Het Franse parlement heeft onlangs ingestemd met een wet die hoerenlopen strafbaar stelt. Een heterdaadje komt de klant op een boete van 1500 euro te staan. Frankrijk, het land van Toulouse-Lautrec en Irma la Douce, staat op het punt het Scandinavische model over te nemen. Wie had dat kunnen denken? Wat me vooral verbaast is de ongelooflijke kortzichtigheid, waarmee de initiatiefnemers (socialisten, feministen) het prostitutieprobleem te lijf denken te kunnen gaan: eenvoudig verbieden die verdorvenheid, zoals tijdens de drooglegging in Amerika met de alcohol gebeurde. Hier wordt een frontale aanval uitgevoerd op de menselijke zwakheid.

Van een jaar of dertig geleden herinner ik me een cafégesprek naar aanleiding van een destijds aandacht trekkend onderzoek over de frequentie van hoerenbezoek. Er was uitgekomen dat een op de drie mannen in de loop van zijn leven wel eens een prostituee had bezocht. Onder die 33 procent vielen zowel mannen met een regelmatig staat van dienst als mannen met slechts eenmalige ervaring, maar al met al is dat toch een betrekkelijk hoog percentage. Het interessante was dat twee mannen uit het gezelschap aan die cafétafel (hoogopgeleid, niet onaantrekkelijk, geen losers) inderdaad toegaven dat ze daar bij hoorden. Niet dat ze zich bekenden tot frequente hoerenlopers natuurlijk, maar dat ze ‘wel eens die ervaring hadden meegemaakt’. De motivatie bestond desgevraagd uit nieuwsgierigheid, lamlendigheid, ongerichte lust dan wel opgestookt worden door vrienden in een losgeslagen stemming.

Een dreiging van 1500 euro boete met bijbehorend strafblad is waarschijnlijk genoeg om deze groep van laagfrequente overtreders definitief af te schrikken – zij kunnen terugvallen op de legale, zij het eenzame geneugtes van de internetporno –, maar de veel kleinere groep vaste afnemers van betaalde seks zit met de gebakken peren. Die worden gecriminaliseerd en daar zit iets onuitstaanbaar nuffigs en hardvochtigs aan. Alsof het zo makkelijk is om onbetaalde seks te krijgen. Willige vrouwen liggen niet voor het oprapen. Je moet als man iets te bieden hebben op wat voor front dan ook om een vrouw zo ver te krijgen en zelfs als je een vrouw binnen een huwelijk of vaste relatie hebt verzekerd, komt het er nog vaak niet van.

Seks kan nooit helemaal worden opgehokt in een kalme, vaste relatie.

Daar komt bij dat seks interessanter is, naarmate er meer transgressie aan te pas komt. De leraar die in vuur en vlam staat voor een 17-jarig meisje uit de eindexamenklas (en vice versa). De buurman en de buurvrouw die iets op touw zetten buiten medeweten van hun echtgenoten. De chef marketing en zijn ondergeschikte die elkaar stiekem na werktijd betasten in de vergaderzaal. Het ambitieuze meisje uit welgestelde kringen en haar geheime moslimvriendje. Op al deze grensoverschrijdende seks staan sancties, wanneer de omgeving van betrokkenen erachter komt, wat geen reden vormt dat mensen ervoor terugdeinzen, integendeel de wetenschap dat het eigenlijk niet kan en niet mag maakt het alleen maar aantrekkelijker. Seks kan nooit helemaal worden opgehokt in een kalme, vaste relatie en ondermijnt per definitie de maatschappelijke orde. Vergeleken met andere soorten subversieve seks maakt hoerenbezoek korte metten met alle toeters en bellen, waar seks gewoonlijk mee gepaard gaat. Het is kaal, efficiënt en geeft geen gedoe vooraf of achteraf. Zo vreemd is het niet dat er een markt in stand blijft voor de zonde van het vlees.

Deze overwegingen spelen geen rol bij de pleitbezorgers van criminalisering. Het gaat hun niet om een moreel offensief tegen seks als zodanig, al is meer zuiverheid op dat front mooi meegenomen, maar om de onvrijwilligheid van de aanbiedsters die alleen maar seks verkopen dankzij vrouwenhandel. Over gedwongen prostitutie bestaan geen betrouwbare statistieken. De ene partij (van de strafbaarstellers) beweert dat 90 procent van de prostituees een gevolg is van vrouwenhandel. De andere partij (belangenvertegenwoordigers uit de seksbranche zelf) houdt vol dat het om hooguit 10 procent gaat. Op zo veel onzekerheid kan vooralsnog geen beleid worden gemaakt, althans niet zo’n draconisch beleid.

Vrouwenhandel moet bestreden worden, net zoals uitbuiting in gevaarlijke Zuid-Oost-Aziatische kledingfabrieken. Maar tienermeisjes met een krappe beurs die voor een habbekrats modieuze kleren kopen krijgen ook geen boete met een strafblad voor hun suspecte aanschaf. Wie op consumenten gaat jagen verliest de oorzaak van de misstand uit het oog. Erger nog: grote vissen profiteren alleen maar, wanneer de jacht zich op kleine vissen concentreert.

Het knappe van een nieuw woord als ‘sletvrees’ is dat het een hele wereld van onrecht lijkt bloot te leggen. De term doet je als het ware de schellen van de ogen vallen. Heb je hem eenmaal gehoord, dan hoef je de bijbehorende film en het bijbehorende boek (allebei van Sunny Bergman) niet meer te zien en te lezen, want in het woord zelf is alles samengebald: er zijn vrouwen die onbekommerd hun seksuele plezier najagen, de buitenwereld ziet dat met misnoegen aan, die vrouwen krijgen een dubieuze reputatie (namelijk van slet) en dat is buitengewoon oneerlijk, want mannen hebben geen last van dat soort reputaties. Als dat geen maatschappelijke misstand is!

Deze onrechtvaardigheid staat al sinds jaar en dag bekend als de dubbele moraal, maar ere wie ere toekomt: het neologisme van Sunny Bergman bekt een stuk lekkerder en strijdbaarder. Je krijgt meteen zin om wat aan die sletvrees te doen: aan mensen uitleggen dat angst voor seksueel vrijgevochten meisjes en vrouwen nergens voor nodig is, dat seks geen kwaad kan en dat het gemeen is om mannen en vrouwen langs verschillende meetlatten te leggen.

Of een voorlichtingsprogramma van die strekking zal helpen is twijfelachtig, want het is lastig vechten tegen scheldwoorden. Woorden als ‘slet’, ‘bitch’, ‘klootzak’, ‘hufter’ worden ingezet om iemand persoonlijk te treffen en drukken weinig inhoudelijks over de uitgescholden persoon uit, alleen onvrede van de schelder. Pogingen om het woord slet tot geuzennaam te verheffen zullen dan ook altijd vergeefs blijken. Aan iets verachtelijks valt geen opgewekte draai te geven.

Blijft de vraag over waarom de ultieme belediging voor vrouwen zich concentreert op het aspect promiscuïteit, terwijl mannen op dit punt niet of nauwelijks geraakt kunnen worden. Mannen kunnen lustig opscheppen over de aantallen vrouwen die ze mee naar hun hol hebben gesleept. Ze worden hooguit als vrouwenversierder of player aangeduid, een reputatie die hen niet wezenlijk schaadt, al laten lang niet alle vrouwen zich charmeren door zo’n reputatie.

Mannen en vrouwen spelen een ander soort wedstrijd.

Het verschijnsel recreatieve seks, no strings attached, is geen recente uitvinding. Het gaat al heel wat langer mee, maar pas sinds de alomtegenwoordigheid van betrouwbare anticonceptie kunnen vrouwen hier ook onbekommerd aan deelnemen. Het duurt jaren voordat de fase van gezinsvorming wordt ingezet en al die tijd rommelen jongeren aan met kortere of langere relaties, helemaal geen relaties, one-night-stands, seks voor de lol en seks zonder lol. Rekenkundig gezien moeten mannen en vrouwen wel even promiscue zijn, want voor een seksuele ontmoeting (hetero) heb je nu eenmaal een man en vrouw nodig. Er is dus in statistisch opzicht geen reden dat mannen hun lijstje veroveringen majoreren en vrouwen hun aantallen minimaliseren. Toch gebeurt dat wel.

De reden ligt voor de hand: mannen en vrouwen spelen een ander soort wedstrijd. De markt van seks en relaties is sterk competitief, maar de seksen hebben een verschillende inzet. Het aantal sekspartners is maar een klein aspectje van de wedstrijd en in ieder geval niet iets waarover mannen en vrouwen met elkaar in competitie liggen. Dat zou een heel oneerlijke strijd zijn. Het is voor vrouwen, althans voor de categorie tussen de 16 en 35, heel makkelijk om die strijd te winnen, mochten ze die aan willen gaan. Een vrouw in de vruchtbare leeftijd met verder een minimum aan aantrekkelijkheid kan zo vaak seks krijgen als zij wil. Ze hoeft zich alleen maar bereidwillig te tonen en zij kan de ene man na de andere scoren. Vergeleken daarmee moeten mannen, vooral de jonge jongens, zich heel wat meer uitsloven. Hoe je het ook wendt of keert, een man met een flinke hoeveelheid seksuele veroveringen op zijn conto heeft wel degelijk een prestatie geleverd. Dat doet niet elke man hem na. Van een vrouw met een lange lijst zeg je eerder: ‘Leuk voor haar.’ Die heeft ongetwijfeld plezier gehad, maar om nou te zeggen dat het bewondering afdwingt, nee.

Het gebrek aan vrouwelijke trots op en bewondering voor hoge aantallen houdt verband met het bestaan van prostituées: die scoren hoog en krijgen er nog geld voor ook. De categorie lustvolle vrouwen met veel sekspartners heeft niets te maken met de categorie prostituées. Het zijn twee totaal verschillende werelden. Maar de associatie ligt er vanwege het gemeenschappelijke feit van de hoge aantallen. Zo lang prostitutie bestaat, zal sletvrees blijven.

Een paar weken geleden werd er een landelijk schoolontbijt gehouden om ouders en kinderen erop te wijzen dat het nuttig is om iets te eten, voordat je de dag begint. Het leek een wenk in de trant van ‘trek een trui aan als het koud is’, maar de organisatoren kregen chagrijnig commentaar in de media: het ontbijt was ongezond, want te vet en te zoet. Arme kinderen die braaf hun boterhammetjes met pindakaas, jam, hagelslag of een lapje jonge kaas zaten te smikkelen. Afgekeurd! Je vraagt je af wat er dan wél geserveerd had moeten worden, zeker als je bedenkt dat er in alle corn flakes-varianten ook te veel suiker zit en in gebakken eieren met spek nog meer vet. Rauwe paprika met komkommer soms?

Er was een tijd dat mensen zich verschrikkelijk stoorden aan wat voor kleren iemand anders aan had. Het luisterde heel nauw. Het dragen van kleding die niet bij je stand of bij het tijdstip van de dag paste, een iets te lange of te korte rok, een verkeerde kleurstelling, de mode van vorig jaar, te wuft of juist te stijf wekte al snel misnoegen of spot. Die obsessie is al lang verleden tijd. Zowel excentrieke, ronduit lelijke als oersaaie outfits worden minzaam beschouwd als de individuele expressie van iemands authentieke persoonlijkheid. In plaats van over kleren gaat het over eten en wat daar goed en slecht aan is.

‘Voedselnazi’s’ noemt Lionel Shriver in haar boek Big Brother de mensen die vanuit een fixatie op gezondheid ideologische stelsels aanhangen over vet, gluten, onbespoten groente, E-nummers, rood vlees, bronwater, natuurlijke versus onnatuurlijke suikers en koolhydraten in het algemeen. Een treffende benaming, want het irritante van de voedselgeobsedeerden is niet zozeer dat ze een dieet volgen (dat is volstrekt oninteressant), maar dat ze evangeliseren.

De collectieve fascinatie met voedsel beweegt zich over twee sporen. De afdeling voedselporno bedient de gourmets: afnemers kijken naar de talrijke kookprogramma’s en shoppen in de nooit aflatende stroom glossy kookboeken, een van de weinige boekensectoren die nog floreren. Gourmets leggen zich toe op geavanceerde receptuur en dineren als het even kan in sterrenrestaurants. Zij zingen de lof van het goede leven. Op het andere spoor heerst angst. Hier is men bang voor zijn gezondheid en voor dikte. Ook deze afdeling wordt bediend door een onophoudelijke stroom boeken en media-uitingen. In dit geval geen exercities in hedonisme, maar specifieke voedselregels: het ene wel, het andere niet.

Brood is het nieuwe zwarte schaap. En pasta en rijst en aardappels, kortom alles waar koolhydraten en gluten in zitten (suiker was natuurlijk altijd al fout). De aandoening coeliakie (intolerantie voor gluten) mag zich in een groeiende populariteit verheugen. Twee bestsellers, De voedselzandloper en Broodbuik hebben bijgedragen aan de groeiende aversie tegen brood, waarvan de consumptie volgens de statistieken het afgelopen jaar met 2,3 procent is afgenomen. Zou die keldering in halfjes wit en volkoren misschien toe te schrijven zijn aan een verhoogde consumptie van muffins en cupcakes? Dat lijkt mij veel waarschijnlijker, gezien ook het feit dat de gerapporteerde groei van het aantal vleesverlaters en flexitariërs vooralsnog niet heeft geleid tot een vermindering van de hoeveelheid jaarlijks geconsumeerde kilo’s vlees per hoofd van de bevolking.

Er zijn duizenden verschillende voedingsmiddelen, ruwweg onder te verdelen in koolhydraten, vetten en eiwitten, en nog nooit is voor een specifiek soort eten of voor een van die drie componenten wetenschappelijk aangetoond dat het slecht is voor de volksgezondheid, individuele allergieën daargelaten. Het is ook heel raar om op dit moment in de wereldgeschiedenis, nu mensen een hogere leeftijd bereiken dan ooit tevoren, soorten eten als oorzaak aan te wijzen voor wat zich buiten die hoge ouderdom aan ziekte of lichamelijke malaise voordoet. Met voedsel ligt het niet anders dan met gif: er bestaat geen gif (geen giftig voedsel), alleen giftige hoeveelheden.

In dat laatste zit de crux. Het gaat niet om wat je precies naar binnen werkt maar om hoe veel. Van veel eten word je niet meteen ongezond, maar op den duur wel steeds dikker. Alle diëten die werken met categorische voedseluitsluitingen werpen rookgordijnen op. Ze geven mensen het idee dat het er iets toe doet wat ze wel en niet eten. Maar dat maakt niets uit. Alles is goed, zo lang het gevarieerd en vooral weinig is.