| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |

Beste Beatrijs,
Mijn vegetarische broer nodigde onlangs mij en onze zuster plus onze partners uit voor een etentje in een restaurant om zijn verjaardag te vieren. Het gezelschap zou uit vijf personen bestaan. Als voorwaarde stelde hij van tevoren dat er door allen vegetarisch zou worden gegeten. Dit voorstel viel niet in goede aarde, omdat de genodigden deze betutteling van (schoon)broerlief niet op prijs stelden. Het etentje ging niet door. Wie zat er hier fout? Mag je als principieel vegetarische feestjesgever degenen die je uitnodigt niet die beperking opleggen, of hadden wij als naaste familie hiervoor begrip moeten opbrengen?

Verplicht vegetarisch

Beste Verplicht,
Degene die uitnodigt stelt de randvoorwaarden vast. Als hij het verorberen van vlees door anderen niet kan aanzien, moet hij de gasten thuis uitnodigen en een heerlijke vegetarische maaltijd opdienen. Of hij moet een vegetarisch restaurant bespreken. Dan kunnen gasten geen kant op en hebben ook geen reden om te mopperen. Onverlet blijft dat de keuze uit de menukaart in een restaurant vrij dient te zijn, ongeacht de eetideologie van de gastheer/vrouw. Het is een beetje raar en vooral buitengewoon ongastvrij als een feestjesgever in een algemeen restaurant zijn eigen dieetvoorkeur dwingend oplegt. Zo van: ‘Pas op! In mijn aanwezigheid wordt geen biefstuk gegeten!’ Dat is net zoiets als mensen uitnodigen voor een restaurantetentje en dan tegen hen zeggen: ‘Of je bestelt een voorgerecht, of je bestelt een nagerecht, maar niet allebei. En trouwens, het duurste gerecht mag je niet nemen, en ik betaal niet meer dan twee drankjes. Wie meer wil, consumeert op eigen rekening.’ In een restaurant moet een genodigde kunnen kiezen waar hij zin in heeft. Als degene die uitnodigt voorziet dat het op die manier wel eens te duur kan worden, moet hij een goedkoper restaurant bespreken, of thuis eten serveren.

Beste Beatrijs,
Sinds kort eet ik alleen nog maar biologisch vlees (of helemaal geen vlees). Ik doe dit omdat ik ethische bezwaren heb tegen de bio-industrie. Mijn ouders zeggen dat als ik ergens te gast ben, ik niet mag/kan verwachten dat andere mensen hier rekening mee houden. Ik vind dit erg schokkend! Een moslim zet men toch ook geen varkensvlees voor? Afgezien daarvan vind ik het industriële vlees gewoon ook niet meer lekker. Mijn kennis over hoe het is geproduceerd beneemt mij de eetlust. Mijn schoonouders vinden deze ontwikkeling lachwekkend, aanstellerij en dergelijke. Dus ik heb met hen afgesproken om zelf biologisch vlees mee te nemen als dit praktisch is. Zaken als lasagna moet ik dan maar gewoon mee eten (vinden zij). Ik ben benieuwd naar de etiquette over biologisch vlees. Moet de gastheer/vrouw hier rekening mee houden? Ik heb mijn beste vrienden per mail op de hoogte gesteld en hierin ook uitgebreid uitgelegd waarom ik deze keuze heb gemaakt. Als ik bij hen op bezoek ga zal ik natuurlijk nog het één en ander persoonlijk toelichten en om hun begrip vragen. Of mag ik zoiets niet van mensen verwachten?

Alleen biologisch vlees

Beste Alleen biologisch,
De vuistregel voor het meedelen van dieetwensen is dat je wel mag aangeven wat je niet eet, maar niet wat je wel eet. Bij vrienden plaatst men geen bestellingen als in een restaurant. Een aangename gast doet niet moeilijk en vindt alles in orde wat iemand in zijn gastvrijheid voor hem heeft klaargemaakt. Voor medische en religieuze restricties is altijd plaats en vegetarisme hoort daar ook bij, maar een aankondiging van tevoren ‘ik eet alleen vlees van ethisch verantwoorde herkomst’ is wel heel erg dwingend.
Verder is het toch echt een beetje belachelijk om je eigen onbezoedelde schnitzel mee te nemen en in de pan te leggen naast andere schnitzels van lager allooi. Dat doorbreekt het hele idee van een gezamenlijke maaltijd. Als u uw eigen eten moet meenemen naar uw schoonouders, kunt u beter thuis eten. Ga ook geen navraag doen, als u ergens op een feestje te gast bent, of die kippepootjes wel van gelukkige kippen afkomstig zijn. Alsof u het verschil zou kunnen proeven (dat kunt u niet). U legt minder beslag op mensen,wanneer u zich gedraagt als vegetariër dan wanneer u hen dwingt zich om uwentwille te verdiepen in de finesses van moreel acceptabel vlees. Vallen garnalen eronder wegens gebrek aan bewustzijn? Mag zalm op het menu of moet het dan per se niet-gekweekte zalm zijn? Is rundvlees uit Argentinië goed of heeft dat misschien teveel kilometers afgelegd? Hoe zit het nou eigenlijk echt met de kwaliteit van leven van scharrelkippen? Over al deze vragen kunnen eindeloze discussies worden gevoerd en het is niet prettig als een gastvrouw dit eerst met u moet doornemen, voordat ze kan overgaan tot aanschaf van de maaltijdingrediënten.
Afgezien van morele discussies is een belangrijke reden om uw dieetwensen niet aan anderen op te leggen dat u zo de mensen die u uitnodigen op kosten jaagt. Biologisch vlees is drie keer zo duur als gewoon vlees. Als u de gastheer/vrouw waarschuwt dat u alleen biologisch vlees eet, is dat net zoiets als van tevoren zeggen dat u geen wijn drinkt van minder dan tien euro per fles. Eet dan maar gewoon geen vlees. Dat is bescheidener tegenover degene die de maaltijd bereidt. Voor u zal dat geen probleem zijn, want u eet toch al vaak genoeg vegetarisch, en de dieren zijn er helemaal bij gebaat, want zo legt er geen een het loodje.


Beste Beatrijs,
Mijn man en ik eten al jaren vegetarisch. Mijn moeder is niet bekend met deze keuken en vindt het lastig om voor ons te koken. Daarnaast hanteert zij de regel: ‘Als wij bij jullie eten, krijgen wij logischerwijs geen vlees voorgezet. Omgekeerd moeten jullie je ook aan onze gewoontes aanpassen als jullie bij ons te gast zijn, en dan dus vlees eten.’ Deze redenering vind ik bij een dergelijke principiële keuze niet opgaan. Of zie ik dat verkeerd?

Verplicht carnivoor?

Beste Verplicht,
Vegetarisch eten is hetzelfde als een medisch of een religieus dieet volgen. Gastheer en -vrouw moeten daarvoor buigen. Het is even onbehoorlijk om iemand die allergisch is voor noten pinda’s voor te zetten, als een moslim varkensvlees te serveren, of een vegetariër vlees op te dringen. Zo simpel is het. Er zijn de heerlijkste borrelhapjes waar geen pinda aan te pas komt, je kunt heerlijke gerechten koken waar geen varkensvlees in zit, en het is zelfs mogelijk heerlijke maaltijden te koken waar geen vlees in zit. Leg uw moeder dit nogmaals uit. Als ze echt niets zonder vlees kan verzinnen, suggereer haar dan bij de supermarkt voor weinig geld twee vleesvervangende sojalapjes te kopen voor u en uw man, en laat haar ter vervanging van de biefstukjus (die uw ouders natuurlijk over de aardappels gooien) een pot appelmoes op tafel zetten. Ook alweer geregeld. Maar misschien is het bij dergelijke koppigheid makkelijker om voor een bezoek aan uw ouders uit te wijken naar de zondagmiddag, een kopje thee te drinken en voor het eten weer terug naar huis.


Beste Beatrijs,
Mijn vrouw kookt heel graag en ook bijzonder lekker. Vaak nodigen wij gasten voor het diner uit, bij gelegenheden wat grotere gezelschappen. Onder onze gasten komen ook vegetariërs voor. Mijn vrouw is dan bereid om naast het gewone menu, waar zij zeer veel werk van maakt, ook nog eens een apart menu te maken voor onze vegetarische vrienden. Let wel, het betreft geen dieet-patiënten. Mijn vrouw vindt dat de gastvrijheid dit gebiedt. Ik persoonlijk vind dit te ver gaan. Volgens mij eist de beleefdheid dat gasten zich voegen naar hetgeen de gastvrouw hen voorzet. Wie heeft er gelijk, vindt u, mijn vrouw of ik?

Gastvrije carnivoor

Beste Carnivoor,
De etiquette maakt geen onderscheid tussen gasten met medische diëten, vegetarische gasten of gasten die van tevoren opbellen om te waarschuwen dat ze geen vis door hun keel kunnen krijgen (ook al zou die laatste categorie eigenlijk eerst maar eens vis moeten leren eten, voordat ze bij anderen hun eisen op tafel leggen). Dat laatste is uw pakkie-an niet – voor u is van belang dat een goede gastheer/vrouw altijd rekening houdt met de eigenaardigheden van de gasten, ook als hij/zij het er persoonlijk niet mee eens is.
Uw vrouw heeft dus zeker gelijk om ervoor te zorgen dat de vegetariërs een op hun behoeften toegesneden maaltijd krijgen. U vindt dat zij zichzelf teveel uitslooft. Dat is haar eigen keuze. Zij kan natuurlijk besluiten om het hele gezelschap hetzelfde vegetarische menu voor te schotelen (dat echt bijzonder lekker en exquis kan zijn en zeker niet tweederangs). Dat is minder werk dan twee afzonderlijke menu’s produceren. Of ze kan in het algemene menu de vlees-ingrediënten beperken tot één onderdeel (dat de vegetariërs dan kunnen laten passeren) en voor hen apart iets paddestoelachtigs maken. Er zijn allerlei mogelijkheden om de voorbereidingen binnen de perken te houden, maar ik heb het idee dat uw vrouw gewoon plezier heeft in koken, en met flair en talent allerlei imponerends uit de keuken tovert. Zolang zij niet klaagt, is er niets aan de hand.


Beste Beatrijs,
Laatst hadden we een familiereünie ergens in het midden van Nederland, omdat er familie uit het buitenland over was. Het echtpaar bij wie we te gast waren is vegetarisch, de andere acht personen van het gezelschap niet. Het eten ’s avonds bestond uit een stukje hartige taart (koud), met een koud hapje in een soort komkommerschil en als toetje een stukje koude geroosterde banaan.
Het was dus niet echt een warme maaltijd, ook niet echt lekker, maar mijn vraag is eigenlijk: horen de gastvrouw en -heer niet te overleggen over het eten, en is het logisch dat er altijd vegetarisch geserveerd wordt, terwijl de meerderheid van de aanwezigen niet vegetarisch is?

Met lange tanden

Beste Met lange tanden,
Een vegetariër is zeker niet verplicht om vlees klaar te maken voor niet-vegetarische gasten. Het is net zoiets als roken. In een rookvrij huis biedt de gastheer geen sigaretten aan, en mogen de gasten er ook geen opsteken. Mensen van de blauwe knoop serveren ook geen alcohol aan gasten. Let wel: het mag allemaal wel. Sommige vegetariërs kopen een kant-en-klare kip of gebraden rollade voor hun gasten en zetten dat op tafel. Sommige niet-rokers staan gasten toe te roken in hun huis. En sommige niet-drinkers maken toch een flesje wijn open voor hun gasten.
Het ontvangende echtpaar had dus geen vlees hoeven klaarmaken voor de familiereünie. Uw klacht, dat het eten karig, koud en niet lekker was, heeft niets met het vegetarisme van de koks te maken. Ook vegetariërs kunnen heerlijke en overvloedige warme maaltijden bereiden. Misschien was een gezelschap van tien te groot voor dit echtpaar om voor te koken. Overleg van tevoren kan zoiets opvangen, waarbij het wel zo aardig is als de ontvangende partij niet om hulp hoeft te vragen, en de anderen het initiatief nemen. Mensen hadden bijvoorbeeld kunnen aanbieden om gerechten mee te nemen die ter plekke opgewarmd konden worden. Meteen een handige manier om het vlees binnen te smokkelen. Een ander familielid had kunnen aanbieden een uur of twee eerder te komen dan het afgesproken tijdstip om mee te helpen met de voorbereidingen. Op die manier komt niet een heel drie-gangenmenu voor tien mensen neer op de schouders van twee, die kennelijk niet weten hoe het moet.