| 1 | 2 |

Beste Beatrijs,
Deze maand woonde ik een dienst bij in de aula van het crematorium. Mooie muziek, een indrukwekkende toespraak van een pastoor, iedereen onder de indruk.
Maar… daar doorheen een kinderstem, duidelijk hoorbaar in de hele aula. Vermoedelijk een drie- à vierjarige, met zo nu en dan een babbel.
Wat is zoiets hinderlijk. De moeder moet haar kind thuislaten, en als ze geen oppas kan krijgen moet ze het bij een schriftelijke condoléance houden. Althans dat is mijn mening. Nu ben ik heel benieuwd naar de uwe! De opvatting van de moderne tijd dat ‘alles moet kunnen’ strookt niet met mijn 80-plus leeftijd.

Geërgerd in het crematorium

Beste Geërgerd,
Tegenwoordig worden kinderen, ook heel jonge, veel meer betrokken bij het overlijden van dierbaren dan vroeger. Veel huidige veertig-plussers die als jong kind een van hun ouders verloren (of een dichtbije grootouder) dragen nog steeds wrok met zich mee, omdat ze overal buiten werden gehouden. Alles wat met de dood te maken had werd minder geschikt geacht voor de kinderziel. Dat gaat nu wel anders en je ziet dus ook veel vaker kinderen bij begrafenis- en crematie-plechtigheden. Ten opzichte van de gewoonte van vroeger vind ik dat een grote vooruitgang. Kinderen onder de vijf vormen een speciale categorie, omdat ze lastig stil te krijgen zijn. Baby’s en peuters moeten thuisblijven, maar drie- en vierjarigen worden toch wel vaak meegenomen als de overledene tot hun directe familie behoort (vader, moeder, broer, zuster). Als het een oma of opa betreft hangt het er maar net van af. Misschien was de overleden grootouder wel heel intensief betrokken bij het dagelijks leven van het jonge kleinkind. In zo’n geval is zijn of haar aanwezigheid ondanks het gekwetter toch zinvol en in ieder geval geen kwestie van ‘geen oppas kunnen vinden’. Overweeg deze mogelijkheid voordat u de situatie veroordeelt. In het algemeen ben ik het trouwens wel met u eens dat kleine kinderen niet thuishoren op begrafenissen/crematies van mensen met wie ze geen hechte persoonlijke band onderhielden.

Beste Beatrijs,
Het valt me op dat steeds meer mensen tijdens een begrafenis op de gang naar het graf met elkaar lopen te babbelen - en vaak zelfs over zeer triviale onderwerpen. Ik hecht eraan in stilte van en naar het graf te lopen uit respect voor de overledene, terwijl ik nadenk over het gebeuren. Ik kijk dan ook recht vooruit, geen aansluiting gevend voor een praatje. Wel merk ik dat een ander dat ‘niet gezellig’ vindt. Wat vindt u?

Niet kletsen op het kerkhof!

Beste Niet kletsen,
Er zijn van die begrafenissen, waar men met een niet al te bezwaard gemoed heen gaat. De dierbare overledene is ver in zijn jaren tachtig na een welbesteed leven vredig ontslapen na een kort ziekbed. Zijn maatschappelijke betrokkenheid en prettige persoonlijkheid zorgen voor een grote opkomst van relaties en vrienden die hem de laatste eer komen bewijzen. De stemming is sober en ingetogen, zoals passend bij begrafenissen. Toch is het overgrote deel der aanwezigen niet door doffe wanhoop overmand. Aan ieders leven komt een einde, en dit is wel een heel mooi einde. Je zou er bijna jaloers op worden, ware het niet dat je blij bent dat het jouw tijd nog niet is en kijk eens wie we daar hebben: Stoffels en Grondijs! In geen eeuwigheid gezien, die twee.
U heeft gelijk: het reünie-aspect dat elke begrafenis onvermijdelijk aankleeft, moet wachten tot de ter-aarde-bestelling voltooid is en de koffie wordt geserveerd. Toch beginnen in de praktijk mensen al eerder met elkaar te praten, zeker wanneer het heel druk is en de afwerking van de routine veel tijd vergt. Een praatje tijdens de tocht over het kerkhof hoeft niet tot ergernis te leiden, mits de toon gedempt blijft en men andere rouwenden niet stoort. Het verdrietzwaartepunt bevindt zich hoe dan ook in de kop van de stoet. Dat anderen u ‘niet gezellig’ zouden vinden, wanneer u deze gang naar en van het graf liever in stilte maakt, lijkt me eerder een symptoom van uw eigen ergernis dan een werkelijke mening die mede-begrafenisgangers aan elkaar door smiespelen. Zelfs het fanatiekste gezelligheidsdier weet dat hij zich op het kerkhof een beetje moet inhouden. Contemplatie is daar de norm. Als u daaraan hecht, betekent dat heus niet dat anderen u daarom veroordelen.