Beste Beatrijs,
Met mijn vrouw was ik onlangs in Egypte, waar we in Kairo via via terechtkwamen bij een moslim-gezin. Tijdens dat samenzijn ontstond er tussen de gastheer en zijn vrouw in het vertrek naast ons een woordenwisseling, waarna de man de vrouw een klap verkocht. Enige minuten later kwam het echtpaar weer binnen. De wang van de vrouw was roodgloeiend. Ik probeerde de draad van het gesprek weer op te pakken, maar heb daar nu spijt van. Ik had moeten opstaan en onderstrepen dat je vrouwen met respect moet behandelen.

Slaan moet niet kunnen

Beste Slaan moet niet,
Het is heel jammer, maar we zijn niet te gast bij mensen in een ver land om hen de les te lezen. Wanneer een echtpaar elkaar met messen of bijlen te lijf gaat, moet er worden ingegrepen, dat zal duidelijk zijn – er mogen geen dooien of gewonden vallen -, maar verder is de code: geef geen kritiek op rare uitwassen in andermans cultuur. Zeker niet als u betrokkenen niet of nauwelijks kent. Dat is een ongelooflijke belediging van hun gastvrijheid. Zo’n oppervlakkige ontmoeting tussen mensen van verschillende culturen is niet bedoeld om fundamentele aanvallen te plegen op verwerpelijke gewoontes. Zoiets kan alleen tussen mensen die elkaar wat beter kennen, en dan ook nog bij voorkeur in abstracto. Dus niet naar aanleiding van een maar al te concrete muilpeer die in een belendend vertrek wordt uitgedeeld.
Kritiek geven is niet alleen af te raden omwille van de gastvrijheidsconventies, maar ook vanwege de – mondiale – regel dat men niet in andermans huwelijk treedt, althans niet in aanwezigheid van beide partners. Men gaat niet de ene huwelijkspartner afkammen of de hand boven het hoofd houden ten opzichte van de ander. Zoiets pakt altijd verkeerd uit. Stel dat u bij een Nederlands echtpaar op bezoek was (vage kennissen) en de man en vrouw kregen ruzie, omdat de man vond dat z’n vrouw het geld met bakken over de balk smeet. Dan gaat u zich er niet in mengen door de een gelijk te geven en de ander aan te vallen. Doet u dit wel, dan zullen zij zich in plotseling hervonden eensgezindheid als een furie tegen u keren. Op zo’n moment zegt u: ‘Dit is geloof ik een minder geschikte gelegenheid voor gezelligheid, ik ga maar weer eens op huis aan.’ Dat had u in Kairo ook kunnen doen. Uw afkeuring van de klap was dan ook gebleken, zij het indirect zonder extra gezichtsverlies voor de betrokkenen.