Beste Beatrijs,
Ik heb een zus op wie ik erg gesteld ben. Na haar scheiding een aantal jaar geleden (kinderen heeft ze niet) is zij zich steeds actiever gaan bezighouden met een meditatieve beweging, de Brahma Kumaris. Hier vond zij troost en rust, dus aanvankelijk was ik erg blij voor haar. Later kreeg ik mijn twijfels. De beweging in kwestie stelt nogal wat leefregels, onder andere een alcoholverbod en verder mogen leden alleen voedsel eten dat door henzelf of door medeleden is klaargemaakt volgens strikte voorschriften. Dat betekent dat ik geen maaltijd voor haar kan bereiden. Als mijn zus bij mij en mijn man komt, neemt zij haar eigen pannetje eten mee. Dit hebben we jaren zonder mopperen ondergaan, maar ik ervaar het steeds meer als ongezellig en zelfs als kwetsend. Wanneer wij haar bezochten, was het nooit een punt als we voor de gezelligheid zelf een half flesje wijn meebrachten voor bij het eten, maar dat mag niet meer. Ze serveert water en dat is het. Er valt met haar niet goed over te praten, dus ik zwijg er maar verder over. Mijn zus is me dierbaar, maar ik voel me hier onprettig en een beetje minderwaardig bij. We wonen vrij ver van elkaar, dus er zit altijd hetzij lunch, hetzij avondeten in onze bezoekjes. Wij willen onze levensstijl niet aan haar opdringen, maar wij zuchten wel onder die van haar. Ook het gebrek aan uitleg doet me pijn.

Alleen ingewijd eten

Beste Alleen ingewijd,
Het lijkt er sterk op dat uw zus in een soort sekte terecht is gekomen. Mensen die hun ziel en zaligheid in een sektarische beweging hebben gevonden zijn nauwelijks nog aanspreekbaar en zeker niet voor rede vatbaar. Het is inderdaad buitengewoon onaangenaam als een bezoeker uw voedsel afwijst alsof het vergif of zondig zou zijn en z’n eigen maaltje consumeert.
Het kwetst u dat uw zus het niet beter uitlegt. Maar er is geen uitleg mogelijk. Alle religieuze of semi-religieuze eetregels zijn per definitie arbitrair. Het gaat nooit om de inhoud van die regels, maar alleen om het volgen ervan – dat geeft houvast. Uw zuster kan het niet uitleggen, want er is niets redelijks aan. Blijkbaar is ze zo in de ban van deze beweging dat ze liever de regels van de gastvrijheid schendt dan de regels van de sekte.
Een sekte zal altijd proberen om de leden te vervreemden van hun familie en vrienden. Een efficiënte manier daarvoor is om zulke bizarre dagelijkse leefregels (vooral voor eten!) op te stellen dat vrienden en familie het niet meer kunnen opbrengen om daarin mee te gaan. In die situatie bevindt uw zuster zich. Naarmate zij meer opgaat in deze pseudo-heilsbeweging, zult u meer moeite krijgen in de omgang met haar. Op een gegeven moment zegt u misschien: ‘Op zo’n manier hoeft het voor mij niet meer.’ Dan heeft de sekte zijn klauwen weer wat dieper in haar geslagen. Tot zij met niemand anders meer kan omgaan dan met sekteleden. Het is heel treurig, maar haar eigen keus. Misschien moet u toch dit wegdrijvingsscenario eens beeldend voor haar schetsen. Wie weet schrikt ze ervan en komt ze tot bezinning, maar ik vrees dat ze al te ver heen is.