| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |

Beste Beatrijs,
In de instelling waar ik werk is discussie ontstaan over het kerstpakket. Een islamitische collega verbaasde zich over de alcohol die hij erin had aangetroffen. Als moslim mag hij geen alcohol drinken en het ook niet weggeven. Andere collega’s reageerden verontwaardigd: hoe hij het in zijn hoofd haalde om kritiek te hebben op de inhoud van een kerstgeschenk. Is het toegestaan om je kritisch uit te laten over het kerstpakket? Moet de werkgever rekening houden met de religieuze overtuigingen van de werknemers in de samenstelling ervan?

Correct kerstpakket

Beste Correct,
Zolang als er kerstpakketten worden verstrekt, hebben Nederlanders, notoire kankerpitten als ze zijn, zich kritisch uitgelaten over de inhoud ervan. Dat moslim-Nederlanders hun partijtje meeblazen in deze traditie hoeft dan ook geen verwondering te wekken. Natuurlijk mag iedereen kritiek geven, want natuurlijk valt het altijd tegen. Er is nu eenmaal geen verzameling van consumptieartikelen denkbaar die iedereen tevreden stemt. Hoe welstandiger de kerstpakketontvanger, hoe minder prijs hij stelt op niet door hem zelf uitgezocht semi-luxueus voedsel en nutteloze hebbedingetjes. Sommige werknemers geven het pakket ongeopend door aan instellingen voor daklozen. Het staat iedereen vrij om onbruikbare artikelen weg te geven aan iemand die er wel prijs op stelt of meteen in de vuilnisbak te gooien. Er is geen verschil tussen esthetisch onverantwoorde koffiemokken, smaakbeledigende kaassoesjes en zondige wijn. De meeste moslims zijn, net als niet-moslims, pragmatisch genoeg om zich soepel te ontdoen van onwelkome cadeaus, zonder de wijn zelf als een belediging op te vatten. Wat overigens niet wegneemt dat wijn als vast onderdeel van het kerstpakket op de helling staat. Steeds meer werkgevers branden er hun vingers liever niet meer aan, omdat ze niet voor alcohol-pushers willen doorgaan. Tot vreugde van moslims en geheelonthouders, tot verdriet van de drinkers. Als de werkgever het echt iedereen naar de zin wil maken, vervangt hij het kerstpakket door een kerstgratificatie in klinkende munt.

Beste Beatrijs,
Ik ben één van de velen die helemaal gestoord raken van de naderende kerst. De afgelopen tien jaar heeft ons gezin (met drie drukke, jonge kinderen) het kerstdiner verzorgd. Dit is een traditie geworden, waar we niet meer onderuit komen. Mijn schoonmoeder, die sinds vijf jaar weduwe is, vindt het vanzelfsprekend dat wij deze gelegenheid voor onze rekening nemen. Ook mijn schoonbroer en zijn vrouw vinden dit de normaalste zaak van de wereld. De kosten en al het werk komen steeds op onze nek. Laatst probeerden we het voor elkaar te krijgen om een traiteur in te schakelen en de kosten te delen, maar dit voorstel werd zeer koeltjes onthaald. Daarnaast vindt mijn schoonmoeder het volkomen vanzelfsprekend om met Oud & Nieuw weer bij ons te zitten. Ze blijft dan logeren, en dan moeten we op Nieuwjaarsdag ook nog bij haar op bezoek. Mijn man ziet er ook tegen op, maar hij durft er niets over te zeggen. Misschien ben ik egoïstisch, maar ik word er knettergek van. Ik wil wel eens iets anders! Bijvoorbeeld een ontspannen feest, waar ik niet zelf de hele tijd in de keuken hoef te staan.

Gedeprimeerd door feestdagen

Beste Gedeprimeerd,
U moet wat sterker voor uw eigen belang opkomen. Ga in staking! Omdat uw bezwaren uw schoonfamilie gelden, moet u uw man opporren om een en ander recht te zetten. Hij kan tegen zijn broer en schoonzus zeggen dat zij aan de beurt zijn om de familie te ontvangen. Als die broer en z’n vrouw weigeren en ook geen hulp bij de voorbereiding of een bijdrage in de kosten aanbieden, dan gaat het hele kerstdiner niet door wat u betreft. Tien jaar sloven is genoeg. Uw schoonmoeder verdient consideratie en familiegezelligheid met Kerstmis. Dus laat haar komen. Vervolgens maakt u geen ingewikkeld kerstdiner klaar, maar een eenvoudige niets-bijzonders maaltijd, zoals u die elke dag op tafel zet. Uw drukke kinderen zullen allang blij zijn als de coquilles en de palingtimpaantjes achterwege blijven. Een vlaflip vinden ze ook heerlijk. De rest van de familie is wegens gebrek aan inzet niet welkom bij uw boerenkool met worst.
Met Oudjaar laat u schoonmoeder weer komen (nadat uw man er tevergeefs bij z’n broer op heeft aangedrongen dat zij ook eens wat met haar doen), maar u weigert beleefd op Nieuwjaar nog eens in uw schoonmoeders huis te gaan zitten. U hebt haar immers de dag tevoren al gezien? U moet iets duidelijker uw eigen wensen formuleren en daar naar handelen. Dat hoeft toch niet zo’n probleem te zijn? En het volgend jaar bespreekt u reeds in september een weekje vakantie met uw eigen gezin van Kerstmis t/m Nieuwjaar, ver weg van de schoonfamilie.

Beste Beatrijs,
De dochter (35) van mijn man uit zijn eerste huwelijk heeft ons een tijdje geleden uitgenodigd voor tweede Kerstdag. Later hoorde ik van haar dat er minstens twintig gasten komen - haar man heeft een grote familie - en dat iedereen zelfbereide maaltijden meeneemt. Mijn man en ik hebben vaak grote gezelschappen (tien  tot twintig gasten) te  eten en dan kook ik een eenvoudige maar smakelijke maaltijd. De dochter van mijn man heeft daar kennelijk geen zin in. Ik vind het niet aardig om ons eerst uit te nodigen en dan later mee te delen dat we zelf moeten koken. Ik voel me in het nauw gedreven, want ik kan het mijn man niet aandoen om te zeggen dat we dan maar niet komen.

Weer de keuken in

Beste Weer de keuken in,
Er worden wel vaker etentjes georganiseerd met de afspraak dat gasten zelf schotels met eten meenemen. Maar het zogenaamde potluck-dinner dat bestaat uit gerechten die iedereen thuis heeft bereid, is meer iets voor een informeel feestje met vrienden onder elkaar, een picknick bijvoorbeeld of een buurtfeestje, waarbij iemand zijn huis en tuin openstelt. Voor Kerstmis is het minder passend, tenzij het een familiegebeuren is in het huis van grootouders, waarvoor volwassen kinderen gerechten meenemen om hun bejaarde ouders werk uit handen te nemen. Dat uw stiefdochter een beroep doet op haar familieleden/leeftijdgenoten kan nog wel, maar haar (schoon)ouders zou ze moeten vrijwaren. Een kwestie van eerbied voor de vorige generatie. Je gaat niet je eigen ouders (nu ja, vader plus tweede vrouw) vragen om van tevoren eten klaar te maken, als je hen thuis ontvangt.
Maar u hoeft niet meteen te roepen: ‘Dan blijven we maar thuis!’ Die reactie is al te aangebrand. Neem gewoon een kant-en-klare taart mee, die u in de supermarkt of bij de banketbakker hebt gekocht. Of een paar ons gerookte zalm en toastjes bij wijze van voorgerecht. Het hoeven geen hoeveelheden voor 20 man te zijn.


Beste Beatrijs,
Mijn man heeft al zijn hele volwassen leven een hekel aan Kerstmis. Toch gingen we altijd gewapend met recepten, wijn en zorgvuldig uitgezochte cadeaus op bezoek bij onze ouders op eerste en tweede Kerstdag. Voor dit jaar wilde hij eens wat anders en we hebben een vakantie geboekt voor ons en onze twee dochters in de kerstperiode. Mijn ouders vonden het geen punt, maar mijn schoonouders zijn ontzettend kwaad geworden. We hadden moeten beseffen hoe belangrijk Kerst voor hen was (ze zijn niet religieus) en met onze misselijke actie hebben we Kerstmis voor hen verpest. Bovendien hadden we ze eerder op de hoogte moeten stellen van onze plannen - we hebben de reis geboekt in september maar pas eind oktober verteld dat we niet kwamen. Mijn man zag namelijk een beetje op tegen hun reactie, al hadden we niet gedacht dat het zo ernstig zou worden opgevat.
Hebben wij er inderdaad verkeerd aan gedaan door Kerstmis op deze manier te omzeilen? En is er een termijn waarbinnen afzeggen echt niet meer kan?

Verplicht op kerstbezoek

Beste Verplicht op,
Het is uw goed recht om voor Kerstmis andere plannen te maken dan het traditionele familiebezoek. (Schoon)ouders horen dan te zeggen: ‘Goed idee! Leuk voor jullie, veel plezier!’ Dit voornemen eind oktober aankondigen lijkt me een uitstekende termijn, dan hebben de (schoon)ouders nog zeven weken de tijd om iets anders te verzinnen. Ze zouden bijvoorbeeld kunnen overwegen om een paar alleenstaande vrienden of familieleden uit te nodigen voor het eten. Wie weet krijgt hun kerstviering dan ook een nieuwe, verrassende impuls.


Beste Beatrijs,
Zoals elk jaar vieren we eerste kerstdag met mijn schoonmoeder en haar kinderen en kleinkinderen. Ik heb er zo genoeg van. Ik wil wel eens met mijn eigen gezin heerlijk onder de kerstboom zitten zonder de schoonfamilie. Mijn man heeft dit jaar alweer afgesproken voor de kerstzondag. Weer een paar uur rijden en verplicht op kerstbezoek. Help, ik wil dit jaar niet. Helaas is dit onbespreekbaar met mijn man.

Verlos me van de schoonfamilie

Beste Verlos me,
Als u niet de schoonfamilie wil bezoeken met Kerstmis zijn er twee manieren om er onderuit te komen. De ene is om iets af te spreken met uw eigen familie. De andere is om tegen die tijd het land uit te zijn. In dat geval moet u met vooruitziende blik al in de zomer reserveren voor een weekje wintersport. Terwijl de rest van de familie zich een weg kluift door de taaie kalkoen heen en elkaar zeurverhalen vertelt, staat u voor veel geld in eindeloos lange rijen voor de skilift spijt te hebben van het teveel aan glühwein dat u de avond daarvoor voor alweer teveel geld temidden van brallende landgenoten naar binnen hebt geslagen. Een verre zonvakantie kan natuurlijk ook. Maar dan mist u misschien dat typische buiten-koud-binnen-warm kerstgevoel.
Met uw eigen gezin onder uw eigen kerstboom zitten is geen oplossing. Zit u niet al de hele kerstvakantie met uw gezin onder uw eigen kerstboom? Het is vervelend, maar u kunt Kerstmis niet behandelen alsof het een willekeurige eind-december-dag is. Daarvoor is het feest in de vorm van twee opeenvolgende dichtgetimmerde zondagen te opdringerig aanwezig. Er moet iets gebeuren. Je kunt niet de hele dag een mooi boek gaan zitten lezen. De kinderen worden ongedurig van het binnen zitten, aan ingewikkelde kerstdiners hebben ze geen boodschap en je kunt niet twee dagen achter elkaar spelletjes met ze doen. Kerkbezoek is een traditionele invulling, evenals familiebezoek. Het is niet erger om uw schoonfamilie te bezoeken op 25 december dan op 3 maart, ik noem maar wat. Ik denk zelfs dat u beter op 25 december de schoonfamilie kunt bezoeken dan op 3 maart, omdat er op 3 maart ongetwijfeld heel veel leukere activiteiten te doen zijn, terwijl op 25 december echt niets beters valt te verzinnen. Alles is dicht en vrienden bezoeken hun eigen familie. Ga er dus gewoon heen en leg u neer bij de gezelligheid of stuur uw man en kinderen en blijf zelf thuis omdat u migraine hebt. Of nodig de familie voor de verandering eens uit bij u thuis. Telkens als de gesprekken u niet bevallen, trekt u zich discreet terug in de keuken om de volgende lekkernij klaar te maken. Heerlijk rustig.


Beste Beatrijs,
Sinds langere tijd zit ik in een bestuur. Enkele jaren geleden heb ik een opmerking gemaakt tegen de ‘gewoonte van het kerstpakket’: Wij hebben het allemaal goed genoeg en doen dit werk graag; de keuze van het pakket is vaak zonde van het geld dat beter gebruikt zou kunnen worden. Als de directie toch haar tevredenheid zou willen uitdrukken, is een kleine attentie voldoende (bijvoorbeeld een lekkere fles). Mijn opmerking werd niet enthousiast ontvangen.
Dit jaar zit er in het pakket - behalve enkele eet/drinkwaren – zoiets bijzonders dat ik niet weet wat ik ermee aan moet: ‘een keramische Egyptische tuinoven door fellahs vervaardigd, bij gebrek aan een tuin ook te gebruiken als bloempot’!
Wankelend onder onze doos vertrokken wij allemaal van de vergadering. Na opening thuis vroeg ik me af hoe ik nogmaals mijn mening kan geven, indien mogelijk op niet kwetsende wijze.

Bijna verpletterd door kerstpakket

Beste Bijna verpletterd,
Het kerstpakket is een hardnekkige traditie uit de tijd dat werkgever-patriciërs hun werknemers een extraatje meenden te moeten toestoppen. Omdat de hoge bazen hun ondergeschikten natuurlijk niet in verlegenheid wilden brengen met zoiets laag-bij-de-gronds als geld, namen ze hun toevlucht tot houdbare levensmiddelen in de delicatessen-sfeer, voedingswaar die zij zelf normaal gesproken vers consumeren. Met als gevolg dat in vele voorraadkasten en kelders dozen met pasteitjes, potjes abrikozencompôte en buitenissige smeerkaasjes van jaren her liggen te wachten op dat consumptiemoment dat nooit komt. Hoe welvarender het leven, hoe luxueuzer het kerstpakket. Een zichzelf respecterend bedrijf komt er niet meer onderuit de blikken bisque d’homard aan te vullen met duurzame objecten als een kandelaar, een agenda of paraplu met bedrijfslogo, of een poffertjespan. Zo denkt men de bestendigheid van de plezierige arbeidsverhoudingen te onderstrepen. Intussen klagen moslims over de onbetamelijkheid van boerenjongens op (alcoholisch) sap, ergeren vegetariërs zich aan het ambachtelijke salami-worstje, en zitten de kerstpakkettensamenstellers elkaar op de hielen in een spiraal van verspilling, met als voorlopig dieptepunt de door u ontvangen keramische Egyptische tuinoven. Bij het grofvuil ermee! Wel eerst even de gemeentereiniging bellen.
Het kerstpakket is een achterhaalde, want feodale geste. Als bedrijven hun werknemers douceurtjes willen toebedelen, kunnen ze dat beter in klinkende munt uitkeren, want geld kan iedereen gebruiken. Maar ik voorspel u dat dat niet zal gebeuren. Het lastige van tradities is dat ze niet van lager- of hogerhand zomaar kunnen worden afgeschaft. Ondanks al hun gekanker vissen werknemers elk jaar weer met kinderlijk plezier de verrassingen uit de houtwol. Ook in uw bestuur was er geen meerderheid te vinden om hier maar eens mee op te houden. Zo makkelijk als mensen op één lijn te krijgen zijn als het erom gaat ergens aanspraak op te maken, zo moeilijk is het om gezamenlijk ergens vrijwillig van af te zien. Wat gratis is, blijft altijd mooi meegenomen. Misschien zou u voor de toekomst een gewichtslimiet kunnen afspreken met de directie, bijvoorbeeld maximaal vijf kilo. Dat sluit eventuele vuurkorven of aquaria alvast uit als relatiegeschenk.
Breng bij volgende gelegenheden uw pakket naar het dichtstbijzijnde daklozencentrum of naar het Leger des Heils. Niet eerst openmaken en snel iets eruit halen wat toch nog van uw gading is.


Beste Beatrijs,
Mijn oudste broer stuurde deze maand een ‘Merry Christmas’-kaart, in zijn
handschrift geschreven met de namen van zijn gezinsleden eronder. Bij deze kaart ingesloten vond ik een briefje, met het verzoek - onder vermelding dat ‘het een minder gezellig onderwerp betreft’ - een bedrag op zijn rekeningnummer te storten als bijdrage aan de grafrechten voor een van onze ouders.
Voor hem hoefde het verlengen van die grafrechten niet zo; hij weet dat dit voor mij anders ligt. Ik zit niet zo gauw om woorden verlegen, maar hier was dat moment er dan echt. Wat vindt u?

Don’t Merry me

Beste Don’t,
Een kerstwens en een rekening horen niet in dezelfde envelop te zitten. De kerstkaartenschrijver treedt niet tegelijk als incassobureau op en hij deelt ook geen steken onder water uit inzake gevoelige materie als grafrechten voor ouders. Zo’n kwestie moet eerst met alle betrokkenen (degenen die de kosten dragen) worden besproken en er dient consensus te zijn, voordat er rekeningen de deur uitgaan. Als zo’n familie-overleg niet heeft plaatsgevonden, neem dan hiervoor alsnog het initiatief. Negeer de dubbele boodschap van uw broer en hou het erop dat hij overdrijft in zijn behoefte om postzegels uit te sparen.

Beste Beatrijs,
Eerste kerstdag brachten wij (mijn man, mijn dochtertje van twee jaar, en ik) bij mijn schoonouders door. Vorig jaar liet mijn schoonmoeder ons weten dat zij de kerst in 2002 bij ons of bij mijn schoonzusje en haar man wil doorbrengen. Zij vond het te zwaar in haar eigen huis. Wij konden hiermee instemmen. In oktober tijdens een familie-samenzijn vroeg mijn man hoe we de kerst zouden kunnen organiseren. De schoonfamilie had hier nog geen idee over. Eind november stelde hij opnieuw de vraag, waarop mijn schoonmoeder antwoordde dat we Kerstmis bij haar dochter en man zouden vieren. Het is de bedoeling dat we Chinees halen en dat ieder voor zich betaalt. Ik voel er weinig voor om met kerst te betalen voor afgehaald voedsel uit plastic bakjes. Waar ik het meest moeite mee heb is dat wij niet betrokken zijn in dit besluit. Als koude kant van de familie ligt het uiterst gevoelig als ik mijn mening zou geven. Mijn man echter kan niet op tegen de dominantie van zijn moeder en is niet loyaal aan mijn en zijn wensen op dit gebied. Moeten wij ons neerleggen bij deze noodhap met kerst of zijn er nog andere oplossingen, zonder dat dit resulteert in een gespannen sfeer?

Alsjeblieft geen Chinees met Kerst

Beste Geen Chinees,
Uw schoonmoeder heeft vorig jaar gezegd dat ze van de Kerst-organisatie afwilde. Het was de bedoeling dat haar zoon (met u) of haar dochter (met haar man) deze taak zou overnemen. U en uw man hebben zich afwachtend en passief opgesteld. U heeft een paar keer gevraagd aan de anderen wat nu precies de plannen waren, maar u heeft er zelf geen gemaakt. Uiteindelijk, we zitten inmiddels eind november, verzint uw schoonmoeder iets: weet je wat? We halen gewoon Chinees en dan zijn we van het hele gedonder af.
En nu heeft u kritiek. Dat vindt u armoedig eten en u hebt ook geen zin om ervoor te betalen. Mijn vraag is: waarom heeft u niet zelf de familie uitgenodigd? U kunt toch samen met uw man wel een etentje voor zes personen en een peuter in elkaar draaien, zonder de gasten te laten betalen? Hier ligt uw kans om het kerstfeest geheel naar eigen inzicht vorm te geven op uw eigen terrein, waar u zelf de baas bent. Nodig iedereen uit bij u thuis, zet de Mormon Tabernacle Choir op, serveer de kaasvlinders uit het kerstpakket, en ga iets lekkers koken. Bel ze snel op, het is nog niet te laat!

Beste Beatrijs,
Binnenkort is het weer zo ver: het jaarlijkse kerstdiner in het ouderlijk huis. Hier komt de familie bijeen, bestaande uit drie volwassen kinderen met hun aanhang en hun kinderen, vijf in totaal, tussen de 4 en 10 jaar oud. Het eten wordt door de volwassenen thuis bereid en meegenomen. Mijn moeder (78) voert gedurende het diner graag en uitgebreid het woord. De kleinkinderen horen zich koest te houden. Ik gun haar dat ook wel!
De oplossing van mijn broer is om de kinderen vooraf te laten eten, zodat de volwassenen tijdens het diner geen last van ze hebben. Mijn zuster daarentegen vindt dat de kinderen er juist bij moeten zitten en dienen te luisteren naar wat oma allemaal te vertellen heeft. Mijn echtgenoot tenslotte vindt het kerstdiner juist leuk vanwege de kinderen die wat hem betreft in het middelpunt dienen te staan. Zelf hoop ik maar dat er geen ruzie komt en dat iedereen tevreden is. Hoe kunnen we stressvrij kalkoen eten?

Nu al de kerstkriebels

Beste Nu al,
Een kerstdiner is meer dan zomaar een etentje, waar sjiek aangeklede mensen hun gastronomische lusten botvieren en conversaties op niveau voeren. Bij een kerstdiner gaat het om gezelligheid en betrokkenheid, niet alleen binnen maar ook tussen de generaties. Kerstmis is wel de laatste gelegenheid dat je de kinderen uit het zicht van de volwassenen met een bordje friet met appelmoes voor de video parkeert.
Er lijkt in uw familie een onderhuidse strijd om de aandacht gaande. Oma staat graag in de schijnwerpers. Anderen vinden dat deze eer haar toekomt, maar uw man vindt de kinderen leuker. Het idee van een kerstdiner en van etentjes in het algemeen, is de uitwisseling van aandacht, niet het houden van colleges of het pamperen van kinderen. Het is lastig om een 78-jarige matriarch de mond te snoeren, maar een beetje tafelschikking kan wonderen doen. Zet Oma op de ereplaats aan het hoofd van de tafel, van waaruit ze zo min mogelijk mensen vocaal kan bereiken. Zet de kinderen in hoefijzervorm aan het andere eind van de tafel en alle volwassenen als buffer daar tussenin. Een gezelschap van twaalf voert geen centraal tafelgesprek. Op de ene flank kunnen de kinderen zich met elkaar onderhouden. Het is hen verboden om commentaar op het eten te leveren, tenzij in lovende zin. Oma doceert op de andere flank. Als de kinderen klaar met eten zijn, vragen ze beleefd of ze van tafel mogen. Voor dit vertoon van goede manieren worden ze beloond met vrij spelen elders in het huis.