| 1 | 2 |

Beste Beatrijs,
Ik ben eigenaresse tevens gastvrouw van een restaurant in een middelgrote stad. Van de week werd ik aangesproken door een drie-persoonstafel. Men had een perfecte avond genoten, het eten was heerlijk, maar of ik nooit meer ‘smakelijke voortzetting’ wilde zeggen, want dat kon echt niet. Ik heb de middelbare hotelschool doorlopen, veel ervaring in de horeca, maar hier heb ik nog nooit van gehoord. Is er iets mis met ‘smakelijke voortzetting’ of ‘smakelijk eten’ en zo ja, wat moet je volgens de etiquette dan wel zeggen?

‘Tast toe’ soms?

Beste ‘Tast toe’
‘Smakelijke voortzetting’ is inderdaad een uitdrukking om te vermijden. Dat zouden mensen niet tegen elkaar moeten zeggen, ook obers en serveersters niet tegen hun klanten. Het is een loze opmerking, waar niets van uitgaat, een onaangenaam cliché. Komende uit de mond van een restauranteigenaar zou deze goedbedoelde wens ook nog kunnen wijzen op onzekerheid: ‘Ik hoop maar dat u het lekker vindt, want je weet maar nooit wat de kok er nu weer van gemaakt heeft.’ Als restauranteigenaar zou u zo zeker van uw zaak moeten zijn, dat u tegen uw gasten niet de hoop hoeft uit te spreken dat ze het lekker vinden. Natuurlijk is het lekker! U weet toch wel hoe u een smakelijke maaltijd moet bereiden? En als ze klachten hebben, dan hoort u het wel.
Om dezelfde reden is de vraag ‘Heeft het gesmaakt?’ ook overbodig, en wordt door klanten vaak als irritant ervaren, zeker wanneer de ober na elke gang controleert of de gasten het wel lekker hebben gevonden. Klanten gaan die terugkerende vraag beschouwen als vissen naar complimentjes, en dat ergert. Niet doen dus! Ga er van uit dat het goed is. Als de klant bijzonder tevreden is, zegt hij het uit zichzelf wel. Als hij ontevreden is, ook. Als ie niks zegt, is alles in orde.
De uitdrukking ‘eet smakelijk’ is iets minder erg, omdat dit als alternatief geldt voor ‘alstublieft’ of als sein dat iedereen mag beginnen met eten. ‘Eet smakelijk’ kan in een restaurant wel worden gezegd, maar liefst niet meer dan één keer per avond (dus niet na elke gang opnieuw). Verder kan de ober of serveerster gewoon ‘alstublieft’ zeggen. Dat betekent hetzelfde, maar klinkt wat neutraler.


Beste Beatrijs,
Mag of moet je elkaar ‘smakelijk eten’ wensen voorafgaande aan een maaltijd?
Mij lijkt van niet!

Mond vol tanden

Beste Mond vol,
Elkaar ‘smakelijk eten’ toewensen gold in hogere kringen als een faux pas, omdat deze aansporing als het ware ruimte openhield voor de mogelijkheid dat het eten ook níet smakelijk zou kunnen zijn. Dit is dan weer een belediging voor degene die de maaltijd heeft bereid, hetzij de gastvrouw, hetzij een huishoudster/kok. Het idee is dat het eten dat op tafel verschijnt met zorg is klaargemaakt en dus in principe smakelijk is. Daar hoeven verder geen wensen over de goede afloop aan toegevoegd te worden.
In middenklasse- en lagere kringen dacht men niet na over de diepere implicaties van deze kreet en zei men het gewoon als sein om met eten te beginnen. Het klinkt aardiger dan ‘aanvallûh!’ Omdat veel mensen in hun jeugd erin gedramd hebben gekregen dat je nooit ‘smakelijk eten’ mag zeggen, is de uitdrukking als een verkliklichtje gaan werken. Woorden als ‘gozer’ (in plaats van ‘vent’) of ‘gebakje’ (in plaats van ‘taartje’) of ‘zeer doen’ (in plaats van ‘pijn doen’) hebben dezelfde attentiewaarde. De goede verstaander, wat dat ook moge zijn, meent dan met iemand van lagere komaf te maken te hebben. Het is allemaal uiterst betrekkelijk en arbitrair, maar zo werkt het nog steeds. Sommige mensen vinden het ordinair om ‘smakelijk eten’ te zeggen, maar eigenlijk is het nuffig om je eraan te storen. Daar is het te onbelangrijk voor.