Sinds het optrekken van de alcoholleeftijdgrens naar 18 jaar per 1 januari kwam er een stroom van berichtgeving op gang over de gevolgen van deze nieuwe wet. Er waren natuurlijk de interviewtjes met morrende 17-jarigen die al twee jaar in de kroeg zaten en nu ineens teruggeworpen werden naar hun kinderjaren. Er waren reportages over jongeren in de grensstreek die zich in de weekends in speciale drankbussen lieten vervoeren naar uitgaansgelegenheden in België. Er was de burgemeester die voor zijn gemeente een overgangsregeling van twee jaar decreteerde om overlast van teleurgestelde tieners op straat te voorkomen. Niet omdat hij tegen de wet was, integendeel, maar omdat hij handhavingsproblemen voorzag. In zijn gemeente had de politie wel andere prioriteiten dan caféuitbaters en jongeren controleren op naleving van de alcoholgrens.

Handhaving was een heerlijk kluifje voor de media. De Volkskrant vroeg aan alle Nederlandse gemeentes hoe ze van plan waren de wet te handhaven. In deze inventarisatie kan iedereen precies opzoeken waar er een dienstklopperig, een gematigd of gedogend regime heerst. Een handige gids voor dorstige jongeren! Na het schetsen van de algemene contouren van het handhavingsprobleem kwamen de concrete voorbeelden: een vrouw kreeg geen bier mee in supermarkt, omdat ze in gezelschap was van haar 16-jarige zoon en ervan verdacht werd de drank voor hem aan te schaffen. Een jonge caissière werd bedreigd (‘We weten waar je woont!’) door leeftijdgenoten, toen zij aan de kassa de verplichte leeftijdcheck deed en het bier weigerde. 14-jarige overtreders krijgen een lichtere boete dan 16-jarige, hoewel drank voor een kind van 14 nog slechter is. In het café van Henk Westbroek is een boete van 1300 euro uitgedeeld, omdat er drank geschonken is aan een 17-jarige loktiener. De discussie verplaatste zich al snel naar de ethiek van het inzetten van loktieners.

Het zijn allemaal smakelijke berichten, die ook omdat het er zo veel zijn, de indruk vestigen dat een en ander overhaast is ingevoerd, dat de boetes te hoog zijn, dat de verkeerden worden gepakt, dat het middel erger is dan de kwaal, dat jongeren toch wel weten te krijgen wat ze willen, kortom dat die nieuwe wet nergens op slaat. Het is ontegenzeggelijk de taak van de journalistiek om gaten te schieten in wat de regering nu weer heeft bekokstoofd (bij elke nieuwe bezuinigingsmaatregel drie slachtoffers zoeken die een huilerig verhaal vertellen over het hun aangedane onrecht), maar in het geval van de nieuwe alcoholwet worden wel heel veel spijkers op laag water gezocht.

Natuurlijk gaan gemeentes niet met een volle politiemacht avond in avond uit alle dranklokalen controleren op minderjarige drinkers! Dat gebeurt ook niet met fout geparkeerde fietsen of wildplassers. Voor dit soort vergrijpen hanteert de politie een steekproefbeleid. Af en toe vindt er een controle plaats op voor de overtreders onvoorspelbare momenten. Pechvogels krijgen een boete, anderen hebben geluk. Hoe de pakkans precies ligt, hoe moeilijk supermarkten het hebben met leeftijdscontroles, hoe zwaar de groep 16/17-jarigen de pest in heeft doet er niet toe. Daar gaat die wet niet over.

Aan de orde is een andere norm en op termijn een ander klimaat. Alcohol is in de hele maatschappij de standaard begeleider van sociaal vertier. Voor veel mensen is dagelijks drank even normaal als dagelijks een warme maaltijd. Tegelijk vindt niemand het een goed idee dat tieners routinematig veel drinken bij het uitgaan. Bij dronken tieners krijgen ouders vaak de schuld dat ze hun kinderen slecht opgevoed hebben, maar als alcohol de standaard is voor gezelligheid onder jongeren, staan ouders machteloos. Ze willen hun kinderen geen sociale contacten onthouden, maar de drank zit in hetzelfde pakket. Ook al drinken de meeste tieners zich geen coma, elk weekend tegen die grens aanzitten is ook niet gezond.

De nieuwe wet geeft ouders een opvoedingssteuntje in de rug: geen drank, want het mag niet. Onderhandelen hoeft niet meer en op schoolfeesten is het ook afgelopen met het gedoe over 16-plus en 16-min. Dat zal tieners er niet van weerhouden om achter het verbodene aan te zitten en stiekem drank achterover te slaan. Helemaal niet erg: over de schreef gaan en experimenteren past bij de leeftijd. Belangrijker is dat ze wéten dat ze de norm overtreden. Dat zal toch schelen, want uiteindelijk zijn de meeste tieners net als de meeste volwassenen gezagsgetrouw.

Wie jong is vindt het leuk om zijn verjaardag te vieren. Kinderen zijn hoe dan ook blij om een jaartje ouder te worden en ook na het kinderstadium is een verjaardag een prima aanleiding voor een feestje. Zelf heb ik jaar in jaar uit fijne verjaardagsfeestjes gegeven, tot ik de klad in die traditie liet komen. Dat kwam niet door een afkeer van de inmiddels bereikte leeftijd (dat kan me niets schelen), maar door minder zin erin. Het gedoe van tevoren, de hapjes, en eigenlijk spreek je nooit iemand op je eigen partijtjes omdat je voornamelijk bezig bent met begroeten en afscheid nemen. Het is me te veel moeite geworden, terwijl ik nog steeds wel graag andermans feestjes bezoek.

Die teruglopende bereidheid om iets sociaals van enige draagwijdte te organiseren komt door veroudering. In mijn vriendenkring hebben wel meer mensen daar last van met als gevolg een toename van het fenomeen surprise party. De omgeving zegt: als je zelf niets wil doen, organiseren wij het wel voor jou. Binnen twee weken was ik te gast bij twee surprise parties. De ene viel wonderwel in goede aarde (het slachtoffer was verrast en verguld), bij het andere feestje was de jarige ook geroerd, maar vroeg ik me af of zij toch niet liever van tevoren had geweten van de plannen, zodat zij zich er geestelijk op had kunnen voorbereiden.

Vroeger was ik overal voor in op sociaal gebied, maar dat is een nu een stuk minder het geval. Hoe ouder je wordt, hoe minder aardigheid je hebt in overrompelingen, zelfs als ze goedbedoeld zijn. Dat getuigt van een verkeerde instelling volgens Rudi Westendorp, hoogleraar ouderengeneeskunde, die net een boek heeft gepubliceerd: Oud worden zonder het te zijn. In diverse interviews verkondigde hij dat veroudering een ziekte is. Hij beschouwt het als iets abnormaals, want eerst is er geen schade aan het lichaam en later wel. Westendorp zit niet in het weirdo-kamp van doodontkenners – hij geeft toe dat de mens een wegwerplichaam heeft dat gedoemd is te sterven -, maar hij meent wel dat 135 een haalbare leeftijd is en dat kinderen die nu worden geboren met gemak de 100 zullen halen. De westerse bevolking is in levensverwachting binnen een eeuw van 40 naar 80 geklommen. Om deze limiet nog eens dertig jaar op te hogen is het, behalve onvermijdelijke reparatiearbeid in geval van kanker of hart & vaten, alleen maar nodig om niet te roken, lichamelijk actief te blijven en een rijk sociaal leven intact te houden, beweert hij.

Bij een te grote focus op gemiddelden lijkt het alsof niemand vroeger oud werd, maar degenen die niet stierven in het kraambed, in hun kindertijd of op het slagveld, degenen die infectieziektes overleefden en toevallig gespaard bleven voor ongelukken werden wel degelijk oud. De 80- of zelfs 90-jarige grijsaard (m/v) is geen onbekende verschijning in de wereldgeschiedenis. ‘Tot de tachtig is het prachtig, tot de honderd is het bedonderd,’ waren gevleugelde woorden van mijn schoonvader (overleden op zijn 88ste) en hij had gelijk, want zijn lichaam en geest stortten geleidelijk in, waar de familie bij stond, terwijl hij zijn hele leven lang buitengewoon actief is geweest, zowel fysiek als sociaal.

Er is geen levensvorm op aarde die het beter voor elkaar heeft dan de hond en de kat.

Het is een abominatie om mensen voor te spiegelen dat ze er binnen afzienbare tijd nog dertig gezonde jaren bij kunnen krijgen na hun 80ste, mits ze extra rek- en strekoefeningen doen en braaf een wekelijkse bridgeavond houden. Je kunt het zien aan huisdieren. Er is geen levensvorm op aarde die het beter voor elkaar heeft dan de hond en de kat. Van goed en niet te veel voedsel voorzien, regelmatig naar de dierenarts voor check-ups en zo nodig behandelingen, lekker veel naar buiten om te rennen en verzekerd van de niet-aflatende liefde van het baasje. Toch wordt een hond of kat niet veel ouder dan de levensverwachting die voor zijn soort staat. Er kan eens een paar jaar bijkomen, maar geen vijftig procent van de standaard.

Bijna alle tachtigers zien er broos en kwetsbaar uit, alsof je ze met een pink kunt omduwen. Ook al mankeert hun nog niets fysieks, ze hebben in allerlei activiteiten, waar ze hun hele leven plezier in hebben gehad, minder zin. Het ontbreekt hun aan de benodigde vitaliteit. Waarom zou je die teruglopende animo als een afwijking van het normale beschouwen? Binnenkort ben ik weer eens jarig. Ik waarschuw mijn vrienden en familie: haal het niet in je hoofd om een surprise party te organiseren!