| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |

Beste Beatrijs,
Komende maandag is het weer zo ver. De eerste dag na de kerstvakantie. Ik zie hier altijd een beetje tegen op. Bij mij op de basisschool, waar ik werk als leerkracht, is iedereen ruim op tijd aanwezig, men begroet elkaar en vertelt ditjes en datjes over de voorbije vakantie. Tot zover niets bijzonders. Het probleem zit in het wel of niet zoenen. De meeste collega’s zeggen: ‘Een goed Nieuwjaar’ of ‘De beste wensen!’ en geven daarbij iedereen zonder aanzien des persoons de tegenwoordig ingeburgerde drie zoenen. Dit hoeft voor mij eigenlijk niet, maar als iemand enthousiast op me afkomt, duik ik niet weg voor die persoon. De directeur geeft iedereen een hand (geen zoenen!) en een kleine minderheid selecteert: de ene persoon wel drie zoenen, de andere alleen een hand. En dat voelt een beetje vervelend, al klopt het gevoelsmatig wel: niet met iedereen heb je een drie-zoenen-contact. Ik zou willen dat de directie afsprak: ‘Vanaf nu geen zoenen meer, iedereen geeft een hand’ - maar dat zal vast bevoogdend worden gevonden, want heel wat collega’s voelen zich tevens vriendinnen van elkaar. Elk jaar zit ik weer voor hetzelfde dilemma: moet ik me aanpassen en iedereen drie zoenen geven of iedereen op armslengte afstand houden en daardoor wellicht een te afstandelijke indruk maken? Ik heb in deze rubriek weleens gelezen dat zoenen op het werk niet hoort. Hoe streng moet dat gehanteerd worden?

Niet zoenlustig

Beste Niet zoenlustig,
Ik denk dat het gedrag ‘drie keer zoenen’ te onbelangrijk is om via een nieuwe regeling van de schoolleiding te worden afgeschaft. In principe hebt u gelijk. Collega’s zouden elkaar niet moeten zoenen op het werk, juist vanwege dat door u beschreven selectiemechanisme: hij zoent de ene wel en de andere niet; zij zoent iedereen, behalve die ene. Jonge vrouwen zijn hoe dan ook een gewild zoenobject voor mannen, en oudere vrouwen worden juist weer door hen overgeslagen - dat hele gedoe heeft iets gênants. Maar de vermenging van collega’s en vrienden heeft zich nu eenmaal vastgezet in het moderne dagelijkse leven en de drietraps-begroetingszoen heeft nauwelijks intimiteitswaarde. Voor veel mensen is een zoenbegroeting een betekenisloze conventie. Op zo’n kleine gemeenschap als een basisschool zou iedereen vreemd opkijken wanneer de directeur deze conventie ineens zou gaan verbieden. De realiteit is dat iedereen maar zo’n beetje doet wat in hem opkomt. De vrijheid om er niet aan mee te doen is er dus ook. Ga gewoon door met de strategie die u nu al hanteert. Zoen niemand op eigen initiatief, schud enthousiast handen, begin vooral met praten (dat leidt mensen af), en weer collega’s niet nadrukkelijk af, als ze u toch drie pakkerds geven, want dan maakt u het groter dan het is.


Beste Beatrijs,
Tegenwoordig is het normaal om als je ergens op bezoek komt, de aanwezigen allemaal drie zoenen te geven. Vaak zitten er ook mensen tussen die ik niet zo goed ken, maar om ze niet te beledigen zoen ik ze dan toch, om geen onderscheid te maken. Eigenlijk vind ik het een smerige en ongezonde gewoonte. Mijn man en mijn twee dochtertjes zoen ik de hele dag, maar dat is toch wel anders.  Ik heb ook last van de aftershave van veel mannen - die lucht blijft bij mij erg hangen, alsof ik het zelf op heb. Ik heb wel eens geroepen: ‘Ik zoen niet hoor!’ Maar dat werd me niet in dank afgenomen. Dat komt waarschijnlijk ook doordat mijn man het wél doet. Dit massale gezoen doet zich vooral voor bij mijn schoonfamilie, ooms en tantes van mijn mans kant en hun vrienden en kennissenkring. Hoe kom ik op een nette manier onder dat zoenen uit, zonder iemand te beledigen?

Lijdend onder zoendwang

Beste Lijdend,
De plicht tot drie keer wangsmakken kan inderdaad heel deprimerend zijn. Er zijn drie manieren om er onderuit te komen. U kunt bij de website www.zoenbutton.nl (van Dolph Kohnstamm) een zoenbutton bestellen en die opspelden, wanneer u naar een feestje gaat waar u vreest de volle laag te krijgen (en te moeten uitdelen). Voor de buttons kunt u kiezen uit: ‘Ik zoen je een keer’, ‘Ik zoen je twee keer’, ‘Ik zoen je niet’, ‘Ik geef je de hand’. Dit is duidelijke taal, maar het nadeel is dat u voortdurend bezig bent met toelichting geven, en u hebt natuurlijk niet altijd zin in het gespreksonderwerp.
De andere mogelijkheid is om de hand tamelijk stijf gestrekt voor u te houden, zodat mensen weerstand ervaren wanneer ze zich naar u toebuigen. De kunst is om, terwijl u deze afwerende kracht uitoefent, tegelijk met praten te beginnen: ‘Wat enig om je te zien, dat is een tijd geleden, hoe gaat het met je, wat een weertje, hè, tjonge, wat een drukte hier, we kregen de auto pas na een half uur geparkeerd’, nou ja, dat soort onzin, waardoor mensen worden afgeleid van het zoenen en terug beginnen te praten.
De derde mogelijkheid is om te zeggen: ‘Niet zoenen, ik ben snip- en snipverkouden.’ Daar deinst men wel voor terug. Als u de hele kring afgaat, dan heeft de derde onderhand wel in de gaten dat u zich aan de conventie onttrekt, en zal men geen poging meer ondernemen. Wel consequent zijn. Dus geen uitzonderingen. De ‘verkouden’-smoes is de beste truc, omdat iedereen het uit zijn hoofd zal laten om beschuldigend te roepen: ‘Jij bent helemaal niet verkouden!’ Daar is het niet belangrijk genoeg voor. En als u jaar in jaar uit verkouden bent? Zou men dan geen argwaan krijgen? Nee hoor, ook daar raakt men aan gewend.


Beste Beatrijs,
Ik ben student met een druk sociaal leven. Als ik uit ga, kom ik geregeld allerlei vrouwelijke kennissen tegen. Sommigen begroet ik standaard met een zoen en anderen de ene keer wel en de andere keer niet. Wanneer moet of mag je iemand een zoen geven en wanneer is het ongepast? Een voorbeeld is de vriendin van mijn neef. Soms geven we elkaar wel een zoen op een verjaardag en de andere keer alleen een hand. Hebt u misschien wat tips voor me?

Wie wanneer te zoenen?

Beste Wie wanneer,
Wees terughoudend in het zoenen van vrouwen die u tegenkomt. Alleen goede vriendinnen. Niet allerlei vage kennissen. Vriendin van een neef lijkt me geen topkandidaat om gezoend te worden. Behalve inderdaad op de verjaardag van uw neef. Maar als jullie elkaar verder nauwelijks kennen, moet u gewoon ‘hallo’ zeggen, als u haar ergens ziet.
Als je spaarzaam bent met zoenen, maak je jezelf aantrekkelijker, want exclusiever. Je geeft daarmee een signaal af dat je niet met iedereen op vertrouwelijke voet staat. Dat is altijd beter dan als een kwispelende hond zonder onderscheid iedereen af te likken die je bekend voorkomt.
Tip: áls u een zoen geeft, geef er dan één en geen drie.


Beste Beatrijs,
Sinds enkele maanden heb ik een nieuwe baan en daar aangekomen merkte ik dat iedereen iedereen kust. Eigenlijk zie ik daar niet zo veel in en ik vraag me af hoe ik hier onderuit kan komen zonder mensen te beledigen. Er zijn trouwens wel een paar personen met wie ik een goede collegiale band heb, die ik wel graag kus als ik ze zie. Hoe moet ik reageren?

Onwillige kusser

Beste Onwillig,
Niemand hoort elkaar te kussen op het werk. Noch chefs hun ondergeschikten, noch collega’s elkaar. Ook niet met verjaardagen of feestdagen. Met collega’s onderhoudt men zakelijke contacten, die overigens heel plezierig kunnen verlopen. Fysieke demonstraties van affectie blijven voorbehouden aan vrienden en familieleden. Collega’s die toevallig vrienden zijn kussen elkaar hoogstens bij een vrijwillig sociaal samenzijn buiten kantoor. Maak dus een eind aan deze routine. Als u niemand kust, wordt er ook niemand beledigd. Als ze vragen waarom niet, dan zegt u: ‘Ik kus niet op mijn werk, alleen in mijn vrije tijd.’


Beste Beatrijs,
Wij hebben een innemend (dat zegt elke ouder natuurlijk over zijn eigen kind) zoontje van net twee jaar dat totaal niet eenkennig is en vele volwassen harten doet smelten. We hebben hem geleerd om bij begroeting en afscheid van familie en goede kennissen deze personen een kusje te geven. Op de wang! Zoals wij dat van huis uit gewend zijn. Nu komt het vaak voor dat deze personen, onder gelijktijdige uiting van veel mmm’s en aaah’s, ons zoontje vol op de mond kussen. Volwassen mensen, die dat bij andere volwassenen nooit zouden doen. Ook de kinderen van deze mensen doen mee aan deze nieuwe gewoonte. Mijn vrouw en ik storen ons hier enorm aan. Soms, bij naaste familie, maken we een opmerking tegen onze zoon in de trant van: ‘Japie, wél op de wang kussen, hè!’ Dan deinzen de volwassenen wel terug, maar bij iets minder dichtbije kennissen durven we dat meestal niet.
Is het tegenwoordig normaal om kleine kinderen op de mond te kussen, of hebben wij gelijk met onze bezwaren? En hoe kunnen we in dat geval voorkomen dat andere volwassenen onze zoon op deze manier attaqueren?

Mond of wang?

Beste Mond of,
Terecht stoort u zich aan dit grensoverschrijdend kusgedrag. Alleen liefdesintimi kussen elkaar op de mond. Er zijn weliswaar allerlei volwassenen die elkaar in een sfeer van vertrouwelijkheid ook weleens ter begroeting op de mond kussen (als frivole afsluiting van de drie-keer-op-de-wangen-zoen), maar van kinderen moeten ze afblijven. Dat is duidelijk.
Uw oplossing om een waarschuwende opmerking aan uw zoontje te richten, waarmee u de aanvallen van volwassenen op voorhand pareert, is trouwens heel elegant. Die kunt u ook best toepassen op minder goede bekenden. Waarom zouden ze aanstoot nemen aan iets wat u tegen uw zoontje zegt? U kunt altijd ter verklaring zeggen dat hij is gaan denken dat het zo hoort, sinds mensen hem wel eens op de mond kussen, en dat u nu bezig bent het gedrag weer af te leren.
U kunt ook, als ze al toegeslagen hebben voor u kon ingrijpen, met oprechte verbazing vragen: ‘Waarom kuste je Japie op z’n mond??’ Dan moeten ze gaan uitleggen waarom, en dan komen ze in de problemen, want er is geen goede reden voor. Maak vervolgens een eind aan hun gestamel door eroverheen te praten: ‘Ik ben zelf als kind nooit op de mond gekust, door niemand, jij wel? Dat vinden kinderen ook helemaal niet leuk.’ Als ze het niet met u eens zijn, vraagt u vriendelijk of ze toch willen afzien van het op de mond kussen van uw kind, want zo voedt u hem nu eenmaal op.
Ik denk verder dat u het gekust worden van uw kind, ook op de wang, beter kunt beperken tot familie. Waarom zou uw zoontje uw kennissen moeten kussen? U kust toch ook niet zijn vriendjes van de crèche of later die van school? Kussen is een zaak van wederkerigheid. Laat hem een handje geven aan uw vrienden.


Beste Beatrijs,
Ik zoen al jaar en dag ‘in de lucht’ in plaats van op de wang. Ik doe dit bij iedereen (inclusief bijvoorbeeld mijn ouders), het is gewoon mijn manier van zoenen. Soms krijg ik te horen dat dit onbeleefd is en dat het echt op de wang hoort. Dat lijkt me zo overdreven. Het is toch maar een begroeting?

Luchtkusser

Beste Luchtkusser,
Begroetingen variëren naar gelang de verhouding van betrokkenen. De vuistregel is: hoe intiemer, hoe meer huidcontact. Een geliefde, net weer terug van een lange, verre reis, wordt omhelsd, met animo gezoend en aan het hart gedrukt. Een vage buurtkennis, tegengekomen bij de slager, wordt wel begroet maar niet gekust, ook niet pro forma. Tussen deze uitersten is van alles mogelijk, waarbij iedereen naar eigen inzicht te werk gaat. De luchtkus wordt vooral ingezet om opdringerige, oppervlakkige kennissen op afstand te houden, terwijl het wang-wangcontact zo vluchtig mogelijk blijft. Maar als u überhaupt geen zin hebt om andermans gezicht met uw lippen te beroeren, dan staat niets u in de weg om altijd de luchtkus toe te passen. Er is niemand die u dwingt om de mensen zelf te zoenen in plaats van de lucht naast hun oor. In het geval van ouders is de luchtkus wel erg afstandelijk. De meeste ouder-kind-verhoudingen zijn hartelijk genoeg om een wangkus uit te wisselen.


Beste Beatrijs,
Sinds enige tijd heb ik een nieuwe baan binnen een grote organisatie. Hier is het de gewoonte dat iedereen van de afdeling (60 personen) elkaar bij iedere gelegenheid zoent: verjaardagen, geboorte van baby, halen van een diploma, nieuwjaar enzovoort. Ik vind dit absoluut niet prettig en heb dit ook al aan mijn naaste collega’s verteld, maar daar werd lacherig op gereageerd. Zelfs zo lacherig dat toen ik jarig was, een persoon expres alle collega’s er nog even op wees dat ik jarig was en graag gefeliciteerd zou worden. Ik heb de methode met de gestrekte arm geprobeerd, maar dit werkte niet echt. Vooral de (oudere) mannen zetten stug door en zoenden toch. Hoe kan ik dit op een diplomatieke manier oplossen?
Ik zat al te denken aan een stukje in het personeelsblad, maar ik weet het probleem niet leuk te beschrijven.

Anti-zoen

Beste Anti-zoen,
U heeft gelijk als niet mee wilt doen aan de merkwaardige gewoonte van zoenen op het werk. Zoenen uitwisselen is een teken van vriendschap en de meeste collega's zijn nu eenmaal geen vrienden.
Hoe kunt u uw collega’s op afstand houden? U heeft de gestrekte-arm-methode geprobeerd, maar die werd door opdringerige heren overtroefd. Dit komt al aardig in de buurt van ongewenste intimiteiten. In films deelt de dame op zo’n moment een klassieke pets op de wang uit – dat gebaar is misschien wat te dramatisch, maar u kunt hem wel abrupt de rug toekeren. De boosdoener weet dan genoeg. Tegen alle anderen die felicitaties van u krijgen of aan u geven zegt u steeds bij voorbaat: ‘Ik geef je/u graag de hand.’
Schrijft u trouwens vooral een stukje over deze kwestie in het personeelsblad. Dat hoeft helemaal niet leuk te zijn - het ís toch ook niet grappig om voortdurend door de hele afdeling te worden afgelebberd? Op een afdeling van 60 mensen bent u vast niet de enige vrouw die geen behoefte heeft aan de hijgerigheid van ouwe mannen.


Beste Beatrijs,
Hoe is het ooit begonnen dat we tegenwoordig drie keer moeten kussen, wanneer we elkaar tegenkomen op recepties? Ik erger me er al jaren aan en zou er liefst niet aan meedoen.

Antikus te Apeldoorn

Het schijnt uit het Zuiden overgewaaid te zijn. Niet uit Frankrijk (daar geeft men elkaar een slap handje), maar uit het rondborstige Brabant en het warmbloedige Limburg. De kus in drieën suggereert enthousiasme en intimiteit en ik vermoed dat juist het lichtelijk extravagante, het toe-maar-het-kan-niet-op-aspect, bijdraagt tot de populariteit ervan. Dezelfde reden waarom volstrekt overdreven, onhandige pauwenstaarten zich hebben weten te handhaven in de evolutie. Zo'n staart suggereert iets aan vrouwtjes-pauwen en aan rivalen. Voorlopig zijn we nog niet af van de drie-traps-zoen.
Eronderuit komen is in theorie mogelijk. Als u helemaal niet wilt kussen, loopt u gewoon met uitgestrekte hand op uw bekende af en hij/zij zal deze automatisch aannemen. Als u één kus wilt geven, dan geeft u die en begint in dezelfde beweging direct met praten. En dan geen non-descript gemompel, maar een duidelijk conversatiebegin. 'Heb je gezien met wie Joop hier is?' is een opening, die de aandacht van de gesprekspartner wegtrekt van de kus-routine. Het nadeel van deze een-persoons-guerrilla is dat voortdurende alertheid geboden is. Zelf heb ik die strijd allang opgegeven. Andere voer ik nog wel. Zonder veel succes. Laatst betrapte ik me zelfs op het onuitstaanbare 'Doei'.