Beste Beatrijs,
Enige jaren geleden ben ik vrijwilligster geweest in het vluchtelingenwerk. In die tijd kwamen er veel mensen uit Bosnië en Kosovo, Somalië en andere oorlogsgebieden. Als vrijwilliger maakte ik de mensen wegwijs: supermarkt, postkantoor, formulieren en dergelijke. De meesten redden zich na verloop van tijd en gingen huns weegs. Met één gezin heb ik nog contact. Zij zijn vrienden geworden. Op verjaardagen en soms tussendoor bezoeken wij elkaar. Hun drie kinderen heb ik lang cadeautjes en later kleine geldbedragen gestuurd als ze jarig waren. De oudste twee wonen nu zelfstandig en volgen een opleiding. De ouders hebben het met een minimuminkomen financieel niet makkelijk.
Het probleem is dat zij mij op mijn verjaardag veel te dure cadeaus geven. Ik schrik daar iedere keer weer van en heb steeds gezegd dat het te veel is en dat dat hier ook niet gebruikelijk is. De vader heeft hier wel eens op geantwoord: ‘Jij bent alleen en wij zijn met z’n vijven.’ En voorts worden mijn bezwaren weggelachen. Kortgeleden was ik weer jarig en ik kreeg een doosje chocola en een cadeaubon van 25 euro. De chocola vind ik een leuk cadeautje, maar met de bon ben ik niet gelukkig. Omdat hier niet over te praten valt met hen, overweeg ik nu om de bon terug te sturen met een briefje met uitleg erbij. Is dat verstandig? Overigens wil ik de vriendschap niet kwijt.

Retour afzender?

Beste Retour,
De cadeaubon terugsturen naar uw vrienden komt neer op hun een klap in het gezicht geven. Geen enkel verklarend begeleidend briefje kan zo’n belediging ongedaan maken. Met het terugsturen laat u zien dat u geen prijs stelt op hun gift. Verder stelt u zich patroniserend op (zo van: ik weet beter waar jullie jullie geld aan kunnen besteden dan jullie zelf), kortom u gedraagt zich nog steeds als de hulpverlener van jaren geleden. Uw vrienden zijn heel goed in staat om hun eigen financiële prioriteiten te stellen. U maakt de vriendschapsrelatie die u met hen hebt onherstelbaar kapot, als u dit ontkent. Doe het dus niet!
Een cadeaubon van 25 euro is niet een heel buitensporige gift. Op veel verjaardagen geven mensen elkaar cadeaus die om en nabij de 20 euro waard zijn. Een cadeaubon van 25 euro is zeker royaal te noemen, maar niet zo extreem dat de ontvanger erdoor in verlegenheid zou moeten raken. In veel niet-Nederlandse culturen is men gewend om veel meer geld te besteden aan cadeaus voor vrienden dan wat in Nederland normaal is. Ik weet niet waar uw vluchtelingen-vrienden vandaan komen, maar het is goed mogelijk dat dit ook voor hen geldt. Zij zullen intussen best weten dat in Nederland andere normen gelden, maar toch willen zij met deze gift laten zien dat u voor hen speciaal bent. Het is beter een genereus gebaar gracieus te accepteren dan het af te wijzen.