| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |

Beste Beatrijs,
Af en toe kom je ze nog tegen: heren die deuren voor je openhouden, je stoel aanschuiven in een restaurant of je in je jas helpen. Deze heren vertonen dit hulpvaardige gedrag uiteraard alleen bij vrouwen. Ik ben allergisch voor dit gedrag, hoe goedbedoeld en welopgevoed ook. Hoe je het ook wendt of keert, deze hulpvaardigheid gaat uiteindelijk uit van het idee dat de dames te zwak of anderszins onbekwaam zijn om zelf hun jas aan te trekken. Ik kan me heus voorstellen dat de heren in kwestie niet de bedoeling hebben sekseongelijkheid te benadrukken, maar dat is onvermijdelijk wel wat er gebeurt. Ik voel mij beledigd als ik op deze manier behandeld word.
Hoe reageer ik zonder de heren zich ongemakkelijk te laten voelen? Het is voor mij geen optie om mij dit soort beleefdheid te laten welgevallen. Ik wil graag als volwaardig mens worden behandeld, en dat gaat niet samen met goedbedoeld seksisme. Aan de andere kant wil ik ook niet bot zijn of mannen op hun nummer zetten. Bestaat er een vriendelijke manier om duidelijk te maken dat ik het niet erg vind om als laatste te gaan zitten in een restaurant?

Ik kan het zelf wel!

Beste Ik kan het zelf,
De traditionele mannelijke wellevendheid tegenover vrouwen heeft iets dienstbaars. Allerlei klusjes die een vrouw uitstekend zelf kan opknappen, zoals een jas aantrekken, een sigaret opsteken, een spin uit de weg ruimen neemt een man voor z’n rekening. U vindt dat dit gedrag de mannelijke superioriteit benadrukt. Daar hebt u wel gelijk in, maar het is meer dan dat. Minstens zo belangrijk is de tentoongespreide welwillendheid. De onderliggende betekenis van een beleefdheid als ‘Zal ik deze zware koffer even voor u in het bagagerek leggen?’ is: machtsvertoon plus vriendelijkheid. Het element van welwillendheid is essentieel, omdat mannen nu eenmaal in staat zijn vrouwen fysiek te overweldigen. Een man die de conventionele egards in acht neemt tegenover vrouwen (geheel los van hun fysieke aantrekkelijkheid, zuiver en alleen vanwege hun sekse) toont zijn vreedzame intenties. Het is een vorm van gestileerd kwispelen, en wat u hier ook op tegen kunt hebben, het is en blijft een nuttig signaal. In deze tijd van gelijkwaardigheid van de seksen zijn veel van die mannelijke galante vormen weggesleten. Toch lijkt het uitgesloten dat het man-vrouw-onderscheid helemaal verdwijnt uit het sociale verkeer. De omgang van de seksen staat nog steeds bol van de seksediscriminerende uitingen. Zo gaan jonge meisjes vaak aanstellerig giechelen, wanneer er een jongen in de buurt is. Verwerpelijk gedrag natuurlijk, want in een sekseneutrale maatschappij is het de bedoeling dat iedereen zich met elkaar als mens verstaat (en niet als jongen/man tegenover meisje/vrouw). Maar het sekseneutrale ideaal is onbereikbaar en voor de meeste mensen niet eens aantrekkelijk. Ook al zijn veel galante conventies verdwenen uit het dagelijkse leven, er zijn nog steeds mannen die ze toepassen én er zijn nog steeds vrouwen die erop gesteld zijn.
U vraagt hoe u ervan gevrijwaard kunt blijven. Tja, ik moet zeggen dat uw voorbeelden me niet erg aanspreken. Deuren openhouden voor de ander heeft niets met seksisme te maken. Mensen worden geacht deuren niet in elkaars gezicht te laten klappen, of er nu een man of een vrouw achter je aan loopt. Als het om jassen ophouden gaat, kunt u zeggen met een vriendelijke glimlach: ‘Dank je, ik doe het liever zelf, dat vind ik makkelijker.’ Het aanschuiven van een dame haar stoel komt zelden voor. Hoogstens een gedienstige ober in een heel duur restaurant doet dat nog. Al met al kan ik me niet voorstellen dat u dagelijks hevig lijdt onder mannelijke egards. Maak het niet erger dan het is. Beter een heer die beleefd het autoportier voor u opent dan een heer die u op basis van gelijkwaardigheid wegduwt om het laatste plaatsje in een treincoupé te bemachtigen.


Beste Beatrijs,
De laatste weken heb ik (vrouw van even in de zestig) een aantal afspraakjes gehad met heren, met wie de contacten via een gerenommeerde website tot stand waren gekomen. Over het algemeen vonden die eerste ontmoetingen plaats in een eenvoudige gelegenheid, zoals de stationsrestauratie of een museumcafé. Ik verwachtte dat de heer bij aankomst en vertrek mij zou helpen bij het uit- en aantrekken van mijn mantel en me een kopje koffie zou aanbieden. Dit bleek echter helemaal niet te gebeuren. Voor mij maken deze kleine attenties het leven zoveel aangenamer. Zijn mijn verwachtingen te hoog gespannen? Als je ervan uit gaat dat mensen bij een eerste ontmoeting hun beste beentje voorzetten, dan zal bij eventuele volgende ontmoetingen het niveau van hoffelijkheid er niet hoger op worden. Of zijn deze kleine egards niet meer van deze tijd?

Vrolijke weduwe

Beste Vrolijke weduwe,
De specifieke etiquette rond consumpties betalen is niet van toepassing op kennismakingsgesprekken. Dit zijn tenslotte geen romantische afspraakjes, maar zakelijke ontmoetingen om te onderzoeken ‘of het iets kan worden’. Het is beter als betrokkenen voor zichzelf betalen. Als de heer de rekening betaalt, staat u meteen al enigszins bij hem in het krijt. En wilt u dat wel? De vrouw vrijhouden, haar consumpties betalen is een teken dat de man haar aardig, belangrijk, enzovoort vindt. Beter om dat teken te geven als het uit het hart komt (bij een eventueel volgend afspraakje) en niet bij wijze van standaardroutine.
Wat het manipuleren met jassen aangaat: ach ja, een galante heer kan dat doen. Maar zoek er niet teveel achter, als hij het niet doet. Zoveel vrouwen, ook zestig-plussers, trekken jaren achter elkaar geheel zelfstandig en onbekommerd hun jas aan en uit. Die kijken vreemd op als een man ineens die jas uit hun handen rukt en hem voor haar op gaat houden, zodat zij haar armen erin moet wurmen. Zelf doen gaat toch veel makkelijker?


Beste Beatrijs,
Wanneer ik op mijn werk de personeelsruimte uit wil gaan en iemand anders wil op hetzelfde moment naar binnen, houd ik altijd de deur open om de ander binnen te laten en vertrek daarna zelf. Een collega is van mening, dat het juist andersom moet: dat ik eerst de ruimte moet verlaten en de deur aan hem moet overgeven. Wat is uw mening hierover?

Niet samen door een deur

Beste Niet samen,
Mensen die ergens uitstappen (bus, trein, veerpont) of ergens uitgaan (winkel, huis, bioscoop, restaurant) hebben uit oogpunt van efficiëntie voorrang boven mensen die naar binnen willen. Zo kunnen ze plaatsmaken voor de nieuwkomers. Buiten, in de open lucht, in de wijde wereld is meer ruimte dan binnen. Dus uw collega heeft gelijk: u moet er eerst uit, houdt zonodig de deur vast en geeft die over aan degene die naar binnen wil. Tenzij het een loodzware, naar binnen slaande deur is, waarvan het handiger is als de vertrekker hem even vasthoudt, terwijl de binnenkomer doorloopt.


Beste Beatrijs,
Als jongeman van 21 valt je de eer en mijns inziens ook de plicht te beurt om vrouwen van globaal gelijke leeftijd naar huis te brengen, als de zon is ondergegaan. Het is natuurlijk de sport dat je bij het uitgaan van een activiteit het leukste meisje uitzoekt om naar huis te brengen, al moet je daar tien kilometer voor omfietsen. Nu gebeurt het af en toe dat een meisje zegt: ‘Nee, ik rijd zelf wel naar huis, jij moet veel te ver omfietsen, en dat wil ik echt niet.’ Bijkomend probleem: dat zijn vaak de allerleuksten. Wat is dan hoffelijkheid? Erop staan om haar naar huis te brengen of haar wens gehoorzamen en haar alleen laten gaan?

Galante ridder in opleiding

Beste Galante ridder,
Volgens mij bent u te laat als u bij het sluiten van de uitgaansgelegenheden om u heen kijkt en een vrouw uitzoekt om naar huis te brengen. De correcte gang van zaken is dat een heer een dame thuisbrengt, met wie hij een afspraakje had, dan wel die hij in de loop van de avond opgedoken heeft, c.q. met wie hij een conversatie van langer dan een uur gevoerd heeft. Men overvalt geen loslopende vrouwen met wie eerder op de avond niets gedeeld werd, met een aanbod hen naar huis te begeleiden.
Aandringen lijkt me niet raadzaam. Iedereen weet wat er met ‘naar huis brengen’ wordt bedoeld. Misschien vraagt het meisje u nog even mee naar binnen voor een kopje kruidenthee of om haar cavia te bekijken. Wie weet wat daar nog allemaal van kan komen. Als het meisje uw naar-huis-breng-aanbod afslaat, betekent dat dat ze u wil behoeden voor een zinloze omweg van tien kilometer fietsen. Vraag haar of ze het zeker weet en verzeker haar dat zo’n eindje u geen enkele moeite kost. Als ze bij haar weigering blijft, dan legt u zich daar bij neer. De vrouw beslist of ze een begeleider wil of niet.


Beste Beatrijs,
Ik (man van 50) ben opgevoed met het idee dat een man zich hoffelijk gedraagt tegenover vrouwen. Ik maak autoportieren open voor dames, help ze in hun jassen, laat ze voorgaan, houd deuren voor ze open, geef ze vuurtjes, voor zover ze nog roken. Dit gaat vanzelf en ik bedoel er verder niets mee. Toch word ik wel eens terecht gewezen door een dame, die me lichtelijk gepikeerd toevoegt dat ‘ze heus wel zelf haar jas kan aantrekken of een deur kan openmaken’. Dit soort opmerkingen maakt me onzeker. Is mijn manier van hoffelijkheid anti-feministisch? Kan ik er maar beter mee ophouden?

Gehecht aan egards

Beste Gehecht,
Ach, verlangt niet iedere vrouw naar een man die zijn jas over een modderplas neervleit, zodat zij er met haar dure pumps onbezoedeld overheen kan trippelen? Kennelijk niet. Een snauw en een grauw kun je krijgen voor een galante geste! Dit is symboolfeminisme van het goedkoopste soort, alleen beoefend door zuurpruimen. Maar goed, veel van de beleefdheidspatronen tussen man en vrouw zijn inderdaad weggesleten door het gelijkheidsethos. Zo’n patroon van voorrang geven, jassen ophouden en deuren openmaken detoneert in de hedendaagse werksfeer, waar mannen en vrouwen geacht worden als gelijkwaardige collega’s met elkaar om te gaan. Op het werk geldt de regel: wie het eerst bij een deur is, houdt die voor de ander open ongeacht de sekse. In de sociale sfeer daarentegen is er nog wel ruimte voor conventionele egards. Vrouwen, ook de streng-feministische, hebben meer waardering voor een charmante man dan voor een lomperik. Al vinden veel vrouwen het lastig om zichzelf in de mouwen van een opgehouden jas te wurmen.