U mag naar bed gaan met wie u wil en de ex ook. Ik raad u af om uw escapade onmiddellijk aan uw vriendin te rapporteren, want dat zal ze ongetwijfeld vervelend vinden. Zie het eerst een tijdje aan. Als het een onenightstand blijkt, hoeft u er nooit iets over te zeggen. Als de ontmoeting zich ontwikkelt tot een relatie, moet u er op een gegeven moment wel mee voor de draad komen natuurlijk. Als uw vriendin een loyale vriendin is, wenst ze u veel geluk met hem.

Artikelen in Exen, Liefde en relaties.

Gelabeld met .


Sprekers die niet van ophouden weten

Beste Beatrijs,

Onlangs ging ik tegelijk met twee collega’s met pensioen. Op het afscheidsfeestje hield de leidinggevende onverwacht een ellenlange toespraak over de historie van onze organisatie met aan het eind als persoonlijke noot citaten uit onze functioneringsgesprekken. Ze las het geheel voor en het duurde ruim twintig minuten! Gasten werden onrustig en rumoerig, maar ze ging maar door. Ik vond het verschrikkelijk, maar wist niet hoe dit te stoppen zonder de situatie nog pijnlijker te maken. Uiteindelijk hebben we het allemaal aangehoord en onze eigen toespraakjes erg ingekort. Het feest werd al snel weer heel geanimeerd gelukkig. Heeft u suggesties wat je zou kunnen doen op zo’n moment? Of in het algemeen als sprekers op feesten of crematies zich niet aan een gepaste spreektijd houden?

Te lange toespraken

Beste Te lange toespraken,

Degene die wordt toegesproken kan niets doen. Lijdzaam de speech ondergaan met een verkrampte glimlach op het gezicht geplamuurd is het enige wat erop zit. Andere aanwezigen kunnen er ook niets tegen doen. Het is vreselijk als het gebeurt, maar een voortdenderende trein van buiten af tot stilstand brengen en zeggen dat het zo wel genoeg is kan eenvoudig niet.

Een geoefende toespraak is altijd beter dan maar een beetje in het wilde weg improviseren.

Daarom is het zo belangrijk dat er bij gelegenheden met meerdere sprekers (een bruiloft, een uitvaartplechtigheid) een ceremoniemeester is die een volgorde opstelt en sprekers van tevoren meedeelt hoeveel minuten ze tot hun beschikking hebben. Alle sprekers moeten ingepeperd krijgen dat kort beter is dan lang. Vijf minuten spreken is goed, met tien minuten zit een spreker op de grens van het verdraagbare. Ceremoniemeesters moeten sprekers op het hart drukken om zich aan de hun toegemeten tijd te houden. Sprekers dienen niet meer tijd te nemen dan ze gekregen hebben. Om dit te laten lukken moeten sprekers van tevoren hun toespraak oefenen en checken of ze binnen de marge blijven. Een geoefende toespraak is altijd beter dan maar een beetje in het wilde weg improviseren. Als een spreker ondanks de afspraken het toch te lang maakt, kan de ceremoniemeester diens blik vangen en met zijn vinger op z’n horloge tikken. Dit betekent: Afronden! En rap een beetje!

Artikelen in Taalgebruik, Traditionele etiquette.

Gelabeld met .


Hoe blijft een gesprek centraal?

Beste Beatrijs,

Als mijn man en ik een bevriend stel op bezoek hebben, vinden we het eigenlijk het leukst om een gezamenlijk gesprek te voeren. Toch ontstaan er heel vaak twee tweegesprekken. Gisteren was dat ook weer het geval. Al vrij snel richtte de vrouw van het stel zich op mij, terwijl de man verder praatte met mijn man. Vervolgens praatten we dus door elkaar heen en luisterde ik met een half oor ook naar het gesprek van de anderen. Ik zie het graag anders en gebruik vaak de natuurlijke momenten (bijvoorbeeld een nieuwe ronde koffie) om het gesprek weer centraal te beginnen. Maar het blijft me verrassen hoe sterk de neiging is om in groepjes van twee te splitsen. Is dat de normale manier van doen tijdens een visite en wil ik iets ongebruikelijks? En zo niet, heeft u misschien tips voor me hoe ik zonder mensen direct tot de orde te roepen een gesprek met z’n vieren kan voeren?

Liever centraal

Beste Liever centraal,

Het is inderdaad heel vervelend als een centraal gesprek zo snel wordt opgesplitst in subgroepjes. Als dit opsplitsen ook nog naar sekse gebeurt (vrouwen praten met vrouwen, mannen met mannen) wordt het er nog voorspelbaarder en vaak ook saaier op. Hoe groter een gezelschap, hoe sneller dit gebeurt en dan is er ook eigenlijk niets aan te doen. Zes personen is ongeveer het maximum om gedurende enige tijd een centraal gesprek te voeren, maar met vier mensen zou het helemaal moeten lukken. Er zijn een paar manieren om het gevreesde opsplitsen te voorkomen. U kunt het structureel aanpakken door geen huiskamersessies te houden, maar aan de eettafel te zitten. Met z’n vieren aan tafel zit iedereen bij elkaar in de buurt, kan iedereen elkaar goed verstaan en is de neiging minder groot om onderonsjes te beginnen dan in de huiskamer, waar mensen verder van elkaar weg zitten.

Bij een etentje zitten mannen en vrouwen om en om met de restrictie dat een stel niet naast of tegenover elkaar zit.

Tafelschikking is erg belangrijk. Zoals Koot & Bie al opmerkten: ‘Bij een etentje met twee echtparen zit men zo door elkaar mogelijk.’ Voor een viertal betekent dit: een man zit naast zijn eigen vrouw en tegenover de andere vrouw. Een vrouw zit naast haar man en tegenover de andere man. De twee mannen en de twee vrouwen zitten dus diagonaal tegenover elkaar. Een stel dat naast elkaar zit zal geen privégesprekken voeren. De twee vrouwen (en de twee mannen) zullen eveneens geen onderonsjes met elkaar beginnen, omdat ze dan door de andere twee heen tetteren. Twee van de drie mogelijke duo-gesprekken wordt aldus effectief de pas afgesneden. Deze opstelling biedt de grootste kans op het centraal blijven van het tafelgesprek. Bij drie stellen zitten mannen en vrouwen ook om en om met de restrictie dat een stel niet naast of tegenover elkaar zit.

Verder kan het de moeite lonen om wat gespreksonderwerpen van algemeen belang achter de hand te houden, die niet typisch mannelijk (auto-onderhoud, aanschaf boormachines) of typisch vrouwelijk (bevallingsverhalen, ervaringen met het zetten van high lights) zijn. Als u die op een gepast moment in de groep gooit, zal iedereen meepraten.

Artikelen in Traditionele etiquette, Visite.

Gelabeld met .


Betalen voor feestjes

Beste Beatrijs,

De familie van mijn man viert verjaardagen standaard in een eetcafé of restaurant. En altijd met de mededeling erbij dat het ‘uiteraard op eigen kosten’ is. De rekening loopt behoorlijk hoog op: 50 tot 75 euro per persoon. Plus een cadeautje voor de jarige, dus een verjaardag is zomaar 100 à 150 euro voor ons. Als we afzeggen, geeft dat veel commentaar van de familie en mijn man voelt zich daardoor heel ongemakkelijk. Wat kan ik met deze steeds terugkerende situatie?

Dure verjaardagen

Beste Dure verjaardagen,

Behalve onder armlastige studenten is heel ongebruikelijk en ook uitermate ongastvrij om mensen uit te nodigen voor een feestje en ze dan zelf hun consumpties te laten betalen. Dit is geen manier van doen. Natuurlijk hebt u alle vrijheid om er niet heen te gaan. Zeg beleefd af voor de gelegenheid en vertel, als men misnoegd reageert, eerlijk dat u het uitje u te duur is. U kunt de zaak netjes afhandelen door de jarige per post een cadeau(bon) te sturen ter waarde van een bedrag dat u redelijk vindt met een felicitatiekaartje erbij. Nodig de schoonfamilie eens uit bij u thuis voor een verjaardagsfeestje van uzelf of uw man, waarvoor u geen consumptiekosten in rekening brengt. Zo laat u zien hoe het anders kan.

Artikelen in Verjaardag.

Gelabeld met .


Blokfluitensemble loopt vast

Beste Beatrijs,

Ik zit al tien jaar bij een blokfluitensemble van vijf vrouwen. Toen onze muzieklerares verhuisde, gingen we op zoek naar een andere begeleider voor onze vaste maandagavond. Althans dat deed ik. De anderen deden geen moeite. Ik heb twee keer een heel goede blokfluitist gevonden die bereid was ons te begeleiden, maar geen van beiden was beschikbaar voor onze vaste avond. In beide gevallen konden ze wel op andere avonden, wat de andere groepsleden prima vonden op één vrouw na die niet bereid was haar weekschema om te gooien. Tot twee keer toe werd ze boos op mij en dreigde zelfs met opstappen uit de groep. Ik vond dat erg vervelend, ook omdat de rest van de groep zich niet uitsprak. Inmiddels ben ik gevraagd voor een ander fluitensemble. Hoe kan ik nu op een nette maar duidelijke manier zeggen dat ik uit de groep stap? Ik wil geen ruzie, maar ik wil toch kwijt dat het aan hun passieve houding ligt en aan de starheid van die ene vrouw.

Valse noot

Beste Valse noot,

U bent gevraagd voor een ander muziekensemble. Gefeliciteerd! Het lijkt me een hele opluchting voor u om uw oude groep te kunnen verlaten. Eén persoon houdt de rest min of meer in gijzeling door haar zin door te drijven en is niet bereid tot enige flexibiliteit, zodat de groep het zonder begeleider moet stellen en geen vooruitgang meer boekt. De anderen vinden dat wel best. Dan lijkt het me voor de hand liggen dat u elders uw heil zoekt.

U hoeft geen ruzie met uw oude groepje te maken. U kunt hen rustig meedelen dat u per (noem de datum) niet meer meefluit, omdat u naar een ander ensemble vertrekt. U hoeft verder niet uit te weiden over de bewuste dwarsligger of de lamlendigheid van de anderen om een compromis te vinden, want de zaak ligt achter u en het heeft geen zin om het allemaal weer op te rakelen. U vertrekt naar een ander groepje (nieuwe uitdaging!) en u wenst uw oude groepje nog veel muziekplezier in kwartetvorm zonder begeleider.

Artikelen in Scholen en verenigingen.

Gelabeld met , .