| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |

Beste Beatrijs,
Ieder jaar vieren mijn vriendin en haar man hun verjaardagen die vlak bij elkaar liggen met een feestje thuis. Ieder jaar koop ik trouw voor allebei een cadeautje. Omdat wij geen feestjes organiseren, krijgen we van hen nooit iets voor onze verjaardagen. Ik vind het jammer dat het cadeautjes geven zo’n eenzijdige bedoening is. Mijn man zegt dat je bij zo’n verjaardag ook voorzien wordt van versnaperingen en drankjes en dat je dat ‘in ruil’ voor het cadeautje moet zien. Wat denkt u hiervan?

Nooit een cadeautje terug

Beste Nooit een cadeautje,
Onder volwassen vrienden wordt het simpele feit van alweer een verjaardag doorgaans niet als aanleiding genomen om cadeautjes te gaan geven (het mag natuurlijk wel). Opbellen of een felicitatiekaartje sturen is genoeg als blijk van attentheid. Cadeaus komen pas voor de dag bij vieringen. Als u graag een cadeautje wil krijgen van uw vrienden, dan moet u hen uitnodigen omstreeks of op uw verjaardag, ten minste thee serveren en taart kopen of bakken. Als u erbij zegt dat u hen op de thee uitnodigt omdat u jarig bent, dan zullen ze prompt een cadeautje meenemen. Zo bezien is de taart inderdaad de prijs voor het cadeau.

Beste Beatrijs,
Ik ging op verjaarsvisite met een leuke vaas als cadeau. Ik had hem met zorg uitgekozen en was benieuwd naar de reactie. Die kwam toen we allemaal gezellig aan de thee zaten. De vriendin vroeg of ik de vaas mee terug wilde nemen, want de kleur paste niet in hun interieur. Ze hebben een heel groot huis met veel kamers, dus ik had gedacht: een plekje is er altijd wel. Maar goed, dat is niet aan mij om te bepalen. Toch kreeg ik een nare kriebel in mijn maag. Ik heb de vaas mee terug genomen, maar had geen zin meer om een ander cadeau te kopen.

Schiet ik tekort?

Beste Schiet ik,
De jarige heeft uiting gegeven aan haar spontane gevoel, toen zij uw cadeautje uitpakte. Haar gevoel kwam neer op: ‘Deze rotzooi kan ik niet gebruiken, houd het bij je!’ Een grove en nodeloos grievende reactie op iets wat bedoeld is als aardige geste. Het incident is krenkend genoeg om deze persoon van uw leven geen cadeau meer te willen geven. Ontvangers mogen met cadeaus doen wat ze willen: op zolder zetten, aan de buurvrouw of het grofvuil meegeven, te gelde maken op marktplaats, met een hamer in gruzelementen slaan, maar nooit ofte nimmer geeft men het terug aan de gever.

Beste Beatrijs,
Van vele mensen hebben wij bij de komst van onze kinderen leuke cadeaus gekregen. Van de ouders zelfs een kinderwagen en een eetstoel. Nu worden onze kinderen ouder en gebruiken wij de kinderwagens, eetstoelen en babyspeelgoed niet meer. We zouden het graag verkopen maar we weten niet of dit zo maar mag met geschenken. Wij hebben de artikelen met zeer veel plezier gebruikt, maar wij hebben deze niet meer nodig en nu worden het sta-in-de-wegs. Is het gebruikelijk om de cadeaugevers van te voren op de hoogte te brengen van de voorgenomen verkoop en ze eventueel te laten delen (tot 100%) in de opbrengst?

Delen in de winst?

Beste Delen in,
Het staat u geheel en al vrij om cadeau gekregen artikelen weer van de hand doen. Weggeven of verkopen, maakt niet uit. U hebt er lang plezier van gehad, maar nu hebt u ze niet meer nodig. Zo gaat dat. En nee, u hoeft de gevers niet van uw voornemen in kennis te stellen. De ontvanger mag doen met een cadeau wat hij wil. Het is absoluut niet gebruikelijk (zelfs een beetje raar) om de gevers van destijds te laten delen in een eventueel minimaal winstje. Voor een jarenlang gebruikt artikel krijgt u maar een fractie van de oorspronkelijke waarde terug. En zelfs al kréég u er meer voor, dan nog. Een cadeau is een cadeau. De gever geeft iets uit ruimhartigheid en staat daarmee alle rechten af op het ding, wat het dan ook is. Een gever zou zelfs beledigd kunnen zijn, als u na al die jaren met een fooi van een paar euro zou komen aanzetten. Dat zou het gebaar ‘een cadeau geven’ te niet doen.

Beste Beatrijs,
Over een half jaar hoop ik 50 jaar te worden en dan geef ik een feest. Via een charitatieve instelling ben ik bezig een aantal huisjes op Sri Lanka te bouwen. Het liefste zou ik willen dat mijn gasten het bedrag dat zij van plan zijn aan een cadeau voor mij te besteden op de rekening van mijn te bouwen huisjes storten. Overigens heb ik er ook moeite mee om als filantropische huisjesbouwer naar buiten te treden, maar dat neem ik dan maar op de koop toe, want het slagen van dit project gaat mij meer ter harte dan de meer of minder waardevolle cadeaus die ik zelf zou kunnen krijgen. Weet u hoe ik mijn wens op een tactvolle en beschaafde manier aan mijn uitnodigingen kan koppelen?

Geen cadeaus graag

Beste Geen cadeaus,
Laat uw uitnodiging volgen door een PS. Bijvoorbeeld: ‘Wat het cadeau betreft: jullie aanwezigheid is voor mij het grootste geschenk. Met de hand op mijn hart, ik zit niet te wachten op enig materieel blijk van genegenheid, want van jullie vriendschap ben ik al lang doordrongen en bovendien ben ik van alles voorzien.
Mochten jullie desondanks een brandende behoefte gevoelen om toch portemonneegewijs iets te ondernemen in het kader van mijn 50ste verjaardag, geef ik jullie in overweging een bijdrage te storten op bankrekeningnummer zus & zo, voor dat & dat. Dit derde-wereld-project heeft mijn bijzondere belangstelling, want...’ (vervolgens schrijft u iets over uw persoonlijke betrokkenheid).

Beste Beatrijs,
Een tijdje geleden zijn mijn man en ik in het huwelijk getreden. Naast onze directe familieleden was ook een vriendenclub van mijn man voor de hele dag uitgenodigd. Wij hebben ze een lunch, een diner, drankjes, hapjes en ’s avonds een feest aangeboden. Bij de brief van onze ceremoniemeesters hadden we een cadeaulijst ingesloten, waar onze gasten desgewenst iets uit konden kiezen. Wat mij verbaasde was dat - op een enkeling na - de hele vriendenclub met lege handen aan kwam zetten. Mijn man vertelde me dat ze dit met elkaar in een ver verleden hadden afgesproken. Ze kennen elkaar allemaal al twintig jaar. Ik ben geen hebberig type en het gaat mij niet om de cadeaus, maar ik heb hier wel moeite mee omdat mijn man zelf nooit aan deze afspraak heeft meegedaan toen zíjn vrienden trouwden. Mijn man is tegenover hen altijd behulpzaam en goedgeefs. Wat vindt u hiervan? Kan ik die vrienden eens hierop aanspreken? Of moet ik hun gewoonte overnemen en geen cadeautje meenemen met verjaardagen, geboortes et cetera?

Zij bleven in gebreke

Beste Zij bleven,
De afspraak om het leven door te komen zonder cadeaus uit te wisselen is echt iets wat mensen in een vlaag van jeugdige antiburgerlijkheid verzinnen, en waar ze zich vervolgens niet aan houden. Dat uw mans vrienden denken dat zij jaren later nog aan deze gelofte gebonden zijn getuigt niet zozeer van trouw aan het antiburgerlijke ideaal als wel van gemakzucht en wie weet ook wel een tikje gierigheid.
Maar het is ook een etiquette-overtreding om te protesteren tegen hun lege handen en de vrienden te wijzen op de wetten van de wederkerigheid. Een cadeau is nu eenmaal een vrijwillige geste, zelfs als het verplicht is.  Dus nee: u gaat hen geen nalatigheid verwijten. En u gaat hen evenmin met gepaste munt terugbetalen door zelf ook lekker niets mee te nemen bij verjaardagen en geboortes. Daarmee zou u uzelf tot hun niveau verlagen. En zo bent u toch niet opgevoed?

Beste Beatrijs,
Ik ben uitgenodigd voor een zakelijke receptie en als cadeautip staat er: een bijdrage voor de kankerbestrijding of een bijdrage aan een kunstwerk voor in het bedrijfspand. Wat is een gebruikelijk bedrag om te geven? Moet ik op de envelop zetten waar het voor bestemd is? Kan ik ook iets anders geven?

Ze willen geld

Beste Ze willen,
Het is niet gebruikelijk om geld of cadeaus te vragen of te geven bij zakelijke recepties. Tenzij het een zogenaamd ‘fund raising’ evenement is, waarbij van tevoren duidelijk is dat de bijeenkomst ten bate komt van een of ander goed doel. Gewone zakelijke recepties worden gehouden omwille van de klantenbinding en voor promotiedoeleinden en dan gaat men niet met de pet rond. Zakelijke relaties zijn geen melkkoetjes. U kunt zich best onttrekken aan de geldinzameling. Er is geen enkele reden waarom u zou moeten meebetalen om de tent op te fleuren (men vraagt u toch ook geen bijdrage voor de vaste vloerbedekking), en uw goede doelen kunt u zelf ook wel uitzoeken. Geef dus helemaal niets, geen geld in envelopjes en ook geen andere cadeautjes.

Beste Beatrijs,
Ik ben een geëmancipeerde, zelfstandige vrouw die binnenkort vijftig wordt. Ik wil deze mijlpaal vieren met een feest voor mijn familie, vrienden en kennissen - bij elkaar zo’n 40 man. Het probleem zit ’m in het cadeau. Ik wil liever geen bloemen, planten, wijn of prullaria. Ik heb een kunstwerkje op het oog en daarom vraag ik geld. Maar hoe bieden mensen dat aan? In een gesloten of een open envelop? Met een kaartje erbij of zonder? Moet je de envelop in het bijzijn van de gever openen of juist niet? Moet ik de naam van de gever erop schrijven, als er geen afzender op staat of moet het anoniem blijven? Maar hoe stuur ik dan later een schriftelijk bedankje?

Gedoe met envelopjes

Beste Gedoe met,
Uit uw vele vragen rondom de envelopjesetiquette blijkt al dat er iets grondig mis zit met het verschijnsel als zodanig. Goede etiquetteregels zijn namelijk eenduidig en werpen niet meer vragen op dan zij beantwoorden. Het envelopje mag dan steeds verder oprukken in het sociale verkeer als vervanging voor het cadeautje, het blijft een moeizaam en uitgesproken onelegant gebaar. Uw serie vragen (Moet het anoniem? Moet ik meteen kijken hoeveel er in zit of pas later? Moet ik hoeveelheden kunnen koppelen aan gevers of juist niet?) is een litanie van gêne die voortvloeit uit schending van het principe dat mensen elkaar niet betalen in situaties van vriendschap en liefde. Contant geld hoort bij de markt en is geen middel om genegenheid uit te wisselen. De etiquette is hier heel uitgesproken over: geen envelopjes. De enige uitzondering wordt gemaakt voor (groot)ouders die hun (klein)kinderen een financieel extraatje willen geven, maar in dat geval gaat de stroom van machtig naar minder machtig en daar is niets op tegen. Op gewone feestjes van mensen die iets te vieren hebben, staat men als gelijken tegenover elkaar, en dan gaat men elkaar geen geld overhandigen, alsof men de taxichauffeur of de loodgieter betaalt. Dat is een affront en zal ook altijd een affront blijven, hoeveel iedereen ook tegenstribbelt dat dit tegenwoordig echt wel kan. Het kan niet, want het is gênant.
Betekent dit dat u willoos overgeleverd bent aan veel te veel bloemen en prullige siervoorwerpen voor op de schoorsteenmantel? Absoluut niet. U wil graag een kunstwerk? Goed idee! Het enige wat u te doen staat is om een nabij persoon (goede vriend/in, zuster of broer) te vragen of hij/zij de inzameling der gelden op zich wil nemen. Daartoe schrijft deze organisator de genodigden aan met het verzoek om deel te nemen aan een omschreven, gemeenschappelijk cadeau. Dit briefje kan desnoods worden ingesloten bij de uitnodiging, als er postzegels gespaard moeten worden. Genodigden kunnen dan een (zelfgekozen) bedrag storten op rekening van de organisator. Op het feest wordt het cadeau (of een symbolische versie daarvan) met enig ceremonieel in de vorm van een kort speechje aan u overhandigd, samen met een felicitatiekaart, waarop de namen van de contribuanten (zonder de bedragen erachter) staan vermeld. Op die manier staat niemand oog in oog met baar geld, kan iedereen bijdragen naar eigen inzicht, zonder dat u per persoon kunt traceren wat u ‘waard’ bent, en krijgt u toch uw speciale, grote cadeau. Een tijdje later stuurt u alle contribuanten een kaartje, bijvoorbeeld een foto van het bewuste kunstwerk, met veel dank voor hun bijdrage en voor een onvergetelijke dag.

Beste Beatrijs,
Ik drijf een café en ben van plan een feest te geven voor het vijftienjarig bestaan van mijn etablissement. Ik ga ongeveer 650 mensen uitnodigen. Ik weet geen raad met de cadeautip die op mijn uitnodiging moet komen te staan. Ik overweeg een envelopje, maar eigenlijk zoek ik naar een manier om de bloemen buiten de deur te houden. Bij mijn tienjarig jubileum ontving ik 260 potten bloemen. Op de uitnodiging zetten ‘Liefst géén bloemen’ kan ik niet doen, aangezien ik vier klanten heb die bloemist zijn. Weet u een goede formulering voor mij?

Geen bloemen

Beste Geen bloemen,
Gasten worden überhaupt niet geacht iets mee te nemen voor zakelijke relatiefeestjes. Het gaat bij zo’n gelegenheid om klantenbinding en representatie en dan is het niet de bedoeling dat genodigden met bosjes bloemen of flessen wijn komen aanzetten. Cadeautjes horen bij feestjes van persoonlijke vrienden of familie. Het is altijd een slecht idee om bij wijze van hint een envelopje op de uitnodiging te zetten en in uw geval helemaal. U zit toch niet om geld verlegen, als u een feest geeft voor 650 man? Bovendien kunt u de kosten van uw bedrijfsfeestje van de belasting aftrekken. Als u echt bang voor bloemen bent, zet dan op de uitnodiging: ‘Geen bloemen, geen cadeaus, tenzij u het Leger des Heils wilt steunen, want daar gaan alle gulle gaven naar toe.’

Beste Beatrijs,
Wij geven binnenkort een tuinfeest met ongeveer 125 gasten. Wij willen géén cadeaus in de vorm van bloemen of andere goedbedoelde prullaria. We weten dat we niet om geld kunnen/mogen vragen op de uitnodiging, maar kunnen wij wel op de een of andere manier vermelden dat we liever geen bloemen enzovoort ontvangen?

Geen bloemen, wel bezoek

Beste Geen bloemen,
Als uw hart uitgaat naar een groot door de gasten gezamenlijk te geven cadeau, dan moet u aan een familielid of goede vriend/in vragen dit voor u en buiten u om te organiseren. Deze oproep kan wel bij de uitnodiging worden ingesloten.
Vermeld niet op de uitnodiging dat u liever geen ‘bloemen, prullaria enzovoort’ ontvangt. Dat impliceert dat er andere cadeaus bestaan die u wél graag wil krijgen en waar de gasten naar moeten raden. Wat er onder prullaria valt, kunnen mensen misschien nog wel bedenken: geëmailleerde wandtegels met spreuken, rieten mandjes, verzilverde fotolijstjes, cache-pots. Maar het woord ‘enzovoort’ klinkt ronduit omineus. Wat kan daar niet allemaal mee worden bedoeld? Flessen port? Vervelende boeken? CD’s die je nooit gaat draaien? Of misschien alles wat minder dan vijftien euro kost? Gasten voelen zich ongemakkelijk onder zulke vage richtlijnen.
U kunt wel op de uitnodiging zetten dat u helemáál geen cadeaus wilt ontvangen. Op een aardige manier geformuleerd gaat dat ongeveer zo: ‘Je/jullie komst is voor ons het mooiste geschenk. Andere wensen hebben wij niet. Mocht je eraan hechten om afgezien daarvan toch nog iets materieels te geven, dan willen we je in overweging geven om het bedrag dat je van plan was te besteden aan bloemen, wijn of andere cadeautjes te storten op een goed doel, namelijk…’ En dan schrijft u iets over waarom u deze club belangrijk vindt en u geeft het rekeningnummer erbij, zodat zij hun gift zonder uw (controlerende) medeweten kunnen overmaken.

Beste Beatrijs,
Wat voor geschenk geef je aan de eigenaren van een bedrijf die hun nieuwe pand openen en gelijktijdig hun nieuwe bedrijf opstarten?

Whiskey? Sigaren? Bloemen?

Beste Whiskey?
Soms laten mensen van tevoren een bloemstukje bezorgen. Strikt genomen hoeven genodigden geen cadeau mee te nemen, omdat zo’n feestelijke opening promotiedoeleinden dient. Startende ondernemers willen zo ruchtbaarheid geven aan het feit dat ze bestaan. Vandaar ook de gewoonte om, als het budget het toelaat, een (semi)beroemdheid te contracteren die linten doorknipt en door zijn loutere aanwezigheid het algehele cachet van de bijeenkomst verhoogt. Beroemdheden zorgen voor toeloop en hoe meer mensen, hoe meer kans op toekomstige klandizie. Alweer: u bent zeker niet verplicht iets te kopen of af te nemen, het gaat erom dat u dit nieuwe bedrijf een plaatsje in uw geheugen geeft, zodat u in voorkomende gevallen mensen ernaar kunt verwijzen (als het u tenminste een goed bedrijf lijkt). Alle beginnende bedrijven moeten het hebben van mond tot mond-reclame, dus dat is het belangrijkste waarmee u de eigenaren van dienst kunst zijn.

Beste Beatrijs,
Een paar weken na de bruiloft van een nichtje, waar mijn man en ik te gast waren, kregen we een bedankbriefje van het bruidspaar voor een cadeau dat niet het onze was. Kennelijk is in hun administratie iets mis gegaan. Moeten we dit nu corrigeren of maar laten zitten? Ons cadeau was overigens een stuk duurder dan dat waarvoor we bedankt werden.

Gulle gevers

Beste Gulle Gevers,
Als het goed is, hebben de mensen die een bedankje kregen voor uw cadeau (het dure) per kerende post of telefoon laten weten dat ‘zij niet de gevers waren van de super-de-luxe dekschaal, maar van de eierdopjes’. Poseren als de gever van iets duurs is ongepast, omdat de dankbaarheid van de ontvangers van het juiste doelwit wordt afgeleid. In uw situatie kunt u even pas op de plaats maken, want men vestigt niet graag de aandacht op zijn eigen generositeit. Laat er een week of wat overheen gaan en schrijf dan een briefje, waarin u in de eerste plaats refereert aan het aangename feest en de gezelligheid. Terloops vermeldt u dan het punt waar het u om gaat: ‘Trouwens, die pannenlappen-set kwam niet van ons – ons cadeau was het espressoapparaat.’

Vraag 1: 
Geachte Beatrijs,
Kunnen we, nu iedereen van alles is voorzien, niet eens afstappen van de gewoonte om te pas en te onpas cadeautjes mee te nemen? Waarom geloven mensen je niet als je zegt dat je echt niets wil hebben?

Anoniem

Er is moed voor nodig om met lege handen op een verjaardagsfeestje aan te komen. Wanneer een gastheer of -vrouw expliciet te kennen geeft dat cadeautjes nodig noch gewenst zijn, zal een deel van de genodigden deze opmerking opvatten als een koket verzoek om iets echt origineels te geven. Het verdient in ieder geval geen aanbeveling om op de uitnodiging het gironummer van een goed doel te vermelden. Dat iemand geen prijs stelt op cadeaus van vrienden, betekent niet dat hij mag voorschrijven hoe de uitgespaarde gelden dan wel besteed dienen te worden. Verlanglijstjes zijn voor kinderen en bruidsparen. 
Materiële overvloed of niet, aan cadeaus geven en krijgen blijven we voorlopig vast zitten. Enthousiasme is verplicht, ook bij afschuwelijke cadeaus. Oh en ah en dankjewel roepen hoort er net zo goed bij als een cadeaupapiertje. Het kost ouders heel wat moeite om aan kinderen uit te leggen dat het niet gaat om wat voor cadeau ze krijgen maar dat ze een cadeau krijgen. Het raadsel van het gegeven paard dat je niet in de bek mag kijken blijft tot op zekere hoogte ondoorgrondelijk, ook voor de volwassene die grijnzend met op elkaar geklemde kaken de stapels boeken en hebbedingetjes in ontvangst neemt en bedenkt: 'Ik had natuurlijk ook een schoenendoos bij de voordeur kunnen zetten, waar iedereen ƒ 25,- in kon deponeren. Dat had de gasten een hoop tijd en moeite gescheeld en zelf was ik ook beter af geweest.' Hoe spijtig ook, geld geven aan vrienden is smakeloos, tenzij de krachten worden gebundeld voor een gemeenschappelijk cadeau, dat dan wel door een derde moet worden ingezameld. Het is ook weer een beetje raar als de jarige op de uitnodiging zijn banknummer vermeldt met de mededeling dat zijn gasten kunnen bijspringen met een kleine donatie voor zijn voorgenomen reis naar Bali. Men gebruikt zijn vrienden niet als melkkoe. Men gaat er integendeel vanuit dat zij zorg en moeite hebben besteed aan het vinden van een passende attentie. Die zorg en moeite verdienen onze dankbaarheid, dat is alles. En verder kunnen we de rotzooi gerust achter de rhododendrons flikkeren, zoals Wim Sonneveld zong in zijn loflied op het defilé te Soestdijk.
Je moet van een cadeautje vooral niet meer maken dan het is. Lang geleden gaf ik eens een (in mijn ogen geinig) affiche aan een vriend voor zijn verjaardag. Oh en ah en dankjewel! Een week later schoot hij me aan: 'Ja, dat affiche, weet je, ik vind het eigenlijk niet zo leuk, maar jij vindt het zelf waarschijnlijk geweldig, dus toen dacht ik: ik geef het aan je terug, dan heb jij er nog iets aan. Alsjeblieft.' Donder en bliksem! Als je mijn cadeaus stom vindt, dan gooi je ze weg. Ik ga heus niet controleren of je ervan geniet. Maar je maakt me niet blij als je ze aan me teruggeeft. Dat had ik moeten zeggen, maar natuurlijk ontbrak het me aan tegenwoordigheid van geest. Schaapachtig nam ik mijn afgewezen aardigheidje terug en propte het in mijn eigen vuilnisbak.