| 1 | 2 | 3 | 4 |

Beste Beatrijs,
Ik ben alleenstaand en ik heb een dochter van 28 jaar (getrouwd, met een baby). Mijn dochter wil graag openheid van zaken over mijn financiële situatie. Dit, zo zegt ze, voor het geval ik plotseling zou overlijden. Ik voel daar weerstand tegen, hoewel ik daar niet een echt goede reden voor kan bedenken. Mijn dochter is beslist niet op mijn geld uit.
Is het gebruikelijk is dat kinderen weten hoe hun ouders er financieel voorstaan? Geeft de etiquette hier richtlijnen voor? Of ben ik gewoon een ouderwetse moeder die onnodig geheimzinnig doet?

Mijn dochter vist

Beste Mijn dochter vist,
Nee, u bent zeker geen ouderwetse moeder die onnodig geheimzinnig doet. Iemands financiële situatie is zijn of haar privézaak, en zolang er geen sprake is van hulpbehoevendheid is het niet erg gebruikelijk dat ouders en volwassen kinderen elkaar hierover verslag uitbrengen. U hebt toch ook geen inzicht in de spaartegoeden van uw dochter (if any) en u weet toch ook niet hoeveel haar man precies verdient?
Hoe iemand er financieel voorstaat is een beetje te vergelijken met zijn of haar seksleven. Het is heel goed mogelijk om Jan en alleman daarover openheid van zaken te verschaffen, ook ouders en kinderen onderling, maar doorgaans bespreken mensen dit soort zaken alleen met hun partner. U voelt weerstand om uw dochters nieuwsgierigheid te bevredigen, omdat u deze informatie te privé vindt. U hebt gelijk. Zeg dit eerlijk tegen uw dochter en vraag aan haar of ze soms geldproblemen heeft. Volgens u is uw dochter niet op uw geld uit, maar door haar gevraag wekt ze een tegengestelde indruk. Zeg haar dat u zich onbehaaglijk voelt onder haar belangstelling voor de erfenis, terwijl u nog lang niet van plan bent om dood te gaan.


Beste Beatrijs,
Mijn schoonmoeder van 88 is heel ziek en zal niet lang meer leven. Ik maak me zorgen over wat er na haar overlijden moet gebeuren. Haar drie kinderen hebben een grote voorkeur voor dezelfde dingen die in haar huis staan en zij durven er niet goed met elkaar over te praten. Mijn vraag is hoe je nu zo’n boedelverdeling het beste en eerlijkste kunt doen. Kunt u wat tips geven, zodat dit niet escaleert in onenigheid?

Erven zonder ruzie

Beste Erven zonder,
De beste methode om een inboedel te verdelen is als volgt: de erfgenamen (in dit geval zijn dat er drie) verzamelen zich in het huis van de overledene. Aangetrouwde personen doen niet mee en blijven thuis. Iemand maakt drie lootjes met de cijfers 1, 2 en 3. De aanwezigen trekken ieder een lootje. Degene met het cijfer 1 mag als eerste een object kiezen uit de goederen. Hij plakt daar een sticker met zijn naam op. Vervolgens is nummer 2 aan de beurt met kiezen en stickeren en daarna nummer 3. Hierna dezelfde routine, maar dan in omgekeerde volgorde: na nummer 3 is nummer 3 wéér aan de beurt, vervolgens nummer 2, daarna nummer 1. Het principe is duidelijk: 1, 2, 3, 3, 2, 1 enzovoort, net zolang tot alle objecten verdeeld zijn.
Dit is het eerlijkst, omdat degene die de eerste keus krijgt het begeerlijkste ding kan uitkiezen, maar daarna vrij lang moet wachten tot hij weer aan de beurt is. Nummer 3 die twee begeerlijke dingen aan z’n neus voorbij ziet gaan, kan daarna toeslaan en er meteen twee tegelijk voor zichzelf reserveren. En nummer 2 zit daar zo’n beetje tussenin. Als iedereen het eens is met deze procedure, komt er geen ruzie en is de verdeling met een half uurtje gepiept.


Beste Beatrijs,
Mijn oude vader, die twee jaar geleden weduwnaar is geworden, vroeg zijn vijf kinderen onlangs welke zaken in zijn huis voor hen bijzondere betekenis hebben. Kennelijk wil hij dingen gaan weggeven. Ik heb hem geantwoord dat ik er moeite mee heb het huis leeg te (helpen) halen van iemand die nog leeft. Dat is niet mijn stijl. Ik vroeg hem alles bij het oude te laten, totdat hij er zelf niet meer is, en de verdeling over te laten aan ons als broers en zusters als die tijd gekomen is. Ik heb ook de hoop dat dan de subjectiviteit en de uitgesproken voorkeur van mijn vader voor enkele van zijn kinderen een iets minder grote rol zal spelen. Uit signalen maak ik op dat het grote wegdragen inmiddels toch is begonnen, omdat de andere kinderen kennelijk mijn standpunt niet delen. Ik zie deze ontwikkeling met lede ogen aan. Wat kan ik in redelijkheid nog doen?

Vader deelt uit

Beste Vader deelt,
Misschien moet u haast maken om alsnog datgene wat van uw gading is voor uzelf veilig te stellen, voordat een van de anderen ermee aan de haal gaat. Ik bedoel het niet zo bot als het klinkt, maar daar komt het wel op neer. Ouders geven wel vaker bij leven dingen weg aan hun kinderen. Bijvoorbeeld wanneer zij niet langer meer in hun huis kunnen blijven wonen en naar een verzorgings- of verpleeghuis moeten vertrekken. Er zijn dan teveel spullen die ze niet mee kunnen nemen en dan gaan ze dingen weggeven aan familie en vrienden. Soms doen ze dat ook, terwijl ze nog thuis wonen, omdat ze het leuk vinden of omdat ze denken latere ruzies juist te voorkomen. U vindt dat de verdeling pas na uw vaders overlijden kan plaatsvinden, maar sommige mensen hechten eraan om controle te houden. U kunt zich er maar beter bij neerleggen, want uw vader staat nu eenmaal in zijn recht. Bovendien zeggen uw broers en zusters geen nee tegen zijn aanbod.
Misschien maakt u zich bezorgd om de waarde van een en ander. Zo van: daar gaat de erfenis. Dat kan de zaak inderdaad compliceren. Als uw vader aan het ene kind een schilderij ter waarde van 10.000 euro geeft en aan het andere een servies met alleen sentimentele waarde, dan wringt er iets, dat zal duidelijk zijn. Laat uw vader maar zijn gang gaan zolang het alleen om junk gaat, ook al leeft hij zijn subjectieve voorkeuren uit. U weet vast wel welke stukken uit uw ouderlijke inboedel waarde hebben. Die zou hij niet weg moeten geven of, als hij het wel doet, alle kinderen in gelijke mate. Dat kunt u aan de orde stellen met uw vader en de rest van de familie. Wie weet kunnen er bepaalde afspraken worden gemaakt, eventueel taxaties. Maar de afspraken garanderen natuurlijk niet dat er toch stilletjes het een en ander weglekt aan waardevolle bezittingen. Erfenissen leiden vaak tot bittere ruzies tussen nabestaanden. Als u hieraan wilt ontkomen, moet u niet teveel op de anderen letten. Als uw vader een vermogend man is, krijgt u toch wel genoeg. Als hij weinig bezit, dan heeft het geen zin om te steggelen over luttele bedragen en wie de paraplubak mee mag nemen. Hoe onthechter u tegen zo’n erfenis aankijkt, hoe minder kopzorg u ervan hebt.


Beste Beatrijs,
Mijn schoonmoeder overleed vijf maanden na mijn echtgenoot. Mijn schoonvader was vier jaar geleden al overleden. De erfenis van mijn schoonmoeder werd verdeeld over de vier broers van mijn man. Mijn schoonmoeder had een uitsluitingsclausule in haar testament opgenomen ten aanzien van de aangetrouwde kinderen. Hoewel ik dus nergens recht op had, had ik toch verwacht dat mijn schoonfamilie mij een deel zou schenken. Ze zeiden ook dat ze het vervelend voor mij vonden dat ik net buiten de boot viel. Ik ben de enige erfgenaam van mijn man (we hebben geen kinderen). Was hij later overleden dan zijn moeder, dan had ik zijn deel geërfd.
Ik begrijp het niet. Zelf zou ik anders gehandeld hebben. Ik voel me lid van de familie, heb met allemaal een goede band en hoor er echt bij, behalve toen het op het verdelen van het geld aankwam. Heb ik gelijk door me hier gekwetst onder te voelen?

Buiten de boot

Beste Buiten de boot,
Het is natuurlijk zuur voor u, dat uw echtgenoot eerder overleed dan zijn moeder. U had dat geld vast wel goed kunnen gebruiken. Toch is het mislopen van de erfenis niet meer dan een geval van pech. Het had inderdaad anders kunnen lopen, zoals iemand met één nummertje verkeerd ook net geen prijs in de loterij won. Als aangetrouwde familie hebt u geen recht op de erfenis. Gevoelens van sympathie tussen u en uw schoonfamilie doen niet terzake. Aardige mensen hebben niet meer rechten dan onaardige. Uw schoonmoeder had u in haar testament kunnen bedenken met een apart legaat, maar dat heeft zij niet gedaan. Haar zonen hebben de laatste wil van hun moeder uitgevoerd en niet besloten om hem te amenderen of te corrigeren. Als ze dat wel hadden gedaan, zouden ze te kennen hebben gegeven dat hun moeder een fout heeft gemaakt, maar uw schoonmoeder heeft geen fout gemaakt. Zij wilde dat haar geld bij haar kinderen terecht kwam, en niet bij haar schoondochter. Uw zwagers respecteren dat en zij hebben niet de morele plicht tot liefdadigheid.
Erfenissen lopen via bloedbanden. Zo willen mensen het en zo is het in de wet vastgelegd. Wanneer u betekenis en functie van het erfrecht aanvaardt, komt u makkelijker heen over uw teleurstelling.