| 1 | 2 | 3 |

Beste Beatrijs,
Met ons drieën eten we gezellig voor de tv. Vader heeft zijn bord leeg en staat op om nog eens op te scheppen. Hierbij houdt hij geen rekening met zijn vrouw en zoon. Alhoewel: zijn vrouw mag ook nog een keer opscheppen, want die heeft hard gewerkt. Mij, de zoon, laat men er voor het gemak bij inschieten. Als ik nog wat wil eten, vind ik ‘de hond in de pot’. Vroeger was dat zo, omdat ik klein was en dus minder at. Begrijpelijk. Tegenwoordig is dat zo, omdat ik minder hard werk dan de rest en dus niet mag klagen. Pa en Ma verdienen de kost en de zoon loopt alleen maar stage, dus Pa vindt dat de ouders het meeste mogen opscheppen en de zoon het minste.

Hongerig na het eten

Beste Hongerig,
Om te beginnen is het tegen de etiquette om met drie mensen ‘gezellig voor de tv’ te eten. Hoe lang duurt zo’n avondmaaltijd helemaal? Kwartiertje, twintig minuten? Het moet op te brengen zijn voor een gezin dat de hele dag buitenshuis heeft verkeerd om gedurende een korte tijdsspanne met elkaar aan tafel te zitten en een gesprek te voeren over wat er maar in je hoofd opkomt. Afgezien daarvan is het ook zeer tegen de etiquette om voor een tweede keer je bord vol te laden zonder te informeren of de anderen misschien nog wat willen. Of de anderen kostwinner zijn of minvermogend gezinslid of bezoeker doet niet ter zake. Het is niet de bedoeling dat een van de eters het voedsel wegkaapt voor de neus van de anderen. Als je samen aan tafel zit, gaat het verdelen makkelijker dan wanneer je vanuit de keuken moet roepen wie er nog wat wil en hoeveel, terwijl de rest verdiept is in de avonturen van Homer Simpson. Ten slotte is het de taak van de koker ervoor te zorgen dat er genoeg is voor iedereen. Dat er dus niet gevochten hoeft te worden om de laatste aardappel. Geef het goede voorbeeld en neem zelf eens de taak van het koken op je. Als je minder hard werkt dan de rest van de familie, heb je daar ook de gelegenheid voor. Zorg bij het koken voor voldoende hoeveelheden en plaats de gezinsleden aan de eettafel (die je eerst gedekt heb). Probeer het eten aan tafel zonder tv erdoor te krijgen in je familie. Wie weet slaat het aan.


Beste Beatrijs,
Mijn man en ik waren uitgenodigd om bij familie te komen eten. Deze familie hangt een ongedwongen, informele leefwijze aan. Als ik wel eens een verwijzing maak naar ook maar enige vorm van etiquette, komt al gauw het antwoord: ‘Nou, dat hoeft hier niet, hoor! Doe maar gewoon waar je zin in hebt!’ Prima. Ieder het zijne.
Aan tafel. Soep. Ik geloof dat ik toen nog wel oplette of de gastvrouw zelf ook al aan tafel zat en soep had, voordat we begonnen met eten. Daarna kwamen de aardappeltjes op tafel. En de sla. En de champignons en uienringen. En, zei de gastvrouw: ‘Ziezo, nu ga ik de biefstuk bakken.’ Ik heb dat opgevat als: ga je gang, schep op en eet, want het kan nog wel even duren met die biefstukken. Wij hadden van al dat lekkers bescheiden opgeschept en een paar hapjes genomen, toen ik naar de gastvrouw keek (we zaten in de woonkeuken). En oei, de ergernis die ik daar zag! Ik hield meteen op met eten en zei iets in de trant van: ‘O, sorry, wij zijn al begonnen.’ Waarop de gastvrouw heel sarcastisch zei: ‘Ja, jullie hebben zeker nogal honger!’ Het was inmiddels 20.30 uur, en we hadden inderdaad ‘honger’. Ik vond het heel erg gênant, heel vervelend. De sfeer was eigenlijk meteen ongemakkelijk.
Moet je bij elk gerecht wachten tot het startsein wordt gegeven? Moet je bij elk gerecht, elke gang, maar weer wachten tot je mag beginnen? Maar dan is alles koud en ik vind koud eten niet lekker.
Hoe had ik het beter kunnen doen?

Warm eten graag

Beste Warm eten,
U beschrijft een minder geslaagd etentje bij familie. De stijl van gastvrouw/heer bevalt u om te beginnen al niet erg - teveel laat maar waaien. Het eten verscheen te laat op tafel. Daar kwam bij dat de gastvrouw dubbele boodschappen uitzond. Enerzijds: doe alsof je thuis bent, doe vooral geen moeite met rare etiquetteregels, anderzijds was zij wel degelijk gepikeerd, toen u en uw man de aanval op het eten inzetten, terwijl zij nog achter het fornuis stond. Wat ging hier mis?
De fout is dat iedereen schijnt te denken dat etiquetteregels er zijn om het leven ingewikkeld en opgeprikt te maken, terwijl de etiquette er juist is om de dingen soepel te laten verlopen. Geen enkele gastvrouw vindt het leuk dat gasten beginnen te eten, terwijl zij de volledige maaltijd nog niet op tafel heeft gezet. Dit degradeert haar tot de rol van kok/serveerster of huissloof, iemand die er alleen is om te voorzien in de consumptieve behoeften van de disgenoten.
Er wordt niet begonnen met eten, voordat iedereen aan tafel zit. Dit is een regel die zowel thuis geldt als buitenshuis. Tenzij uitdrukkelijk hiertoe uitgenodigd door degene die het eten klaarmaakt: ‘Beginnen jullie maar vast, ik kom er zo aan.’ Als dit niet is gezegd, dan wacht men. Of het nu om soep, boontjes of smeltend ijs gaat. Ook wanneer de gastvrouw coördinatieproblemen heeft, zodat de reeds geserveerde aardappels en groenten dreigen af te koelen (zo snel gaat dat trouwens niet tijdens die luttele minuten biefstuk braden), ook dan moet men wachten met toeslaan. Het is een elementaire regel van het gezamenlijke eten.


Beste Beatrijs,
Wij zijn met ons vijven: vader, moeder en drie kinderen. Ik neem meestal het koken voor mijn rekening. Ik maak voldoende, er is genoeg voor iedereen, maar aan het eind van de maaltijd zijn wel alle pannen leeg. Ik vind het goed zo, ik hoef geen voedsel weg te gooien en blijf niet met allemaal restjes zitten. Toch is er een probleem. Vader is gezegend met een gezonde eetlust en schept doorgaans het eerst zijn bord op. Daarna komen de kinderen (die de opgediende gerechten vaak in een bepaalde volgorde willen eten, bijvoorbeeld eerst het vlees dan de aardappelen, dan de groente) en tot slot kom ik zelf. Vader is een vlotte eter, dus wanneer zijn bord leeg is en hij voor de tweede keer wil opscheppen, hebben de kinderen vaak nog niet de kans gehad van ieder gerecht iets te nemen. Het komt voor dat hij dan een gerecht wil opmaken – althans, als ik daar geen stokje voor steek. Meermalen heb ik hem verzocht te vragen of iedereen zich wel bediend heeft voor hij de pan leegmaakt, maar hij zegt dan dat hij gewoon zichzelf wil zijn en onbekommerd wil eten. Ik zit dus altijd als een waakhond aan tafel, wat ook weer de nodige irritaties oproept, bij mijn man dan.
Nu wil ik graag weten hoe men zich aan tafel in dit opzicht dient te gedragen of moet ik tegen mijn zin toch meer eten klaarmaken?

Politieagent bij het avondeten

Beste Politieagent,
U moet uw kinderen aanleren om van alles wat op tafel staat iets op hun bord te leggen, en wel zoveel als ze denken op te kunnen. Dus niet eerst het aantrekkelijkste nemen, opeten, en daarna aanvallen op het volgende gerecht. Toen de kok het eten kookte, stond hem een zekere compositie voor ogen – hij heeft de ingrediënten van de maaltijd op elkaar afgestemd – en het valt niet onder goede tafelmanieren om een volgorde aan te brengen in iets wat bedoeld is een geheel te vormen. De gerechten van de hoofdmaaltijd moeten samen op het bord liggen. Vervolgens moeten de verschillende componenten ook door elkaar worden opgegeten. Dus geen volgordes in de trant van eerst het lekkerste achteroverslaan of het lekkerste juist voor het laatst bewaren. Veel kinderen hebben hier de grootste moeite mee – dat hoort bij de leeftijd. Omdat gefaseerd eten een minder zware overtreding is dan gefaseerd opscheppen, kunt u zich hierin iets toleranter opstellen, anders wordt de conversatie aan tafel helemaal overwoekerd door regieaanwijzingen. Zolang de kinderen maar wel wéten hoe het hoort. Als ze dan bij anderen op bezoek zijn, bestaat er een kansje dat ze de regel toepassen.
Wanneer iedereen van alles iets moet nemen, wordt vader er in ieder geval van weerhouden om een gerecht voortijdig op te maken. Disgenoten moeten trouwens ook wachten met eten tot iedereen zijn bord vol heeft. De gewoonte bij u thuis dat vader begint met alles opscheppen en daarna pas de anderen aan de beurt komen is gedateerd en onhandig. Het is efficiënter als iedereen tegelijk iets neemt uit de pan of schaal die het dichtste bij staat, en dat deze daarna worden doorgegeven. U kunt ook als moeder zelf de distributie van een gerecht ter hand nemen. Dan komt er meer vaart in het opscheppen en bovendien wordt zo vermeden dat een kind stiekem onder de andijvie uitsluipt. Als iedereen zichzelf tegelijk bedient, kan er ongeveer gelijk worden begonnen met eten.