| 1 | 2 | 3 |

Beste Beatrijs,
Onze zoon van 11 is verlegen als hij in zijn eentje voor de klas moet. Dit gebeurt bij leuke dingen als een verjaardag, maar ook met een boekbespreking of spreekbeurt. Hij is dan zo van slag dat hij voor het oog van alle kinderen moet huilen. Dit vindt hij uiteraard heel vervelend. Ik heb het met zijn juf besproken en zij denkt dat het geen faalangst is. Volgend jaar gaat hij naar de middelbare school en daar maakt hij zich nu al druk om. Hoe kunnen wij hem helpen?

In tranen voor de klas

Beste In tranen,
Verlegenheid is een gevolg van angst om door de groep te worden afgewezen. Op zichzelf is er niet zo veel mis met verlegenheid, want zonder groep valt niet te overleven. Maar de verlegene snijdt zich in z’n eigen vingers, wanneer het zo extreem wordt dat hij niet meer in staat is tot normale taken, waarbij hij even uit de schaduw van de massa naar voren moet treden. De verlegenheid die hem veiligheid zou moeten bezorgen, brengt hem dan precies het gevaar dat hij vreest, namelijk door de groep te worden uitgelachen.
Uw zoon heeft een paar leidende gedachten nodig om zich aan vast te houden om zijn verlegenheid binnen de perken te houden. De ene gedachte is: ‘Wat moet dat moet’ en de andere is: ‘Ik ben niet de enige’. Veel mensen vinden het niet leuk om het middelpunt van de belangstelling te zijn. Maar toch moet het af en toe. Dat hoort bij het leven. Er valt eenvoudig niet aan te ontkomen. Er is geen reden om in huilen uit te barsten bij spreekbeurten, want als hij zich goed voorbereidt weet hij precies wat hij moet zeggen. Hij kan zichzelf voorhouden: ‘Dit duurt tien minuten, en daarna is het voorbij.’ Alles gaat voorbij, ook als de klas ‘Lang zal die leven’ zingt. Hij kan bedenken dat er veel ergere dingen zijn waar iemand doorheen moet (akelige operaties bijvoorbeeld). Soms moeten mensen iets moeilijks doen, daar is niets aan te doen.
Zeg tegen hem dat het geen enkele zin heeft om zich nu al op te winden over de middelbare school, waar hij pas over een half jaar naar toe moet. Er zijn wel meer kinderen die het moeilijk vinden om naar de middelbare school te gaan, hij zal alweer niet de enige zijn, en hij kan moeilijk op de basisschool blijven zitten. Als het zover is, dan ziet hij wel hoe het gaat. Er zijn miljoenen kinderen hem voorgegaan met zo’n overgang, het zal hem ook wel lukken.
Let er intussen op dat hij zich houdt aan elementaire beleefdheidsregels. Bezoekers begroeten en afscheid nemen. Antwoord geven als ze wat vragen, enzovoort. Sta niet toe dat hij uit verlegenheid wegduikt. Stuur hem af en toe naar een winkel of naar het postkantoor. Laat hem zelf z’n woordje doen bij de kapper en laat hem de telefoon opnemen en boodschappen aannemen op een beleefde manier. Op die manier oefent hij minimale conversatie met niet-leeftijdgenoten. Leg hem uit dat alleen hijzelf ervoor kan zorgen met huilen op te houden. Hij heeft de leeftijd om over zichzelf na te denken en te besluiten het anders aan te pakken.


Beste Beatrijs,
Wij hebben een kleinkind (meisje, drie jaar) dat erg verlegen is. Op zichzelf niet zo vreemd, omdat onze schoondochter als kind ook verlegen was. Komen wij op bezoek en hebben wij een cadeautje voor haar, dan durft ze niet naar ons toe te komen. Haar mama of papa moet haar dan aan het handje meenemen.
Zitten we aan tafel voor lunch, dan wil ze per se naast een van haar ouders zitten en niet naast oma of opa. We zien elkaar een à twee keer per maand en zijn geen vreemden voor elkaar.
Als het gezin bij ons is, dan wil ze op schoot bij een ouder. Stel ik voor een glaasje drinken met haar te gaan halen in de keuken, dan wil zij papa/mama mee naar de keuken. Hetzelfde wanneer ik voorstel speelgoed uit een kast in een aangrenzende kamer te halen.
Wij proberen het kleinkind wat vrijer en losser te maken, maar haar ouders koesteren het verlegen zijn. Wanneer wij dit proberen tegen te gaan, krijgen wij van hen te horen: 'Jullie hoeven je niet met de opvoeding bezig te houden, jullie mogen de leuke dingen met de kleinkinderen doen.' Zonder de ouders erbij is er trouwens bijna geen probleem.
Al met al zorgen de wederzijdse bezoeken voor spanningen. Discussies verzanden in boosheid bij de ouders, en dat geeft een nare nasmaak. Inmiddels is er een broertje en met hem gaat het dezelfde kant op. Hebt u tips?

Goedbedoelende grootouders

Beste Goedbedoelend,
Jazeker heb ik tips: laat het zitten! Bemoei u er niet mee! Het komt vanzelf in orde, naarmate de kleinkinderen groter worden. En zelfs als het niet in orde komt (dat wil zeggen uw kleindochter blijft verlegen en haar broertje ook), dan nog verkeert u niet in de positie om daar iets aan te veranderen.
Ouders moeten zelf bepalen hoe veel of weinig tegengas ze geven bij een aangeboren temperamentskwestie als verlegenheid. U vindt dat ze wat minder toegevend zouden kunnen zijn tegenover hun kinderen. Of u hier nu gelijk in hebt of niet, feit is dat ze niet open staan voor uw raadgevingen. U hebt er zelfs al ruzie over gemaakt met hen.
Niet doen! Het enige resultaat is dat u hen tegen u in het harnas jaagt. Leg u erbij neer dat uw invloed als grootouders minimaal is. Als u afziet van het opvoeden van uw klein- en (schoon)kinderen, dan verlopen die familiebijeenkomsten meteen een stuk minder gespannen.
Zo erg kan het trouwens niet gesteld zijn met die verlegenheid. U ziet uw kleinkinderen blijkbaar ook wel eens zonder hun ouders erbij, en dan is er niets aan de hand. Verheug u daarover. En bedenk: uw kleindochter is pas drie. Met het klimmen der jaren neemt die eenkennigheid vanzelf af, doordat de kring van mensen bij wie ze zich op haar gemak voelt groter wordt.


Beste Beatrijs,
Mijn dochter van acht is op school zeer terughoudend en aangepast. Met de juf, bij wie ze nu anderhalf jaar in de klas zit, maakt ze nauwelijks contact. Van haar vorige juffen, allemaal 45-plus vrouwen, hield zij zich ook afzijdig. De juffen benoemen het als een probleem van haar. Enerzijds overweeg ik mijn dochter thuis een assertiviteitstraining te geven - anderzijds heb ik ook veel vertrouwen in haar oordeelsvermogen. Ik weet niet zo goed raad hiermee. Zij is in het algemeen tegenover volwassenen terughoudend, maar niet tegen alle volwassenen.

Pushen of niet?

Beste Pushen of,
Uw dochter is verlegen en aangepast. Daar is niks mis mee. Ze ligt niet dwars en houdt zich rustig. Wat wil een juf nog meer? Vroeger hadden leraren niets liever in de klas dan onopvallende kinderen die zich gedeisd hielden. Nu wordt juist het spontane, aanhankelijke kind leuk gevonden en aangemoedigd. Maar niet alle kinderen zijn spontaan en er zijn er ook die prima kunnen leren zonder warm contact.
Ga vooral niet zelf sleutelen met amateur-assertiviteitstrainingen. Dat is een geheide manier om uw dochter onzeker te maken. Laat haar met rust. Het is haar goed recht om niet uit haar schulp te wilen komen tegenover de leerkracht of andere volwassenen. Zolang ze met haar ouders een goede verhouding heeft, en zolang ze genoeg vriendinnetjes heeft om mee te spelen, is er geen reden tot zorg.