| 1 | 2 | 3 |

Beste Beatrijs,
Mijn ouders zijn twintig jaar geleden gescheiden, niet zonder pijn en verdriet voor alle betrokkenen. Mijn vader heeft sinds negen jaar een nieuwe vrouw en mijn moeder sinds acht jaar een nieuwe man. Omdat mijn vader in het buitenland woont zie ik hem niet vaak, maar inmiddels is het contact wel goed en waardevol.
Mijn man en ik verwachten binnenkort ons eerste kind, het eerste kleinkind binnen ons beider families. Een tijdje geleden ontstond er frictie tussen ons en mijn moeders partner. Wij hebben duidelijk gemaakt dat wij mijn eigen ouders en de ouders van mijn man als opa en oma beschouwen. Dit accepteerde hij en we hebben verder niet gesproken over een benaming van hem of van de nieuwe vrouw van mijn vader. Later bleek dat hij zich aan de kant geschoven voelde. De partner van mijn moeder heeft zelf geen kinderen, wat hem altijd heeft gespeten. Wij wilden hem zeker niet kwetsen, maar ik vind niet dat hij opa wordt, omdat hij toevallig acht jaar geleden in ons leven is gekomen. In principe kan ik het prima vinden met hem, hoewel er altijd wel wat ergernis te vinden is. Mijn moeder heeft voorgesteld om hem ‘opa Voornaam’ te laten noemen, maar ik voel er weinig voor hem tot opa te benoemen. Sindsdien krijgen wij steeds van mijn moeder te horen dat hij zo gekwetst is. Ik wil niet op handen en knieën voor een man van 65 die alleen maar zit te kniezen, de telefoon niet durft op te pakken en mijn moeder alles laat oplossen. Dit is niet iemand die zich als een verantwoordelijke opa gedraagt. Zijn wij nou zo onredelijk?

Opa? Mocht ie willen!

Beste Opa?
Ik vind dat u zich een beetje kinderachtig opstelt. Niemand ontkent dat uw eigen ouders en die van uw man de echte opa’s en oma’s van uw kindje zijn. De kwestie gaat over iets anders namelijk, hoe moet de kleine tezijnertijd zijn aangewaaide (stief)grootouders aanspreken?
Hij zegt ‘oma’ tegen uw moeder. Logisch. Maar wat moet ie tegen haar man zeggen? ‘Meneer de Vries’ soms? Of ‘Harry’? Of ‘Oom Harry’? Dat is allemaal even belachelijk. Uw kind zal die twee oudere mensen als een duo zien, dat op een of andere manier bij de familie hoort, al zijn de precieze relaties voor een jong kind niet duidelijk. Ook de ouders van uw man zal uw kind als een eenheid beschouwen: ze wonen in één huis en treden gezamenlijk op. Hetzelfde geldt voor uw vader met zijn nieuwe vrouw. Er valt niet te ontkomen aan het feit dat het kind drie stel grootouderachtigen heeft, die  alle zes een aanspreekvorm verdienen waar respect en familiariteit in doorklinkt.
Uw moeder had een goede oplossing. Om de ‘niet-echte’ opa aan te duiden als ‘opa Voornaam’ onderscheidt hem van de ‘echte’ opa’s, terwijl toch een zekere intimiteit wordt toegelaten. Wat is daar op tegen als die man al acht jaar samenleeft met uw moeder en zich kennelijk verheugt op het grootouderschap dat hem onverwacht alsnog ten deel valt? Waarom moet hij als een soort ongedefinieerd aanhangsel naar de tweede rang worden verwezen?
Misschien maakt u zich zorgen dat uw kind niet weet wie z’n bloedeigen grootouders zijn. Vrees niet. Op een gegeven moment ontdekt uw kind dat hij wel heel veel grootouders heeft vergeleken met andere kinderen, en zal hij vragen hoe dat precies zit. En dan gaat u uitleggen dat het vroeger is misgegaan tussen oma en opa, en dat later opa Harry op het toneel is verschenen. Uw kind zal dat voor kennisgeving aannemen. Het zal hem verder niets uitmaken. Maar hij zal heus wel onthouden wie wie is.
Accepteer de partner van uw moeder als deel van de familie, maak een genereus gebaar en benoem deze man voor uw kind tot ‘Opa Voornaam’.


Beste Beatrijs,
Sinds een jaar ben ik gelukkig getrouwd met een weduwnaar die vier kinderen heeft. Mijn eerste huwelijk is kinderloos gebleven. Zijn kinderen spreken mij aan met mijn voornaam, wat ik prima vind. Ze spreken mijn ouders ook aan met hun voornaam, maar wij vinden dat niet zo beleefd. Zelf zeg ik ‘u’ en ‘vader’ en ‘moeder’ tegen mijn ouders. Zij zijn even oud als de biologische grootouders van de kinderen. Mijn voorstel is dat ze ‘opa en oma’ zeggen. De oudste kinderen (van 20 en 18) willen dat niet, en willen eventueel ‘meneer’ of ‘mevrouw’ tegen hen zeggen. In de praktijk blijkt dat ze nu ‘umpf’ zeggen of mijn ouders negeren als ze bij ons zijn. De jongste twee (van 15 en 14) vinden ‘opa en oma’ zeggen niet gek. Verlang ik wat overdrevens van mijn stiefkinderen?

Opa of meneer?

Beste Opa of,
Kinderen van 18 en 20 zijn te oud om ‘opa en oma’ te zeggen tegen relatief onbekende mensen die hun opa en oma niet zijn. Misschien kunnen ze ‘opa en oma Achternaam’ zeggen. Deze variant klinkt beleefd en toch wat persoonlijker dan ‘meneer of mevrouw’, waar overigens niets mis mee is. Met korte achternamen gaat dat natuurlijk makkelijker dan met lange. ‘Opa Bos’ klinkt beter dan ‘opa Van den Loverendaale’ om maar een voorbeeld te geven.
De variant ‘opa Voornaam en oma Voornaam’ wordt ook nog weleens gebruikt. Kinderen zeggen dan ‘oma Rita’ of ‘opa Kees’ tegen hun stiefgrootouders. Maar dat zullen uw ouders wel niet willen horen, vermoed ik, als u zelf hen niet eens tutoyeert. Vraag aan uw ouders hoe zij zich willen laten aanspreken door uw stiefkinderen en leg hun een aantal keuzes voor, waaronder ‘meneer en mevrouw’ (eventueel: ‘meneer Kees’ en ‘mevrouw Rita’), en zeg erbij dat ‘opa’ en ‘oma’ sec niet in aanmerking komen omdat de kinderen daar problemen mee hebben. Deel vervolgens hun keuze mee aan uw stiefkinderen, en verplicht hen in ieder geval tot ‘u’ zeggen, want dat doet u zelf ook.


Beste Beatrijs,
Ik ben weduwe en mijn huidige partner is gescheiden. Mijn probleem is: hoe moeten de kleinkinderen van mijn man mij noemen? Al voor de geboorte van zijn eerste kleinkind verbood mijn man mij mee te leven in zijn aanstaande opaschap. Hij was heel emotioneel toen: ik had er niets mee te maken. Toen het geboortekaartje kwam, moest ik mee om het kind te zien. Ik heb geweigerd; er waren ook de twee andere oma’s. Wat moest ik daar?
Hij ging daarna zijn kleinkind alleen bezoeken, eens in de drie weken, kocht alleen cadeautjes en ik werd er pas weer mee geconfronteerd, toen hij een beroerte kreeg. Omdat hij niet meer kon rijden, bracht ik hem erheen met de auto, zat erbij en keek ernaar. Sindsdien is er een tweede kind geboren. Een naam heb ik niet voor de kleinkinderen. Ik mag geen oma en geen tante zijn. Dit vind ik heel erg, ook omdat ik met kleintjes heel goed om kan gaan. Zelf heb ik voorgesteld: ‘Mevrouw Anneke’, maar daar reageert de familie niet op. Weet u nog iets anders? Of zal ik het hele gezin verder loslaten, mijn man voor de deur afzetten en hem een uur later weer ophalen?

Stiefoma

Beste Stiefoma,
Er zijn hier verschillende dingen aan de hand, waarvan de vraag ‘Hoe moeten de kinderen mij noemen?’ de minst belangrijke is. Zelf dacht u aan: ‘Mevrouw Anneke’ (vind ik wel leuk). Andere mogelijkheden zijn: Oma Anneke, Tantanneke, Bonma (een Belgische benaming voor schoonmoeder, vaak ook voor oma gebruikt), nu ja, er valt van alles te verzinnen.
Veel serieuzer is het probleem dat u hier kennelijk niet met uw man over kunt spreken. Om duistere redenen vindt hij dat u niets met die kleinkinderen te maken hebt. Het is nogal logisch dat u als niet-bloedverwant een andere relatie met zijn kleinkinderen zult hebben dan de ‘echte’ oma’s. U staat nu eenmaal verder van hen af. Maar dat hoeft toch niet te betekenen dat u als een schaamtevol persoon wordt weggemoffeld? Als huidige partner van hun opa maakt u zijdelings deel uit van de grotere familie. Kinderen kunnen prima leven met het feit dat familieleden gescheiden zijn en nieuwe partners hebben.
U moet een serieus gesprek met uw man hierover voeren. Vraag hem waarom hij zo moeilijk doet en wat precies het probleem is. Ingewikkelde familieverhoudingen of niet, hoe meer mensen zich op een gezellige en liefdevolle manier met kleine kinderen bezighouden, hoe beter die kinderen daar bij varen.