Stel je hebt een volwassen kind dat al lang een onafhankelijk leven leidt en in financiële problemen terecht komt. Al dan niet door eigen schuld, dat doet er niet eens zo veel toe. Hij (of zij) is bijvoorbeeld ontslagen, of gaat scheiden en zijn huis staat onder water, of redt het niet als zzp’er, of heeft een domme investering gedaan of heeft gokschulden. Enfin, hij zit aan de grond voor kortere of langere tijd. Wat doe je dan? Het lijkt me tamelijk normaal dat ouders hun kind bijstaan en hem geld toestoppen, ook al zijn ze daartoe niet verplicht en ook al kan het overhevelen van geld vervelende consequenties hebben voor de verhouding. Ouders springen financieel bij, want ‘het is toch je kind’.

Merkwaardig genoeg werkt dat mechanisme andersom veel minder. Om een of andere reden kwam lange tijd alles wat ouderen (ik houd maar even 65-plussers aan) aan tegenslag kan overkomen automatisch voor rekening van de maatschappij. Ik doel op de wet maatschappelijke ondersteuning (wmo) die recht gaf op gratis brillen, rollators, trapliften en thuishulp. Deze gratis voorzieningen worden nu razendsnel afgebroken en terecht, want waarom zou de maatschappij moeten betalen voor normaal, leeftijdgebonden ongemak? Ik heb het altijd onbegrijpelijk gevonden dat mensen die hun hele leven hun eigen hulp in de huishouding en hun eigen vervoer betaalden, ineens subsidie kregen voor deze voorzieningen, als ze begonnen af te takelen. Des te onbegrijpelijker, omdat in alle rekentabellen de 65-plussers eruit springen als de rijkste bevolkingsgroep: niet meer dan vijf procent bevindt zich op of onder het bestaansminimum. Zij zouden dus makkelijk een wekelijkse schoonmaakhulp, een leesbril en af en toe een taxiritje moeten kunnen betalen, zo niet uit hun inkomen dan wel uit hun spaarcentjes.

In harde euro’s bijdragen aan het onderhoud van je ouders is taboe.

Maar goed, stel dat tien procent (om het ruim te nemen) van de ouderen die hulp in het dagelijkse leven níet kan betalen. Ligt het dan niet heel erg voor de hand dat hun volwassen kinderen bijspringen en bijvoorbeeld een wekelijkse werkster betalen voor hun verweduwde moeder of een rollator voor opa of gewoon geld geven voor de boodschappen? Zelfs als die ouders een dom financieel beleid hebben gevoerd (tenslotte is er geen garantie dat ouderen zich in dit opzicht slimmer gedragen dan jongeren), zou je toch verwachten dat de kinderen een helpende, financiële hand reiken. Maar in harde euro’s bijdragen aan het onderhoud van je ouders is taboe. Dat hoort kennelijk niet.

Wel gaat het in de discussie voortdurend over ‘meer mantelzorg’ die kinderen of partners moeten bieden aan ouderen die aangemoedigd worden om thuis te blijven wonen, omdat de verzorgingshuizen worden afgebroken. De regering zou graag zien dat kinderen een paar keer per dag komen redderen in het huis van hun krakkemikkige ouders of, beter nog, hen liefderijk in hun eigen huis opnemen. Dit is weer het andere uiterste van de schaal die loopt van onverschilligheid naar bekommernis. Mantelzorg, me hoela! Welk volwassen kind met een druk eigen leven heeft de tijd om dagelijks een paar uur hands on met hulpbehoevende ouders bezig te zijn? Om nog maar te zwijgen van die hulpbehoevende ouders zelf die niets voelen voor de rol van molensteen om de nek van hun kinderen. Het is veel simpeler en eleganter als mensen die hulp nodig hebben bij het dagelijks leven dit in de eerste plaats zelf betalen, en als dat niet lukt, dat hun kinderen dan financieel bijdragen en niet zelf gaan stofzuigen of mama onder de douche zetten.

Er zit natuurlijk een grens aan het inschakelen van professionele hulptroepen. Vanaf een zeker moment wordt het inefficiënt, duur en eenzaam. Thuis blijven wonen heeft de voorkeur van de regering en de meeste hulpbehoevende ouderen willen dat zelf ook. Te betwijfelen valt of het wel goedkoper is om mensen die niet meer voor hun eigen eten, lichaamsonderhoud en andere huishoudelijke taken kunnen zorgen, individueel thuis te bedienen met drie of vier keer per dag binnenfladderende zorgverleners dan om die hulp collectief institutioneel te verstrekken. Alleen al de logistiek van intensieve thuishulp vormt een nachtmerrie.

Een kleuterklas exploiteren is goedkoper dan twintig kleuters apart thuis dagelijks een kwartiertje te onderrichten in het matjes vlechten, en gezelliger bovendien. Het is een hard gelag om naar het verzorgingshuis te gaan, maar nog rampzaliger als je eigenlijk langzamerhand zelf ook wel naar het verzorgingshuis wil, maar dat kan niet, omdat ze allemaal zijn afgebroken.

Wat ik een beetje miste in de trammelant over de Olympische winterspelen is informatie over het hoe en waarom van de Russische anti-homowetten. De discussie ging over het nut van een boycot, of atleten wel of niet een statement moesten maken, over de statuur van de Nederlandse toeschouwersdelegatie en welke boodschap daar precies mee werd uitgedragen, maar ik was benieuwd naar de ideologische onderbouwing van deze specifieke mensenrechtenbeknotting. Dat ze in het verre van democratische Rusland tegenstanders van het regime en subversieve elementen, zoals Pussy Riot of bepaalde journalisten, naar strafkampen sturen valt, hoe verwerpelijk ook, te begrijpen. Maar homo’s? Wat is er staatsgevaarlijk aan geflirt in een café of aan een homostel dat tafel en bed deelt en zich verder met zijn eigen zaken bemoeit?

Het enige licht wat in deze duisternis geworpen werd waren twee uitspraken van Poetin zelf. De ene keer zei hij bij monde van Valery Gergiev dat homoseksualiteit hetzelfde was als pedofilie en dus strafbaar. De andere keer, toen een journalist op een persconferentie vroeg of homoseksuele sporters gevaar liepen in Sotsji, zei hij: ‘Zo lang ze van onze kinderen afblijven, zal hun geen haar worden gekrenkt.’ Het leek een grapje, maar hoogstwaarschijnlijk was hij bloedserieus.

Homoseksualiteit draait in de Russische perceptie blijkbaar om kinderen, althans minderjarigen, en het gevaar zit in het bederven van de jeugd. Sinds het opgaan van de homoseksuele leefstijl in de hoofdstroom klinkt zo’n uitspraak absurd in westerse oren (niet in die van iedereen trouwens), maar historisch gezien is het een vertrouwde associatie. Het Franse woord pédéraste betekent homo en komt van paidos, Grieks voor knaap of jongeling. ‘De Griekse beginselen toegedaan’ geldt nog steeds als een eufemisme voor homo en die oude Grieken deden het met jonge jongens, zoals bekend.

Niet dat de moderne homoseksuele levensstijl (paarvorming in een Vinexwijk, huwelijk, kinderen en een labrador) ook maar iets te maken heeft met homoseksualiteit in het oude Griekenland. Socrates en de andere vrijgestelden hadden gewoon een vrouw en kinderen thuis zitten, er waren genoeg slaven om het werk te doen, ze hadden alle tijd om naast de vergaderingen en de sportschool zich te amuseren met goede gesprekken en wijn. Het probleem was dat alle vrouwen en meisjes thuis opgehokt zaten in vrouwenverblijven. Geen gelegenheid voor buitenechtelijke seks en relaties, hooguit met prostituées die doorgaans niet tot de beschaafde klasse hoorden. Zo vreemd is het niet dat het surplus aan seks en erotiek, de seks die buiten de bedding van de huwelijksrelatie treedt, zich richt op beschikbare mensen, namelijk mannen. En als de intiemste contacten zich toch tussen mannen afspelen, dan wordt al snel all things being equal gekozen voor jeugd en schoonheid: de paidos. Een jongeling die niet alleen in liefde en seks, maar ook in allerlei andere belangrijke kennis wordt ingewijd, en die vervolgens eenmaal volwassen trouwt met een hem toegewezen vrouw en zich op zijn beurt oriënteert op de knapenmarkt. Een fantastische tijd voor hart-en-ziel-homo’s, heteromannen roeiden met de riemen die voorhanden waren, en voor vrouwen van welke leeftijd dan ook was het, zoals wel vaker, een rottijd.

Wie z’n vingers brandt aan een minderjarige is de pineut.

De kern van Poetins strijd tegen homo’s is dat ze op jeugd en schoonheid azen en daarmee de aanstormende generatie corrumperen. Dit punt gaat ook voor hetero’s op, want zij azen evengoed op jeugdige schoonheid en ook zij lopen hierbij tegen de wet aan. Ik doel niet op pedoseksualiteit, maar op contacten met fysiek volgroeide en tot seks bereide tieners. Er bestaan wettelijke leeftijdsgrenzen, maar het is heel moeilijk om op het oog iemands leeftijd te bepalen. Je hebt meisjes van 15 die eruitzien als 22 en andersom. Wie z’n vingers brandt aan een minderjarige is de pineut. Vrijwillige relaties tussen docenten en studenten, chefs en ondergeschikten zijn taboe. In Amerika krijgt een jongen van 17 die wederzijds gewenste seks had met een meisje van 14 voor zijn leven een strafblad als pedoseksueel. Prostitutiebestrijders ijveren om de leeftijdsgrens voor prostituées van 18 naar 21 jaar te verhogen. Om vrouwenhandel tegen te gaan natuurlijk, maar toch ook ter indamming van de seks die buiten de geëigende oevers treedt.

Seks met en van jongeren ondermijnt de orde, tegelijk is subversiviteit een van de aantrekkelijkste aspecten van seks. Het valt niet mee om de jeugd te behoeden voor corrumpering, noch in Rusland, noch in het westen.