| 1 | 2 | 3 | 4 |

Beste Beatrijs,
Jaren geleden verhuisden mijn man en ik van de stad naar het platteland. Toen we op orde waren, hebben we de buren van links en rechts en van tegenover uitgenodigd om kennis te maken. Het was heel plezierig en sindsdien hebben we een goede verstandhouding. Nu zijn er een paar maanden geleden nieuwe buren gekomen, die zich niet hebben voorgesteld. De man vroeg ons op een gegeven moment bij het passeren, gezeten op een paard: ‘Gaat het goed?’ Ik vond dit nogal primitief. Sindsdien groeten we elkaar met hand opsteken.
Natuurlijk had ik op hen af kunnen stappen en hen welkom in de buurt heten. Een aarzelend gevoel van ‘ze willen hier anoniem wonen en met niemand iets te maken hebben’ weerhield me. Wie dient het initiatief te nemen? Is het ouderwets om je even voor te stellen? Zijn er verschillende regels voor stad en platteland?

Wie zet de eerste stap?

Beste Wie zet,
Er is niet één goede manier om met de buren kennis te maken. Zoals u jaren geleden te werk ging was pico bello, maar soms hebben nieuwkomers het te druk met andere dingen en vergeten het weer. Het is belangrijker dát er kennis wordt gemaakt dan wie het initiatief neemt. U had heel goed op uw nieuwe buren kunnen afstappen en hen uitnodigen voor een kopje koffie of zoiets. Dat maakt een hartelijke en verwelkomende indruk. U vermoedde dat ‘ze met niemand iets te maken wilden hebben’, maar dat hoeft helemaal niet waar te zijn. Misschien zijn ze alleen maar verlegen en onhandig. U kunt hen alsnog helpen door hen uit te nodigen, samen met een paar andere buren, zodat de nieuwkomers een paar vliegen in een klap slaan. Pas als ze de uitnodiging afslaan, weet u dat ze met niemand iets te maken willen hebben. Eerder niet. Het is zeker niet ouderwets dat buren zich aan elkaar voorstellen, integendeel, het is heel belangrijk. En nee, er zijn geen verschillende regels voor stad- en platteland.

Beste Beatrijs,
Vanuit de behoefte aan meer rust en ruimte zijn wij verleden jaar van de Randstad naar het platteland verhuisd en wij wonen nu naar grote tevredenheid in een boerderijtje.
In mijn oude woonplaats woonde ik vlakbij een goede vriendin. We aten wel eens met ons vieren, al waren mijn man en ik niet zo dol op de echtgenoot van mijn vriendin. Dat was toen geen probleem, er waren ook genoeg andere sociale contacten. Nu zijn onze vrienden echter zo enthousiast geraakt over onze nieuwe woonomgeving, dat zij zelf ook op zoek zijn gegaan naar een boerderijtje in onze streek. En dit benauwt ons sterk. Ik zou het weliswaar leuk vinden om mijn vriendin weer in de buurt te hebben, maar wij vrezen dat onze vrienden voor de sociale contacten volledig op ons gaan leunen - en via ons ook de nieuw opgebouwde kennissenkring binnentreden. Zo zou de man van mijn vriendin eigenlijk helemaal niet meer te vermijden zijn.
Hoe kan ik dit onderwerp bespreekbaar maken met mijn vriendin zonder de
vriendschap onherstelbaar te beschadigen?

Achtervolgd door vrienden

Beste Achtervolgd,
Er is geen elegante manier waarop u tegen uw vriendin kunt zeggen: "Wij vinden jou wel leuk, maar je man minder, en daarom lijkt het ons niet zo’n goed idee als jullie hier ook komen wonen." Zo’n boodschap, hoe omzichtig ook geformuleerd, is de doodsklap voor een vriendschap. Het enige wat u kunt doen is een halfhartig ontmoedigingsbeleid voeren. Dus (leugenachtig) zeggen dat het toch wel een beetje tegenvalt op het platteland. "De plattelanders zijn toch minder toeschietelijk dan het zich liet aanzien, ja een praatje bij een weidehek, dat gaat nog wel, maar voordat ze je thuis uitnodigen... Nee het valt nog niet mee om een sociale kring op te bouwen. Soms hebben we echt een beetje heimwee naar de grote stad."
Dit zou hun enthousiasme kunnen afremmen, maar is misschien ongeloofwaardig als het erg tegenstrijdig is met uw eerdere verhalen. Ik begrijp uw bezorgdheid, maar u moet zich maar niet teveel opwinden. De dingen die men vreest gebeuren vaak juist niet. Uw vrienden zéggen wel dat ze net zo’n boerderijtje als u willen, maar gaan ze daar ook echt werk van maken? Dat valt nog te bezien. Misschien kunnen ze het wel niet betalen, of niets geschikts in de streek vinden, of deinst er toch een van de twee alsnog terug voor zo’n ingrijpende verhuizing, of heeft haar man zelf z’n bedenkingen om te dicht bij u beiden te gaan wonen. Hij zal toch wel iets van uw reserves opgevangen hebben?
Wacht rustig af. De grootste kans lijkt me dat dit plan niet doorgaat. Tegen de tijd dat ze bij u het erf oplopen ("Buurman, heb je een boor voor me te leen?") verzinnen we wel weer een nieuwe list.

Beste Beatrijs,
Drie jaar geleden zijn we vanuit Amsterdam verhuisd naar een klein dorp. Via de buren leerden we andere mensen in de omgeving kennen, van wie er eentje ons geweldig geholpen heeft met (verbouwings)klusjes in en om het huis. Deze man zit in de Vut en is ontzettend handig met doe-het-zelven. Hij wilde er geen geld voor aannemen, want, zei hij, ‘ik heb toch geld genoeg’. Dat klopt, hij is rijk, veel en veel rijker dan wij. Behalve behulpzaam is hij ook vrijgevig. Hij weet al onze verjaardagen en de kinderen krijgen dan iets duurs van minstens f 50,- en wij zelf trouwens ook: speciale whisky of een enorme plant voor in de tuin. Dat is heel aardig van hem, maar mijn man en ik voelen ons hier ongemakkelijk onder. Het liefst zouden we dit soort buitensporige cadeaus weigeren, maar dan zouden we hem beledigen. Een bijkomend probleem is dat hij (en zijn vrouw) ons als heel goede vrienden beschouwen, terwijl dat van onze kant toch niet het geval is - hoewel wij hem, nogmaals, erg aardig vinden.

Verlegen met cadeaus

Beste Verlegen,
Dit is nu precies de reden waarom mensen kleine dorpen ontvluchten: sociale controle, ons-kent-ons en de macht die sommigen over anderen kunnen uitoefenen. U verhuist juist naar zo’n kleine gemeenschap en u bent nog niet eens op orde of u stommelt al met open ogen in de valkuil die afhankelijkheid heet. U bent ingesponnen in een kleverig web van hartelijkheid en onbaatzuchtigheid, waaruit u zich nu niet meer los kunt scheuren zonder ruzie te krijgen.
‘Hadden we maar niet’ en ‘Wat zijn we stom geweest’ zijn geen vruchtbare gedachten, maar het kan geen kwaad om uzelf alsnog in te prenten dat het onverstandig is om relatief onbekenden gratis hand- en spandiensten te laten verrichten, waar normaal een uurtarief van dertig à vijftig gulden voor staat. Zeker als u van tevoren weet dat u niets vergelijkbaars terug kunt of wilt doen. U staat vanaf het begin bij uw weldoener in het krijt en die schuld loopt steeds verder op bij elke dure fles drank of zilveren kinderstepje die hij op zijn spontane manier komt aanreiken. Dat geld voor hem geen rol speelt maakt het alleen maar erger. Nu bent u wel gedwongen om met imponderabilia terug te betalen. Denk maar niet dat u nog een feestje kunt geven zonder deze goede vrienden uit te nodigen. Etentjes kunt u maar beter geheim houden. Zoudt u niet eens een appeltaart gaan bakken en bezorgen?
Hoe deze eenzijdige vriendschap een tikje te bekoelen? Stel in ieder geval de duurte van de cadeaus aan de orde (misschien is het makkelijker met zijn vrouw te spreken?) en leg uit dat het u beklemt. Dat moet te doen zijn, want ook een rijk persoon weet in zijn hart dat hij niet moet imponeren en overweldigen. Als u geen echte verkilling wenst, moet u doorgaan met hen uitnodigen voor gezellige bijeenkomsten. Dat is de prijs voor wonen in een dorp.

Beste Beatrijs,
Ongeveer twee maanden geleden zijn we verhuisd vanuit Amsterdam naar Oostzaan, een dorp van rond de negenduizend inwoners. Bij de meeste buren hebben we ons intussen wel voorgesteld, maar om ze een beetje beter te leren kennen willen we ze uitnodigen. Ik kom zelf uit de provincie en daar is het traditie om alle buren een avondje samen uit te nodigen. Mijn partner wil dat niet. ‘Je weet maar nooit wie met wie ruzie heeft,’ zegt hij. Moet ik daar rekening mee houden? Bestaan er in Nederland nog regels, tradities op dit gebied?

Nieuw in Oostzaan

De prettigste traditie die ik ken op dit gebied is Amerikaans en heet de ‘welcome wagon’. Wanneer nieuwkomers de verhuizing goed en wel erop hebben zitten, worden zij uitgenodigd in het huis van een van hun buren voor een gezellig samenzijn met een aantal straatgenoten. Niet al te veel – het gezelschap moet overzichtelijk blijven. Het voordeel hiervan is dat de nieuwelingen zich niet als gastheer of –vrouw hoeven op te stellen met alle logistiek vandien (uitnodigingsbeleid, drankjes en hapjes verzorgen), maar de buurt op een presenteerblaadje krijgen aangeboden.
In Nederland kennen we de housewarming party. Mensen geven na een verhuizing een feestje, maar - belangrijk onderscheid – niet zozeer om kennis te maken met hun nieuwe buurtgenoten, als wel om hun oude vrienden hun nieuwe ambiance te laten zien. De welcome wagon is een immigrantentraditie, erop gericht om nieuwelingen, die vaak van ver weg komen, op te vangen in de sociale gemeenschap. In Nederland is die behoefte niet zo sterk. U verhuist van Ansterdam naar Oostzaan, een afstandje van niks, en uw bestaande sociale netwerk zal grotendeels intact blijven.
Wat niet wegneemt dat een prettig contact met de buren belangrijk is voor het woongenot. De minimale traditie in Nederland schrijft voor dat de naaste buren links en rechts (eventueel aan de overkant, als de straat niet heel breed is, plus boven en onder in geval van appartementwoning) op een gegeven moment thuis worden uitgenodigd. Het is absoluut aan te raden om dit te doen, omdat een kennismaking die net wat verder gaat dan het uitwisselen van namen de kans op toekomstige onmin verkleint. Uw vriend ziet niets in een ‘avondje’. Ik denk inderdaad dat dit een relatief zware tijdsinvestering is, waar de buren niet op zitten te wachten. De hele traditie van kennissen die om acht uur, half negen langs komen voor koffie met een tom pouce, een à twee alcoholische consumpties met zoute krakelingen en om half elf weer aftaaien, ligt er sowieso uit. In de jaren vijftig en zestig gebeurde dat, omdat vrouwen toen nog nauwelijks werkten en ’s avonds wel eens een redelijk gesprek wilden voeren. Tegenwoordig willen mensen hun doordeweekse avonden voor zichzelf of voor hun hobbies. Het sociale leven speelt zich af op vrijdag- en zaterdagavond en dan krijgen bezoekers ook de volledige behandeling (én borrelen, én eten, én natafelen).
Nodig de directe buren uit op zondagmiddag vier uur voor een kopje thee. Dit tijdstip is laat genoeg dat bezoekers zich niet langer dan een uur verplicht hoeven te voelen. Tegelijk geeft het de mogelijkheid om, als het onverhoopt gezellig wordt, drank en borrelnootjes op tafel te zetten. En daarna een pizza, een muziekje, de voetjes van de vloer… Nieuwe vergezichten openen zich.