Spring naar inhoud


Afhaalonderwijs

Ik heb een zwak voor optochten met fanfaremuziek. Vergeleken met de subtiliteiten van een symfonieorkest brengt de fanfare vooral simpele deuntjes ten gehore, lekker dik aangezet met koperblazers en tromgeroffel, maar gek genoeg brengt die marsmuziek altijd ontroering bij mij teweeg. Fysiek, wel te verstaan: ik krijg er een brok in de keel van. Dat heeft ook te maken met het feit dat een fanfare in beweging is (bij een immobiel harmonieorkest dat vaak al ingewikkelder muziek maakt heb ik die lichamelijke reactie minder). De muzikanten lopen netjes in de rij, heffen hun benen precies gelijk in de maat, ze gaan, dik of dun, oud of jong, groot of klein, gekleed in een uniform met kwasten. Iedereen draagt z’n steentje bij aan het totaaleffect en aldus wordt er een demonstratie van perfecte harmonie gegeven. Het toegewijd samenwerken van de muzikanten speelt in op mijn sentimenten. Voor de paar minuten dat de fanfare passeert, raak ik zowaar bevangen door het idee dat de mens echt wel geneigd is tot het goede.

Hoewel lid zijn van de harmonie en zingen in een koor tot de onverminderd populaire hobby’s van Nederlanders horen, wordt er in hoogopgeleide kringen vaak een beetje neergekeken op activiteiten als marcheren in de maat, precies hetzelfde doen als je buurman, een uniform dragen. De jaren-zestig-associatie tussen soldaatje spelen en fascisme mag dan intussen afgezwakt zijn, in deze tijd van individualisme houden mensen er niet van om de groep te laten prevaleren boven het eigen belang.

Een duidelijk voorbeeld hiervan is het experiment dat volgend schooljaar van start gaat op tien basisscholen, waar ouders zelf de vakanties van hun kinderen mogen bepalen. Minister Marja van Bijsterveldt wil flexibele schoolvakanties invoeren om werkende ouders tegemoet te komen die problemen hebben met de vastliggende data en met de hoeveelheid vakantie. Kinderen hebben twaalf weken vrij per jaar en ouders maar vijf. Wat ouders eigenlijk willen is op wintersport gaan buiten het aan schoolvakanties gekoppelde, dure hoogseizoen om. Zij willen het hele jaar door met het gezin een impulsweekje naar een zonnig oord kunnen boeken én zij willen schoolopvang voor hun kinderen in de lange zomerperiode. Voorstelbare verlangens misschien, maar wel volslagen egocentrisch: met vakantie gaan en de kinderen naar school sturen op tijden dat het jou uitkomt. Alleen al de administratie die dit met zich meebrengt voor de school is duizelingwekkend.

De school wordt op die manier een soort dienstencentrum voor onderwijs en opvang, waar kinderen verplicht zijn tot afname van een minimum aantal lesuren tijdens door ouders te bepalen periodes. Ouders willen de maand november op de Seychellen doorbrengen? Prima, als Menno en Carlijn maar in juli acte de présence geven om de breuken onder de knie te krijgen. Zo’n systeem lijkt op de afhaalchinees – het gaat alleen nog maar om het verkrijgen van een maaltijd die we gaan opslobberen voor onze eigen tv en laat die restaurantambiance verder maar zitten.

Toch is school meer dan een instituut voor de overheveling van onderwijs en een handige kinderopvang ten behoeve van werkende ouders. School is daarnaast een gemeenschap op zichzelf met eigen rituelen, routines en evenementen, waar iedereen tegelijk aan meedoet omdat dat efficiënt is en prettig voor betrokkenen. Op school leiden kinderen een zelfstandig leven zonder de adelaarsblik van hun ouders. De eerste schooldag is altijd weer bijzonder, net als de laatste trouwens, wanneer de vakantie begint. Wanneer school geprivatiseerd en geïndividualiseerd wordt, doorloopt elk kind z’n eigen parcours zonder vaste mijlpalen waar alle klasgenoten aan deelnemen. Het sociale weefsel van een school wordt aan flarden gescheurd als leerlingen naar de willekeur van ouders kunnen in- en uitlopen. Flexibilisering leidt tot chaos en eenzaamheid. Zonder uniformiteit is geen harmonie mogelijk.

Artikelen in Column.


0 Responses

Blijf op de hoogte, abonneer je op de RSS feed voor reacties op dit artikel.



Sommige HTML is toegestaan