De verzamelde universiteiten van Californië overwegen een ‘Yes means yes’ beleid in te stellen voor seksuele ontmoetingen op de campus om de ‘verkrachtingscultuur’ een halt toe te roepen. Met meer dan gewone belangstelling volg ik de berichtgeving over de epidemie van seksueel geweld op de Amerikaanse universiteiten, omdat mijn dochter binnenkort voor studiedoeleinden afreist naar Californië. Komt ze in een poel des verderfs terecht, waar ze voortdurend alert moet zijn op seksuele belagers?

Een op de vijf vrouwelijke studenten rapporteert seksueel geweld en zeven procent van de mannelijke studenten geeft toe zich aan seksuele agressie schuldig te hebben gemaakt. Die cijfers klinken imponerend genoeg, al is niet duidelijk wat precies de vraagstelling was. Gaat het alleen over verkrachting gaat of vallen hier ook intimidatie en ongewenste handtastelijkheden onder? Of wordt er ook gerefereerd aan seks, waarvan betrokkenen achteraf vinden dat het allemaal niet zo geslaagd was?

De discussie over the culture of rape op de Amerikaanse campussen is een exacte herhaling van de discussie over date rape van zo’n twintig jaar geleden – ook op de universiteiten. Destijds meenden de autoriteiten er verstandig aan te doen door gedragsprotocollen voor studenten op te stellen die draaiden om ‘No means no’, oftewel: ‘Als een meisje nee zegt, bedoel ze nee’. Nu hebben ze ‘Yes means yes’ bedacht om de zaak te reguleren. In het geval ‘nee is nee’ ben je vrij om alles te doen, totdat er iemand verbaal op de rem trapt. Bij ‘Ja is ja’ moet voor elke volgende stap in de hiërarchie van fysieke intimiteiten een verbaal fiat worden afgegeven. Het onderscheid tussen de twee protocollen is te subtiel om iets te betekenen en bovendien laat seks zich lastig protocolliseren.

Kenmerkend voor alle seks buiten een vaste relatie (en tussen studenten komt dat soort impulsieve, ongebonden seks veel voor) is de ambiguïteit van wat eraan vooraf gaat en de onvoorspelbaarheid. Een campus is juist niet een omgeving, waar een meisje door een onbekende aan de bar versierd wordt, meegenomen naar een kamer en vervolgens bruut verkracht. Al die studenten kennen elkaar min of meer, al was het maar via via, ze hangen met elkaar rond in uitgaansgelegenheden, op huisfeestjes, ze hebben allemaal verborgen agenda’s en je weet maar nooit hoe zo’n avond eindigt.

Veel meisjes roeien voort uit beleefdheid, omdat het te laat is om nee te zeggen.

De een is erop uit om te scoren, een ander smacht naar een onbereikbare, weer een ander doemt plotseling op in het gezichtsveld en speelt de concurrentie weg, dit alles overgoten met grote hoeveelheden alcohol die door de 21-minners ook nog eens snel en tersluiks (want illegaal in Amerika) geconsumeerd wordt. Geen omstandigheden die studenten ertoe aanzetten om hun hoofd koel te houden, laat staan om een ‘yes means yes’-protocol af te werken, als het dan toch op een onvoorzien seksueel treffen uitdraait. Het script daarvoor ligt vast en ongetwijfeld zetten veel jongens op zo’n moment door omdat ermee ophouden hun reputatie van potentie bedreigt, en roeien veel meisjes voort uit beleefdheid omdat het te laat is om nee te zeggen.

Is er sprake van verkrachting, wanneer een studente te dronken was om formeel toestemming te geven en de ochtend daarna ontdekt dat ze het bed gedeeld heeft met iemand met wie ze blijkbaar seks heeft gehad waarvan ze zich niets meer kan herinneren? Tot op heden werden dit soort verkrachtingszaken doorgaans geseponeerd op grond van het he said, she said argument. Als betrokkenen laveloos waren valt onvrijwillige seks moeilijk te bewijzen. Op sommige universiteiten willen ze daarom seks na alcohol überhaupt verbieden dan wel via voorlichting ontmoedigen.

Die brave, alcoholloze seks met hardop uitgesproken wederzijdse instemming komt er natuurlijk niet. Slechte seks hoort erbij en is ook eigenlijk niet zo’n ramp. Ik maak me geen zorgen over mijn dochter.

De dood van je ouders haalt je eigen dood nader in het vizier. Gedurende hun hele leven fungeren zij als een soort barrière tussen jou en het grote niets, maar wanneer de laatste ouder wegvalt en er geen generatie meer boven je zit, ben jij de volgende for whom the bell tolls.

Veel mensen rapporteren dit bedreigende gevoel van ‘nu ben ík aan de beurt’ en het werd ook door deze en gene bij mij verondersteld, toen mijn moeder ten langen leste overleed. Ik begrijp wel dat die gedachte opkomt bij het verlies van een laatste ouder, maar ik werd er niet speciaal door aangegrepen. Mijn gevoel was eerder dankbaarheid dat mijn ouders zo attent waren geweest om althans voor mijn zestigste het toneel te verlaten. Een zestiger hoort geen ouders meer te hebben – dat verstoort en parodieert de natuurlijke gang van zaken. Nu is het mijn beurt om de matriarch te spelen (met of zonder kleinkinderen, dat maakt me niet uit). Op de rol van dochter was ik al jaren uitgekeken en dat mijn eigen dood ineens dichterbij kwam interesseert me ook niet, want die komt toch wel dichterbij.

In The Atlantic van oktober staat een stuk van Ezekiel Emanuel, getiteld ‘Why I Hope to Die at 75‘. Hierin beschrijft de auteur verschillende nadelen van een steeds hogere gemiddelde sterfleeftijd, waaronder de aanhoudende aanwezigheid van hoogbejaarden in het leven van hun ook steeds ouder wordende kinderen. Zolang de ouders niet dood zijn, leeft het kind toch in hun schaduw, ook al speelt dat kind allang de baas door alle verantwoordelijkheid en zorg voor dat ouderlijke leven op zich te nemen, en ook al heeft dat kind zelf allang de pensioengerechtigde leeftijd bereikt en zou het misschien een paar jaar rust en vrijheid willen, voordat de eigen onverbiddelijke neergang inzet.

Mensen worden te oud in deze tijd, vindt Emanuel. Het streven naar een hogere levensverwachting heeft niet geleid tot meer gezondheid op hoge leeftijd met een plotseling, genadig einde (compressie van morbiditeit), maar tot des te meer sukkeljaren. Het bejaard zijn wordt over een steeds langere periode uitgesmeerd. Wat je erbij krijgt is een decennium lang dementie of jarenlang geworstel met kanker dan wel invaliditeit als gevolg van beroertes en infarcten. Een naargeestig vooruitzicht en daarom heeft hij voor zichzelf, hoe arbitrair ook, de grens van 75 jaar getrokken als punt in zijn leven waarop hij het welletjes vindt. Hij is nu overigens 58, dus hij heeft nog 17 jaar te gaan, wat zijn stoere houding enigszins relativeert.

Als ik over mijn eigen dood nadenk, lijkt 75 me ook een aantrekkelijke sterfleeftijd: oud genoeg om al het belangrijke van het leven meegemaakt te hebben en erop te vertrouwen dat mijn kinderen (dan om en nabij de veertig) het verder wel redden, en jong genoeg om die ellendige hoogbejaarde sukkeljaren voor te zijn. Ik was dan ook benieuwd hoe Emanuel van plan was te zijner tijd zijn verscheiden aan te pakken, vooral omdat hij zich nadrukkelijk als tegenstander van (hulp bij) euthanasie profileert.

Dat viel tegen. Behalve het consigne ‘geen reanimatie, geen beademing’ heeft hij zich voorgenomen om zo min mogelijk doktersbezoeken af te leggen, geen screenings (colonoscopie, prostaatonderzoek) te ondergaan, niet aan preventie te doen (griepprikken) en antibiotica te weigeren. Alleen palliatieve zorg en pijnbestrijding zal hij toestaan. Aldus hoopt hij op tijd of niet lang daarna te overlijden aan het weigeren van medisch handelen.

Dat gebeurt natuurlijk niet. Wie pijn heeft – en alle ouderdomskwalen gaan met pijn en ellende gepaard – vervoegt zich bij de medische stand, die vervolgens aan het vergeefse oplappen slaat. De taaiheid van het lichaam moet niet worden onderschat. Aan sukkeljaren valt niet te ontsnappen.