Spring naar inhoud


Problemen van slechthorenden

Beste Beatrijs,

Zoals veel ouderen heb ook ik (man, tachtig-plus) een gehoorprobleem. Om nog een beetje mee te kunnen doen zijn hoorapparaten goede hulpmiddelen. Toch verlopen gesprekken vaak moeizaam. In telefonische contacten met bedrijven moet ik vaak om verduidelijking vragen: ‘Ik hoor slecht, wát zegt u?’ met wederzijdse irritatie tot gevolg. Ook radio- en tv-programma’s zijn vaak moeilijk te volgen door slecht articulerende presentatoren of door achtergrondmuziek. In kerkdiensten heb ik nog nooit een voorganger horen vragen of hij verstaanbaar was. Terwijl deze vraag in gebouwen met een slechte akoestiek zeker relevant is. Maar de voorgangers steken hun preek af, hun blik zweeft over de hoofden van de zondaren die het niet kunnen volgen en in slaap sukkelen. Er zijn ook ouderen die daardoor wegblijven. Thuis is er op tv een ruime keus uit kerkdiensten met ondertiteling. Maar het contact met geloofsgenoten is niet te vervangen. De eenzaamheid groeit daardoor. Wat zou het fijn zijn, als mensen meer rekening hielden met slechthorenden.

Veroordeeld tot eenzaamheid

Beste Veroordeeld tot eenzaamheid,

De problemen van slechthorende mensen zijn groot en worden verergerd doordat niet zichtbaar is dat ze slecht horen. Zeker in grote ruimtes met slechte akoestiek, maar ook in kleinere gezelschappen, waar iedereen snel en binnensmonds gesprekken voert. Hoortoestellen bieden slechts gedeeltelijk soelaas. Slechthorenden zijn erbij gebaat als anderen langzaam praten en duidelijk articuleren. Het gaat uitdrukkelijk níet om meer volume (hard praten of schreeuwen werkt zelfs contra-productief), maar om langzaam en duidelijk praten.

Het is niet realistisch om te verlangen dat iedereen dit zo zal doen, omdat spreekstijl een automatisme is en de meerderheid een snelle, ongearticuleerde manier van spreken prima kan volgen en aan een half woord genoeg heeft. Voor televisiekijken kunt u de ondertiteling erbij aanzetten, maar in gesprekken met anderen zit er maar één ding op, hoe vervelend dit ook is: vragen of de gesprekspartner zo vriendelijk wil zijn om langzaam te spreken en duidelijk te articuleren. Telkens weer, bij iedere nieuwe gesprekspartner opnieuw, ook in kleine groepen. In het geval van uw voorganger lijkt het de moeite waard om dit persoonlijk aan de orde te stellen en met nadruk te verzoeken de spreekstijl aan te passen naar langzaam en duidelijk, omdat er allerlei mensen met hoorproblemen in de kerk zitten. Van een dominee of all people zou je toch mogen verwachten dat hij of zij moeite wil doen om iedereen erbij te betrekken. Een technische oplossing kan zijn om de tekst van de preek op een scherm te projecteren, zodat gelovigen kunnen meelezen.

Artikelen in Kerk, Taalgebruik, Ziekte.

Gelabeld met , , .


Op wintersport met de boys

Beste Beatrijs,

Wij gaan ieder jaar op wintersport met een aantal vrienden (jongens). Nu wil ineens de vriendin van een van ons ook mee. Wij zien dit echt als een uitje met de boys en hebben dit liever niet. De vriend van het meisje heeft gezegd dat als zij niet mee mag, hij ook niet mee gaat en dat zouden we wel erg jammer vinden. Wat te doen?

We willen geen meisjes

Beste We willen geen meisjes,

Laat de vriendin zich aansluiten bij de groep. En spreek af dat andere vriendinnen ook mee mogen, als die er zijn. Het is een leuke traditie zo’n wintersportvakantie met een jongensclubje, maar op zeker moment komt daar toch een eind aan, omdat iedereen ouder wordt en meer verplichtingen krijgt. De jongens gaan samenwonen, krijgen vaste banen, en dan hebben ze vrouwen om mee rekening te houden qua vakantiedagen opnemen. Als deze jongen en zijn vriendin samenwonen en veel vrije tijd samen doorbrengen, kan ik me best voorstellen dat de vriendin liever mee wil gaan op wintersport dan een week alleen thuis zitten. Jullie gaan om te skiën – dat kan toch ook best met vrouwen erbij? Als vriendengroep van jongens onder elkaar kunt u door het jaar heen genoeg avondjes apart afspreken om elkaar zonder meisjes erbij te zien. Stel de skivakantie open voor vriendinnen en de traditie kan nog jaren mee.

Artikelen in Reizen.

Gelabeld met .


Ineens niet meer welkom

Beste Beatrijs,

Een tijdje terug kregen we nieuwe overburen. Het was een prettige kennismaking en zij kondigden al snel aan een feestje te geven voor de buren van de straat. Enkele weken later kregen wij hiervoor een mondelinge uitnodiging met een datum. Twee dagen vóór deze datum zag mijn man de buurman en vroeg hem hoe laat we werden verwacht. De buurman vertelde toen dat er iets veranderd was: zijn vrouw was nu zwanger, ze wilden een kleiner feestje geven, we waren kortom toch niet meer welkom. Enkele andere buren wel, want die hen hadden geholpen met het huis, zo vertelde hij, maar we hoefden ons vooral niet gepasseerd te voelen. Zo klein was het feestje niet, zagen we later, omdat de straat vol stond met fietsen en auto’s. Volgens ons is een uitnodiging intrekken hoogst onbeleefd. Het contact voelt nu ongemakkelijk. Hoe kunnen we hier mee omgaan, als we de relatie met de buren redelijk willen houden?

Wél gepasseerd

Beste Wél gepasseerd,

Een gegeven uitnodiging weer intrekken is inderdaad buitengewoon ongepast. Tenzij het hele feest niet doorgaat, dan is het overmacht. Maar in dit geval ging het feest gewoon door, alleen was u ineens niet meer welkom. Dat is een hele rare manier van doen. Begrijpelijk voelt u zich hierdoor in uw wiek geschoten. Deze sociale overtreding is er niet een om verhaal over te gaan halen bij de buren. U wil de burenverhouding redelijk houden (dat lijkt zeker verstandig), dus u moet hen niet in het defensief dringen en u kunt eigenlijk alleen maar doen alsof er niets is gebeurd. U groet de buren vriendelijk en u maakt af en toe een praatje. U zoekt geen toenadering (tenslotte hebben zij u afgewezen, dus u hoeft geen moeite voor hen te doen), maar u gaat niet zo ver dat u hen negeert. U gedraagt zich beleefd met een lichte afstandelijkheid – dat lijkt in dit geval de aangewezen route.

Artikelen in Buren.

Gelabeld met , .


Taalbarrière

Beste Beatrijs,

Ik woon al geruime tijd in Sri Lanka, waar ik vrijwilligerswerk doe. Bij het begin van mijn verblijf heb ik vier keer geprobeerd de Sinhala-taal te leren. Het is me niet gelukt, ik ben geen taalvirtuoos. Mijn Srilankese vrouw en ik spreken thuis Engels. Zodra er anderen bij zijn, schakelt zij over op Sinhala, terwijl bijna alle bezoekers redelijk Engels spreken. Mijn pijn zit vooral in de omgang met de familie. Een op een is er geen probleem (dan is het Engels), maar in een groep wordt er alleen maar Sinhala gesproken. Na al die jaren is dit niet veranderd, hoewel ik heel vaak gevraagd heb om gezamenlijk Engels te praten. Ik heb wel eens de auto met een paar schoonzussen aan de kant gezet en gevraagd om uit te stappen of Engels te spreken. Vervolgens heerste er een beklemmende stilte in de auto. Het zijn ritten van meer dan vijf uur.

Ik kom er niet aan te pas. Ik zit alleen buiten en zij hebben het onderling gezellig binnen. Ik heb dit probleem heel vaak met mijn vrouw besproken. Zij zegt: het gaat vanzelf met mijn familie om onze moedertaal te spreken, het lukt me niet Engels tegen mijn zussen te praten. Toen mijn vrouw en ik in Nederland waren voor familiebezoek, sprak iedereen voor haar Engels. Vraag ik te veel van mijn vrouw en haar familie? Het gekke is dat buiten mijn vrouw en haar familie de mensen hier graag Engels met me praten.

Buitengesloten

Beste Buitengesloten,

U dringt al jaren bij uw vrouw en haar familie erop aan dat ze Engels spreken in uw gezelschap, maar ze vertikken het. Ze willen het niet of het voelt tegennatuurlijk voor hen. U hebt gevraagd, gebeden, gesmeekt, gedreigd, u hebt de schoonfamilie zelfs uit de auto proberen te zetten, maar ze doen het niet. Ik kan wel zeggen dat het weinig attent is van die mensen (inclusief uw vrouw), maar daar hebt u niet zoveel aan, want het ziet ernaar uit dat ze nooit Engels zullen gaan spreken met u. Althans niet in een groep. Misschien hooguit even bij een onderonsje. Maar in een lopende conversatie zal iedereen meteen terugvallen op de eigen landstaal, zodra ze iets tegen een ander dan u zeggen.

Al met al ziet het er tamelijk hopeloos uit voor u. Dan is er maar één uitweg: leer zelf de taal. U hebt het al vier keer geprobeerd. Probeer het voor de vijfde keer! En deze keer beter. Zoek een goede privé docent met wie u zich op uw gemak voelt en voor wie u uw best wil doen. U zegt dat u geen taalvirtuoos bent. Dat hoeft ook niet. Iedereen die voor langere tijd in een ander land woont kan zich iets van die vreemde taal eigen maken. De plaatselijke taal leren is sowieso de belangrijkste taak van immigranten waar ook ter wereld. U hoeft het niet vloeiend te spreken, u mag heel veel fouten maken, het belangrijkste is dat u zo’n beetje kunt volgen wat er gezegd wordt. Verstaan is belangrijker dan spreken. En durven spreken is belangrijker dan correct spreken.

Ook al doet u vrijwilligerswerk, u zult best tijd hebben om elke dag een uur serieus aan het leren van Sinhala te besteden. Kijk naar de Sinhalese televisie, luister naar de Sinhalese radio. Doe elke dag uw taaloefeningen. Doe uw uiterste best om uzelf een beetje te kunnen redden in die taal. Als u de lessen een jaar volhoudt, zult u zeker vorderingen maken. De taal spreken, hoe gebrekkig ook, is de beste manier voor contact met de mensen om u heen.

Artikelen in Schoonfamilie, Taalgebruik.

Gelabeld met , .


Een cadeau naar smaak van de gever

Beste Beatrijs,

Een collega neemt afscheid en dus wordt er geld ingezameld. Waar dien ik dan rekening mee te houden? Gaat het alleen om het vinden van een passend cadeau voor de vertrekkende collega? Of mogen de andere collega’s (onder wie een veganist en een moslim) eisen stellen, aangezien zij een financiële bijdrage hebben gegeven? Is een wijnpakket met lekkere kazen geen optie meer, omdat mijn collega’s dit niet vinden passen in hun leefstijl?

Des gevers leefstijl

Beste Des gevers leefstijl,

Een gemeenschappelijk afscheidscadeau moet iets zijn wat de betreffende collega mooi of leuk of fijn vindt. Wat de ideologische achtergrond is (moslim, veganistisch, motorfanaat, katholiek, natuurbeschermer enzovoort) van de collega’s die een financiële bijdrage leveren doet er in het geheel niet toe.

Artikelen in Cadeaus, Collega's.

Gelabeld met .


Wat heeft uw kind daar?

Beste Beatrijs,

Wij hebben een prachtige dochter van een jaar oud. Een paar weken na de geboorte ontstond er een aardbeienvlek op haar wang. Het is geen enorme vlek, maar toch valt het op. Vreemden stellen regelmatig als eerste vraag: ‘Wat heeft ze daar op haar wang?’ En raken deze dan soms ook even aan. Ik leg dan uit dat het een aardbeienvlek is en dat het waarschijnlijk weer wegtrekt, maar ik begin die vragen steeds vervelender te vinden. Waarom direct over dat vlekje beginnen als er nog een heel kind aan vast zit? Hoe kan ik me teweer stellen?

Vrijpostigheden pareren

Beste Vrijpostigheden pareren,

Het is heel onaangenaam en heel ongepast om vragen te stellen of opmerkingen te maken over iets afwijkends in het uiterlijk van een ander, of het nu om een klein kind gaat of om een volwassene. In een keuvelgesprekje tussen twee onbekenden valt zo’n vraag volstrekt buiten de orde. U bent nieuwsgierige omstanders geen toelichting verschuldigd aangaande de gezichtshuid van uw dochter. Geef die mensen zo koeltjes mogelijk een nietszeggend antwoord: ‘Het is niks, het gaat vanzelf over.’ Als ze aandringen: ‘Maar wat is het dan?’ zegt u: ‘Sorry, het is uw zaak niet.’ Tegen iedereen die een vinger naar haar uitstrekt om haar aan te raken, zegt u: ‘Wilt u alstublieft van mijn kind afblijven?’

Artikelen in Aanspreken en begroeten, Taalgebruik, Zwangerschap en baby's.

Gelabeld met .


Vragen naar vaderschap

Beste Beatrijs,

Tot onze vreugde worden mijn man en ik binnenkort grootouders van een kindje dat bij onze dochter en schoondochter geboren wordt. Mijn vriendinnen betonen zich oprecht verheugd, maar stellen vrijwel allemaal de vraag: ‘Is het van een bekende of onbekende donor?’ Hoewel ik me altijd stekelig voel worden van deze vraag, antwoord ik gewoon naar waarheid. Meestal volgen dan hele verhalen over mensen die zij kennen die voor een (on)bekende donor gekozen hebben en waarom.

Ik ervaar de vraag naar de donor als ongepast. Ik vind dit terrein behoren tot de privacy van mijn dochter en de verhalen over mij onbekende anderen interesseren me niet. Toen onze andere dochter zwanger was, in een heterorelatie, werd ik ook niet bestookt met verhalen over vrouwen die zwanger waren geworden van een andere man dan hun eigen. Ben ik overgevoelig? Hoe kan ik deze vraag pareren zonder afgescheept te worden met de dooddoener dat ‘iedereen in dit soort zaken tegenwoordig toch heel open is’?

Wie is de vader?

Beste Wie is de vader,

Net zoals mensen altijd van hun bekenden willen weten wie er met wie een relatie heeft, willen ze ook graag weten wie de ouders zijn van bekende kinderen. In geval van dertien-uit-een-dozijn heterorelaties wordt niet gevraagd naar vaderschap, omdat mensen aannemen dat de man wel de vader zal zijn. Wat niet wegneemt dat mensen hevig zijn geïnteresseerd, als er geruchten rondgaan dat het kind niet van de vermeende vader maar van iemand anders is.

Uw dochter en schoondochter zullen altijd te maken krijgen met de vraag waar het kind vandaan komt. Dat geldt voor alle homogezinnen, zowel met twee moeders als met twee vaders, omdat duidelijk is dat er een speciale route is gevolgd. Dit is een delicate kwestie en het is alleszins voorstelbaar dat uw dochter/ schoondochter en u niet altijd zin hebben om aan jan en alleman te vertellen hoe de vork in de steel zit. Maar iedereen die met het gezin te maken heeft zal zich dit altijd afvragen. En als ze het niet aan betrokkenen zelf durven te vragen, zullen ze het aan vrienden of kennissen van het stel vragen.

Het is waar dat mensen tegenwoordig veel opener zijn over hoe ze aan het benodigde zaad (of aan een draagmoeder in het geval van twee mannen) zijn gekomen dan vroeger, ook omdat homostellen met kinderen vaker voorkomen dan vroeger. Maar het blijft de eigen keus van ouders hoe open zij hierover zijn. Mensen kunnen vragen wat ze willen, maar er is geen verplichting om informatie te verschaffen. Als (schoon)moeder van het stel kunt u ook niet zomaar de privézaken van uw dochter over straat slingeren. Spiegel u aan het beleid van uw dochter/ schoondochter. Overleg eventueel met hen, als u het niet zeker weet. Als zij volstrekt open en spraakzaam zijn over hoe de zwangerschap tot stand is gekomen, kunt u dat ook zijn. Als zij terughoudend zijn met hun informatie, bent u dat ook. In dat geval zegt u tegen al te nieuwsgierige vraagstellers: ‘Ik treed liever niet in de privacy van mijn dochter.’

Artikelen in Taalgebruik, Zwangerschap en baby's.

Gelabeld met , .


Krijgt de voorzitter een cadeau?

Beste Beatrijs,

Komend weekend wordt de zoon van mijn partner geïnstalleerd als praeses van een studentenvereniging. Wat is een gepast cadeau voor deze gelegenheid? Zijn er bepaalde gebruiken waar we rekening mee moeten houden?

Cadeautje?

Beste Cadeautje,

Er is mij niets bekend van het gebruik om iemand die ergens voorzitter van wordt een cadeau te geven. Of iemand nu voorzitter wordt van de postduivenvereniging of van de ministerraad of van een studentenvereniging, het is in alle gevallen leuk voor die persoon dat hij/zij een positie met een bepaalde status heeft verworven (felicitaties op z’n plaats), maar geen reden om cadeaus te overhandigen.

Artikelen in Cadeaus.


Een door gasten gecaterde bruiloft

Beste Beatrijs,

Sinds een paar jaar heb ik weer contact met een vriendin van de middelbare school. Onze partners kunnen het ook goed met elkaar vinden. Toen ze vervelende dingen meemaakte, ben ik voor haar een luisterend oor geweest. De laatste tijd erger ik me steeds meer aan haar negatieve en betweterige houding en zie ik op tegen contact met haar. Maar omdat ik dit toeschreef aan de stress in haar leven, vond ik dat ik nog even moest doorzetten. Mijn man en ik zijn uitgenodigd voor hun huwelijk binnenkort en wij hebben toegezegd de gehele dag aanwezig te zullen zijn. Later kregen alle gasten een verzoek per mail om een gerecht/hapje mee te brengen voor het diner. Ik vind dit zó karig! Ik overweeg nu om niet naar de bruiloft te gaan. Zal ik haar aanspreken op dit verzoek, of niet gaan en de vriendschap dood laten bloeden of mij er over heen zetten en toch gaan met een bakje snacktomaten?

Een karige bruiloft

Beste Een karige bruiloft,

Het is niet gepast om karigheid met karigheid te beantwoorden.

Het beste lijkt om wél naar de bruiloft te gaan. U hebt al toegezegd en het is veel meer moeite om weer af te zeggen en uit te leggen waarom u ervan afziet dan gewoon maar uw afspraak na te komen. Doe wat er gevraagd wordt en breng iets te eten mee. Een of andere lekkere schotel eventueel kant-en-klaar gekocht, als het maar niet een bakje snacktomaten is. Het is niet gepast om karigheid met karigheid te beantwoorden.

U hebt gelijk dat het heel ongebruikelijk is om mensen voor een huwelijk uit te nodigen en de gasten te vragen om (hun eigen) eten mee te brengen. Zo hoort het niet te gaan, maar erover steggelen nadat u uw komst bevestigd hebt, is buitengewoon vervelend om te moeten doen. Na het huwelijk kunt u het nog even aanzien en de vriendschap op een lager pitje zetten, als het contact met uw vriendin u zwaar blijft vallen. Een kwestie van minder afspraken maken onder het motto ‘geen tijd, druk met andere dingen’. Of een goed gesprek voeren natuurlijk over wat u zoal niet bevalt in haar habitus.

Artikelen in Bruiloft.

Gelabeld met , .