Beste Beatrijs,
Het laatste jaar ontving ik overlijdensberichten van mensen die ik niet zo goed kende, bijvoorbeeld van iemand uit de straat, of iemand van lang geleden (met wie ik geen contact meer had) of een moeder van een vriendin. Met deze kaart werd ik uitgenodigd de begrafenis te bezoeken. Omdat ik op de bewuste dag en tijd aan het werk was of andere afspraken had, ging ik er niet heen. Wel heb ik de nabestaanden schriftelijk mijn deelneming betuigd met een persoonlijke kaart. (Ik zou natuurlijk wel zijn gegaan als het iemand betrof uit de naaste familie of iemand die ik persoonlijk goed kende.)
Ik hoor wel eens van anderen dat zij hun werk- en andere afspraken afzeggen om wél naar zo’n soort begrafenis te gaan. Ik vraag mij nu af of ik mensen heb gekwetst door mijn werk voorrang te geven. Hoort het bij de goede manieren om altijd begrafenissen of crematies bij te wonen als je wordt uitgenodigd, ook al betreft het geen naaste familieleden of goede bekenden?
Geen begrafenistijger
Beste Geen begrafenistijger,
Nee, het is niet gebruikelijk om alles uit uw handen te laten vallen en u te spoeden naar iedere begrafenis, waar u een aankondiging van krijgt. In de regel gaan mensen alleen naar begrafenissen / crematies van familieleden en van mensen met wie ze een persoonlijke band hebben of hadden. In geval van twijfel kunt u zich afvragen of de overledene uw begrafenis bezocht zou hebben, mocht u eerder zijn overleden. Denkt u van wel, dan gaat u. Denkt u van niet, dan gaat u niet.
Overlijdensberichten zijn niet alleen bedoeld als uitnodiging voor de plechtigheid / teraardebestelling, maar ook om het uitgebreide netwerk van de overledene te informeren, punt. Met zo’n bericht wordt vermeden dat iemand er pas jaren later toevallig achter komt dat iemand anders dood is. Uw reactie (schriftelijke deelneming betuigen aan de nabestaanden) is precies gepast. Aan een persoonlijk condoléancebriefje (hoeft niet lang te zijn) met een enkele herinnering aan de overledene erin hebben nabestaanden ook meer dan aan de komst van marginale personen.
In de Trouw van 4 september stond item over het al dan niet bezoeken van begrafenissen van minder bekenden. Graag wil ik daar nog even op reageren.
Naar een begrafenis ga je niet (alleen) op grond van je relatie met de overledene, maar vooral op grond van je relatie met de nabestaande. Bij de crematie van mijn moeder waren vriendinnen en collega’s aanwezig, die mijn moeder nauwelijks kenden. Zij kwamen voor mij, om mij te ondersteunen. Dat heb ik zeer gewaardeerd. Sindsdien ben ik mij er bewust van hoe belangrijk het is om zo’n moeilijke, intensieve gebeurtenis in het leven te kunnen delen. Er op zo’n moment voor elkaar te zijn, steun en betrokkenheid te bieden. Het maakt dan niet uit of je de overledene zelf gekend hebt.
Het onderwerp over wel of niet naar een uitvaart gaan sprak mij erg aan, omdat ik juist deze week, samen met mijn partner, naar een uitvaart ben geweest van iemand die ik niet kende.
De vrouw die was overleden was de moeder van een vriend van ons. Binnen onze vriendenkring hebben wij de, volgens ons goede, gewoonte mee te gaan naar de uitvaart als een broer, zus, vader of moeder van een van ons komt te overlijden. Al diverse malen zijn wij zo aanwezig geweest bij een uitvaart van iemand die wij niet of nauwelijks kenden. En al deze keren hebben wij gemerkt hoe belangrijk het was voor onze vrienden dat er bij de uitvaart mensen aanwezig waren die voor hen belangrijk zijn. Mensen met wie ze ook later verder konden praten over hoe het gegaan was.
Wij hopen dat als onze ouders komen te overlijden, ook onze vrienden aanwezig zullen zijn bij de uitvaart. Wij hebben steeds opnieuw gemerkt hoe belangrijk dit kan zijn.
En uiteraard kan dit ook gelden als het de vader of moeder van een goede collega betreft.
Het al dan niet gekend hebben van de overledene hoeft dus niet doorslaggevend te zijn.
Beste Beatrijs,
Dank je wel voor de heldere uitleg !
“In geval van twijfel kunt u zich afvragen of de overledene uw begrafenis bezocht zou hebben, mocht u eerder zijn overleden. Denkt u van wel, dan gaat u. Denkt u van niet, dan gaat u niet.”
Het gaat het niet alleen om of je de overledene goed kent, maar ook of de je de nabestaanden goed kent.
Persoonlijk vind ik het heel prettig dat er onder dit artikel door meerdere dames is gereageerd met een ander beter passend en gangbaarder advies.
Dit omdat ik gemerkt hebt dat bovenstaand artikel juist verwarring bij veel (jonge) onwetende mensen heeft gecreëerd en daarom achteraf bleek niet naar begrafenissen zijn geweest. Terwijl hun aanwezigheid juist erg op prijs zou zijn gesteld!
Inhoud en toonzetting van bericht wekt de incorrecte indruk dat het gaan naar een begrafenis onder deze omstandigheden, absoluut incorrect zou zijn en zelfs ongepast, het tegenovergestelde is juist de ervaring. Het zou heel prettig zijn als artikel genuanceerder herschreven zou worden.
Wat fijn dat er gereageerd wordt op dit artikel. Ik zie dat het al jaren leeft en wil graag ook vanuit de mannelijke hoek een ervaring delen.
Onlangs heb ik mijn moeder moeten begraven na een kort ziekbed. Eén van mijn goede vrienden – ik ken hem al 30 jaar – is niet op komen dagen omdat hij het een zaak van familie vond. Hij stuurde een WhatsApp berichtje met “sterkte! en hoe gaat het trouwens met…” wat zijn sterkte-wens een soort bijzin uit beleefdheid maakte. Ik heb aangegeven dat ik mij gekwetst voelde maar dit werkte als een rode lap op een stier. Mogelijk was mijn reactie naar hem niet subtiel genoeg maar ik ben gewoon open geweest over mijn gevoel. Hij voelde zich onterecht beschuldigd. Mijn doel was delen wat er in mij om ging zodat het niet onbenoemd tussen ons in zou blijven hangen in de jaren daarna, niet het doen van een beschuldiging.
Het bovenstaande artikel had hem waarschijnlijk gesterkt. Het antwoord op de ingezonden brief komt bij mij over als het hart onder de riem steken met wat populair bewoording, geen inzicht hebbend in wat het overlijden van een dierbare met je doet en hoeveel steun je kunt gebruiken, misschien zelfs wel nodig hebt, van vrienden om je heen.
Het is geen harde verplichting om op een begrafenis te komen maar ik vind dat het advies had moeten bevatten wat een dergelijke keuze kan hebben op (goede) vrienden. Hopelijk helpt deze aanvulling om het antwoord wat meer 360-graden beschouwend te maken.