| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |

Beste Beatrijs,
Mijn dochter van 11 heeft een uitnodiging gekregen voor een verjaardagsfeestje van een meisje uit haar klas. De cadeautip is geld. Ik houd er helemaal niet van om geld te geven. Bij volwassenen doe ik dit in ieder geval nooit. Mijn dochter wil niet uit de toon vallen en gewoon geld geven. Moet ik hierin meegaan of toch een cadeautje kopen?

Geld of cadeau?

Beste Geld of,
U hebt gelijk dat geld vragen/ geven niet leuk is voor een verjaardag. Tenzij genodigden hun krachten bundelen en een gezamenlijk cadeau geven (in plaats van allerlei afzonderlijke krikkemikken) of in geval van tieners die ergens voor sparen. Als kinderen wat ouder worden, wordt het ook vaak op die manier opgelost door ouders die geld inzamelen van genodigden voor één wat grotere wens van de jarige. Maar goed, dit meisje wil niet-geoormerkt geld. Leg uw dochter uit dat in het wilde weg om geld vragen niet gepast is, dat zij zelf ook nooit om geld mag vragen, en laat haar vervolgens gewoon geld geven aan haar klasgenootje. Waarom zou u de moeite nemen om een cadeautje uit te zoeken voor iemand die helemaal geen cadeautjes wil? Wat kan het u schelen? U hoeft dat andere meisje toch niet op te voeden? Zolang uw dochter er maar van doordrongen is dat het eigenlijk niet deugt.

Beste Beatrijs,
Onlangs was een familielid jarig en zij wilde graag geld voor een nieuwe tuinset. Oké, we geven liever cadeautjes, maar als ze dat zo graag wil, dan geven wij een envelop. Die dag komen we daar aan, blijkt dat zij de tuinset al van haar partner gekregen heeft. ‘Maar,’ zei ze, ‘dan gebruiken we jullie geld voor de kussens’. Nou ja, dan dat maar. De bank stond er al en die hebben we bij het weggaan bewonderd, maar het bleek dat de kussens ook al gekocht waren! We hebben maar ‘oh’ en ‘ah’ geroepen, maar op de terugweg zat het me toch niet lekker. Ik ken uw mening over geld geven, maar ik vroeg me toch af of hier wel de juiste volgorde in acht werd genomen. Je zou verwachten dat iemand eerst geld vraagt en dan pas iets gaat kopen. Maar dit familielid had al iets gekocht en ging daarna pas geld vragen.

Subsiediegever achteraf

Beste Subsidiegever,
U hebt gelijk. Als iemand geld vraagt bij wijze van cadeau, dan kan dat alleen wanneer het aldus ingezamelde geld aangewend wordt voor een toekomstige, welomschreven aanschaf - niet voor iets wat in het verleden is gekocht. Het gevaar van de omgekeerde volgorde is dat elk object, elke willekeurige kostenpost achteraf door de dankbare ontvanger kan worden gepromoveerd tot dat ene speciale dingetje, waaraan de gever heeft bijgedragen. ‘Het tuinameublement, of nee de kussens, ik bedoel eigenlijk die hortensia die daar al drie jaar staat’ - alles is dan mogelijk. Zelfs is  het denkbaar dat de geldontvanger zegt: ‘Zie je die smakelijke biefstuk op je bord, en die grand cru wijn die we drinken? Allebei mogelijk gemaakt door jullie gulle giften.’ Maar het is niet de functie van een cadeau om de gaten in iemands huishoudportemonnee te dichten of om uitstaande parkeerbonnen te helpen betalen. En een genodigde op een feestje hoeft niet zijn eigen eten te bekostigen. Als iemand dat wil, dan gaat hij wel naar een restaurant.
Daarom zal de etiquette zich tot haar laatste snik blijven verzetten tegen de gewoonte van in het wilde weg om geld vragen, zonder dat er een duidelijke bestemming voor is.

Beste Beatrijs,
Onze kinderen zijn academisch opgeleid en hebben als tweeverdieners genoeg te besteden. Wat mijn vrouw en ik hun hebben geprobeerd bij te brengen, namelijk oog voor de minderbedeelden is ogenschijnlijk weg. Onze kleinkinderen, beginnende tieners, kunnen bij verjaardagen geen verlanglijstje opstellen, want ze hebben alles al, inclusief een eigen computer waarop ze uren bezig zijn. Uit nood geven we hun meestal een boekenbon of geld. Kunnen we dit geld niet beter aan echte behoeftigen geven?

De kleinkinderen hebben alles

Beste De kleinkinderen,
Veel mensen zijn inderdaad ruim van al het denkbare voorzien. Of hieruit ook volgt dat zij minder oog hebben voor behoeftigen, weet ik niet. Ik denk eigenlijk  van niet. Nederlanders scoren best hoog op het punt geld geven aan goede doelen. Waarschijnlijk doen uw kinderen dat ook. Als u daar niets van afweet betekent dat nog niet dat ze niets geven. Het is in ieder geval niet beleefd om rond te bazuinen dat en hoeveel men geeft aan liefdadigheid.
U moet deze twee dingen (cadeautjes voor kleinkinderen en liefdadigheid) dan ook niet door elkaar halen. Die twee hebben niets met elkaar te maken. Cadeautjes voor kleinkinderen horen erbij voor u als grootouders. Dat uw tienerkleinkinderen geen lijstje kunnen opstellen met dingetjes voor het bedrag dat u normaal daar voor uittrekt is niet zo vreemd. Kleren kopen ze liever zelf. Boeken lezen ze niet en muziek halen ze van internet. Met bossen bloemen of kamerplanten doe je hun geen plezier, alcohol en rookwaar mogen ze niet, wat blijft er over? In ieder geval geen briefpapier, want brieven schrijven doen ze ook niet. Computerspelletjes kunnen ze niet vragen, want die kosten allemaal meer dan 50 euro. Het is echt moeilijk, hoor. Maar dat is niets nieuws. Al in de jaren zestig was het heel gebruikelijk voor grootouders om een geldbedrag te geven voor de verjaardag van een tienerkleinkind, omdat die aan het sparen was voor een pick-up of een brommer. Uw oplossing (een of andere bon of gewoon geld) is heel normaal en veel grootouders doen dat. En de kleinkinderen zijn er zeker blij mee. Als ze goed opgevoed zijn, schrijven ze een bedank-e-mailtje...
Ga dus gewoon door met wat u altijd al deed en houd de post ‘filantropie’ gescheiden van de post ‘cadeautjes voor kleinkinderen’.

Beste Beatrijs,
Diverse kinderen van vrienden zijn geslaagd voor hun eindexamen. Wat geef ik als cadeautje? Eén van de geslaagden heb ik spontaan op de dag zelf bloemen gegeven, maar is dat nog wel van deze tijd? Dit meisje houdt nog een feest, waar ik ook welkom ben. Geef ik haar dan nog iets?

Wat voor cadeau?

Beste Wat voor cadeau,
Het is geheel tegen de etiquette, maar tieners die geslaagd zijn voor hun eindexamen doet u een groot plezier met baar geld. Omdat ze nog zo jong en meestal armlastig zijn, kan met een gerust hart van de ‘geen geld geven’-regel worden afgeweken. Tenzij u te maken hebt met een boekenwurm (zeldzaam) of een muziekfanaat. Dan kunt u boeken- of cd-bonnen overwegen. Wat eigenlijk toch weer neerkomt op geld, dus waarom dan niet meteen geld. Met subsidie van oma’s, opa’s, ooms, tantes en hartelijke vrienden-van-ouders sprokkelt de tiener een deel van z’n vakantiebudget bij elkaar of legt een financieel bodempje voor een grotere uitgave. Als u al bloemen hebt gegeven, kunt u het daarbij laten. Aan de andere kant is een bosje bloemen geen echt geweldig cadeau voor tieners (het is leuker voor hun moeders). Als u zelf geen last hebt van geldgebrek, kunt u de bloemen mentaal herpositioneren tot aardigheidje voor de ouders (ze zullen toch wel in de huiskamer staan) en de dochter alsnog een tientje in een geinige ‘geslaagd!’-kaart toestoppen. Het zal zeker in dankbaarheid worden aanvaard.


Beste Beatrijs,
Jaarlijks geven wij onze kinderen en kleinkinderen naast hun verjaarscadeautje een geldbedragje. Inmiddels komt dat per jaar neer op ongeveer 1000 euro. Ja, wij kunnen dat wel missen. Maar: onze kinderen verdienen meer dan onze pensioeninkomsten en de kleinkinderen leven nogal royaal. Dus krijgen wij twijfels. De kerst nadert weer en wij dubben. Het contact met ons kroost is overigens uitstekend. Wat vindt u?

Suikeroma en -opa

Beste Suikeroma,
U schetst een tamelijk overbodige overheveling van gelden. Ik weet niet hoeveel kinderen en kleinkinderen u hebt, maar stel vijf kinderen, tien kleinkinderen (en hoe zit het met de schoonkinderen? krijgen die ook wat?), dan komt dat op 50 euro per familielid per jaar. Een rijkelijke bedeling. Ik raad u: houd op met verjaarscadeautjes voor uw kinderen en schoonkinderen, tenzij ze een feestje geven waar u ook heen gaat - dan moet het wél - en stuur in plaats daarvan een leuke kaart of bel ze op. Volwassenen zitten echt niet meer om verjaardagscadeautjes te springen, zeker niet als ze zoveel verdienen als u zegt. Kerstcadeautjes kunt u ook maar beter afschaffen. Dat is hoe dan ook een beetje een onzintraditie in Nederland. Wij vieren Sinterklaas en dat doen we in huiselijke kring en Sinterklaas werkt niet met de posterijen. Stuur de kleinkinderen wél een verjaardagscadeautje. Dat vinden kinderen leuk (ze moeten wel bedankbriefjes terugsturen). Vanaf hun elfde verjaardag houdt u op met de cadeautjes. Voor die leeftijd valt in speelgoedwinkels toch niets meer te vinden en dan gaat u over op een geldgift. 15 euro per kleinkind is een mooi bedrag, waar kleinkinderen altijd blij mee zijn.


Beste Beatrijs,
De mode om ter gelegenheid van een bruiloft, verjaardag of een andere gelegenheid geld te vragen en te geven is mij al jaren een doorn in het oog. In uw rubriek hebt u al vaker bevestigd dat dit niet kies is. Wat mij erg steekt is dat mijn schoonouders, ondanks het feit dat zij heel goed weten dat ik het niet leuk vind om geld te krijgen, mij steevast op mijn verjaardag een giro-envelop van de postbank met een geldbedrag erin toestoppen, onder het mom van ‘dan kun je tenminste zelf iets kopen wat je leuk vindt’. Toen zij mij vorig jaar vroegen wat ik graag zou willen krijgen, antwoordde ik dat ik een boekenbon (geen ingewikkelde zoektocht) erg zou waarderen, omdat ik dol ben op boeken en het voordeel van een bon is dat je hem nog een tijdje kunt bewaren voor die ene mooie aanschaf. Toch kreeg ik prompt weer een zelfde giro-envelop overhandigd met de opmerking dat ik het maar niet als huishoudgeld moest gebruiken. Ik beleef dat als een soort transactie zonder enig gevoel (even naar de pin en klaar).

Ondankbare jarige

Beste Ondankbaar,
Uw schoonouders lijken van het hardleerse type te zijn. Het gaat wel ver, als u om een simpele boekenbon gevraagd hebt, toch weer met contant geld aan te komen zetten. Omdat zij kennelijk uw voorkeuren niet vatten of denken dat u stiekem wel blij met geld bent, raad ik u aan om uw man in te zetten. Vraag hem, tegen de tijd dat uw verjaardag nadert, zijn ouders op te bellen om hen op het hart te drukken dat u geen, herhaal, géén geld wilt. Hij moet hen ervan overtuigen dat ze u daar geen plezier mee doen en met een boekenbon wel. Een zoon kan deze boodschap met meer kracht overbrengen dan een schoondochter. Desnoods herhaalt hij de mededeling net zo lang tot ze hem smeken ermee op te houden.
Wie zich slap en passief opstelt in de geldgeef-gewoonte, kan lelijk te pas komen. Lees verder en huiver.


Beste Beatrijs,
Onze dochter ging trouwen. Groot feest met familie en vrienden, met receptie in een plaatselijke feestzaal. Wij zaten te dubben wat we het bruidspaar zouden geven. Zij wilden graag geld. Na enig nadenken kwamen we uit op 500 gulden. Dat vonden we om allerlei redenen een passend bedrag. Voordat er gelegenheid was om onze envelop met inhoud te overhandigen, werden wij verrast door een actie van de familie van de bruidegom, die met enige tam-tam hun cadeau ging aanbieden. Dat cadeau bleek te bestaan uit een grote fotolijst met achter het glas voor alle gasten zichtbaar een aantal bankbiljetten. Vlug enig optelwerk gedaan, er zat 2000 gulden in! We hadden wel door de grond willen zakken… Wat te doen? Onze eigen norm handhaven, of de kloof proberen te dichten? Wij hebben voor een tussenweg gekozen: sneaky-sneaky naar de geldautomaat, 500 gulden erbij, en 1000 gulden aangeboden. U ziet, het voorval dateert nog van vóór de euro-periode, maar we kunnen dit drama even moeilijk vergeten als de gulden!

Bijbetalers

Beste Bijbetalers,
Dit is nu precies de reden waarom baar geld vragen (en overhandigen) zo’n aanfluiting is voor de goede manieren. De ingelijste poet als decorstuk in de danszaal wekt wel heel sterke associaties met het gouden kalf. Het pochend semi-openbaarmaken van het bedrag completeert de wansmaak. Hoe een bruiloftsfeestje kan verkeren in een pervers vertoon van financiële spierballen, waarbij de een niet voor de ander wil onderdoen. Nooit meer aan meedoen! Belooft u dat?


Mijn afwijzende antwoord op de vraag of mensen die een feest geven hun gasten mogen vragen om geld mee te nemen in plaats van cadeaus (Jubilerend echtpaar, 19 oktober) leidde tot twee reacties uit Twente. Een dame maakte mij erop attent dat het in Twente gebruikelijk is om per echtpaar 20 euro mee te nemen voor een feest. Volgens haar is dit terug te voeren op de aloude Twentse traditie van ‘Naastenhulp’.
Een inwoonster van Almelo schreef dat van feestgangers een envelop met ten minste 50 euro per persoon werd verwacht als tegemoetkoming in de kosten van bijvoorbeeld een uitgebreid bruiloftsfeest. Toen zij op zeker moment genoeg kreeg van het overhevelen van bankbiljetten en mooie, speciaal voor het feestvarken uitgezochte cadeaus ging geven, merkte ze dat dit niet op prijs werd gesteld. Zij en haar man werden als ‘kniepers’ beschouwd. Deze correspondente wijt de fixatie op baar geld aan de armoede die eeuwenlang in Twente heerste, waardoor er zonder gemeenschappelijke financiële inspanning geen feestje van de grond kwam. Zij spreekt de hoop uit dat de etiquette eindelijk eens in Twente door zal dringen.
Dat ben ik met haar eens. Iemand die moeite heeft gedaan om een passend cadeau te vinden is geen ‘knieper’; mensen die hun gasten laten betalen voor een feest zijn dat wel. Twentenaren, hijs de gulheid in uw vaandel!

De volgende brief borduurt op het thema voort:

Beste Beatrijs,
Wij ontvingen een uitnodiging voor de viering van een 40-jaar-huwelijksjubileum. Het bruidspaar wenste geen geschenken want, zo schreven ze, ze hadden alles al. Wie toch iets wilde geven kon onder couvert een bedrag doneren aan de ‘Wilde Ganzen’. Maar, zo ging de uitnodiging verder, een bijdrage voor een beeld in de tuin werd de gasten ook in overweging gegeven. De laatste cadeau-suggestie lijkt me in strijd te zijn met het eerdere ‘we hebben alles al’. Voor donaties aan een goed doel heb ik hun advies niet nodig. Wat vindt u?

Onder druk gezet

Beste Onder druk,
In deze tijd van overvloed hebben mensen vaak geen behoefte aan nieuwe bergen consumptiegoederen, zoals die hen automatisch toevallen bij verjaardagsfeestjes of jubilea. Een liefdadigheidssuggestie aan de gasten geven lijkt een moreel lofwaardig alternatief, hoewel er ook een licht terechtwijzende ondertoon in zit (hou je nutteloze materie bij je en bekommer je liever om het leed in de wereld) die niet bij iedereen in even goede aarde zal vallen. De meeste mensen kiezen nu eenmaal graag zelf hun goede doelen uit. Dat neemt niet weg dat het herbestemmen van cadeautjesgeld naar liefdadigheid steeds vaker voorkomt. Het niet onaanzienlijke voordeel voor gasten is dat ze geen tijd kwijt zijn aan de jacht op originele cadeautjes.
Feestjesgevers kunnen natuurlijk niet óók nog eens om geld voor een beeld in de tuin gaan bedelen. Dat is bespottelijk. Het is of de Wilde Ganzen, of een leuke sculptuur. En de bijdragen voor een gemeenschappelijk cadeau horen door een ander dan de feestgevers te worden ingezameld, zodat er tijdens het feest een symbolische overhandiging kan plaatsvinden.

Beste Beatrijs,
Binnenkort vieren mijn man en ik ons 25-jarig huwelijksfeest met onze kinderen, familie en vrienden. Omdat wij het groots willen vieren, willen wij de cadeaus graag in de vorm van geld ontvangen. Op de uitnodigingen willen we dit aangeven door middel van het symbool van een enveloppe. Maar niet iedereen vindt het leuk om geld te geven en af en toe wordt er daarom toch gevist welk cadeau we zouden willen krijgen. Hoe kun je op een vriendelijke manier duidelijk maken dat een financiële bijdrage erg welkom is? Is het volgens de etiquette wel netjes om geld als cadeau te vragen?

Jubilerend echtpaar

Beste Jubilerend,
Als ik u goed begrijp, wilt u een feestje geven voor familie en vrienden die u hiervoor entreegeld wilt laten betalen. U schrijft dat u het 'groots' wilt vieren en dat u daarom liever geld heeft dan een cadeau. Ik moet u teleurstellen: dit kan helemaal niet. Het idee van een feestje (of dit nu ter gelegenheid van een verjaardag is, een huwelijk of een zoveeljarig huwelijk) is gastvrijheid. U nodigt mensen uit om samen met u iets te vieren - dat betekent dat de gasten geen financiële bijdrage hoeven te leveren voor eten, drinken, logies of amusement. En ook niet aan uw huishoudportemonnee.
Als uw feestelijke plannen uw budget te boven gaan, moet u niet uw gasten laten bijspringen, maar uw plannen terugschroeven, net zo lang tot ze wel in uw budget passen. Dit alles staat geheel los van cadeaus, die gasten wel of niet kunnen meenemen, waar wel of niet door middel van een geldinzameling iets gemeenschappelijks voor georganiseerd kan worden. Zo’n inzameling dient niet door uzelf maar door een familielid of vriend ter hand te worden genomen.
Nooit symbolische envelopjes op de uitnodiging!
Reacties op deze brief