Beste Beatrijs,
Mijn vrouw, met wie ik al jaren gelukkig getrouwd ben, is van Friese afkomst. Haar familie spreekt Fries met elkaar. Mijn eigen familie komt uit Brabant. Een paar keer per jaar komen onze families samen (in het midden van het land) voor het vieren van onze verjaardagen. Elke keer levert dit weer dicussies op, omdat de Friezen onderling Fries blijven praten, hoewel zij best Nederlands kennen, en de overigen daar maar een beetje bij zitten te kijken omdat ze het gesprek niet kunnen volgen.
Wat moet ik doen? Beide families apart uitnodigen of dringend doch beleefd melden dat we in Nederland zijn en dat er daarom ook Nederlands gesproken moet worden?

Buitengesloten door Friezen

Beste Buitengesloten,
Ga in geen geval de families apart uitnodigen. Zo zouden Romeo en Julia hun verjaardagen hebben gevierd, als hun romance op een huwelijk was uitgelopen en niet in de dood was geëindigd. Maar uw families hebben geen ruzie.
Als u de Friezen wilt dempen, moet u ervoor zorgen dat ze getalsmatig worden ondergesneeuwd. Nodig dus meer niet-Friezen uit (vrienden, kennissen, buren), dan verdwijnt hun overwicht. Verder komt iedereen op zo’n verjaardag natuurlijk in de eerste plaats om elkaar (de eigen familie) te treffen, en niet zozeer de schoonfamilie. En dat mensen in hun eigen taal met elkaar praten kun je moeilijk verbieden als gastheer/vrouw. In dit soort gemengde gezelschappen switchen minderheidstaligen meestal moeiteloos over naar de standaardtaal, zodra een buitenstaander het woord tot hen richt. Ik neem tenminste aan dat ze niet stug doorgaan met Fries praten als een Brabander van de andere familie iets tegen hen zegt. De verjaardagsgasten moeten dit zelf maar oplossen onderling. Een Brabander kan tegen twee Friezen zeggen: ‘Waar hebben jullie het eigenlijk over?’ en dan wordt hij wel voor de duur van zo’n driemansgesprekje erbij betrokken. In de andere hoek van de kamer zitten vier Friezen Fries met elkaar te praten. Wat is daar op tegen?
Gastvrouw (tweetalig) kan altijd haar best doen om bruggetjes te slaan en mensen met elkaar in contact brengen. Decreten stellen voor hoe aanwezigen zich met elkaar dienen te onderhouden op iets informeels als een verjaarsfeestje lijkt me getuigen van een al te regelzuchtige (typisch Hollandse?) aanpak. Daar worden de Friezen terecht maar korzelig van.