| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |

Beste Beatrijs,
Onlangs moest ik (student, 22 jaar) afzeggen voor het verjaardagsfeestje van een vriend vanwege ziekte. Een paar dagen later was hij echt jarig en toen heb ik hem per e-mail gefeliciteerd. Dezelfde dag stuurde hij een e-mail terug, waarin hij voor de felicitatie bedankte. In dezelfde adem vroeg hij of hij mij een onbescheiden vraag mocht stellen, namelijk of ik toevallig een bepaald cadeau had gekocht (een cadeau dat ik al vaker heb gegeven), want als dat het geval was dan hoefde hij er zelf niet meer achteraan te gaan. Hij wilde dat ik dit even liet weten, zodat hij er met zijn aankopen rekening mee kon houden.
Ik vind dit een behoorlijk brutale vraag, die ik zelf nooit zou stellen. Ik overweeg om te antwoorden dat ik nog niets had gekocht en dat hij het bewuste cadeau zelf maar moet kopen. Als ik hem weer zie, dan geef ik waarschijnlijk nog een klein(er) cadeautje. Dit lijkt me toch wel redelijk?

Achterstallig cadeautje

Beste Achterstallig,
Lang geleden waarschuwde men kinderen die zich al te gefixeerd op cadeautjes betoonden met het dreigende rijmpje ‘Kinderen die vragen worden overgeslagen.’ Blijkbaar heeft uw vriend in zijn jeugd niet geleerd dat openlijke hebberigheid een onprettige indruk maakt op de medemens. Men hoort nooit te informeren of een bij het feest afwezige genodigde een bepaald cadeau (of überhaupt een cadeau) heeft gekocht. Bij afwezigheid op festiviteiten vervalt immers formeel de cadeauverplichting. Dat mensen soms toch achteraf iets geven is uit pure aardigheid of omdat ze het al hadden aangeschaft, maar het hoeft helemaal niet. Antwoord uw vriend dat u ziek was, maar dat hij niet moet wanhopen, want dat er volgend jaar weer nieuwe kansen komen op cadeaus. Ga ook niet iets anders kleins voor hem kopen. Nu hij er om gevraagd heeft, lijkt het alsof u iets goed te maken hebt, maar dat is niet zo. Op deze leeftijd zijn er toch wel belangrijker dingen om je druk over te maken dan cadeautjes?


Beste Beatrijs,
Mijn kinderen worden regelmatig uitgenodigd voor verjaardagsfeestjes bij vriendjes en vriendinnetjes. Steeds vaker staat op de uitnodiging vermeld dat de jarige een cadeaumand heeft ingericht bij de plaatselijke speelgoedwinkel. Het is de bedoeling dat uit die mand een cadeau wordt gehaald dat de jarige zelf heeft uitgezocht, zodat hij/zij precies krijgt wat wordt verlangd. Ik voel me door deze methode onder druk gezet. Vaak ligt er alleen speelgoed van rond de tien euro of meer, en dit vind ik echt te veel voor een feestje van een kind van zes. Bovendien worden mijn kinderen er op aan gesproken door de jarige als zij een cadeau durven mee te nemen dat door ons zelf is uitgezocht. Kinderen zijn hard onder elkaar en het commentaar is dan ook niet mis. Om mijn kinderen dit te besparen volg ik toch vaak de richtlijnen. Mijn eigen kinderen willen voor hun volgende feestje ook graag een cadeaumand. Ik zie daar niks in. Ik vind de methode brutaal en ondankbaar. Bovendien wil ik andere ouders niet verplichten een bepaald bedrag, hoe klein ook, te besteden. Ben ik nu te streng of te ouderwets? Moet ik toch maar mee gaan in deze cadeauterreur?

Cadeaus op bestelling

Beste Cadeaus op,
Een cadeaumand bij een speelgoedwinkel doet denken aan een cadeaulijst, zoals bij huwelijken wel wordt opgesteld, waar gasten een keus uit kunnen maken. Voor een eenmalige levensgebeurtenis als een huwelijk valt zo’n systeem nog wel te verdedigen (mensen kunnen op die manier een servies bij elkaar sprokkelen of zoiets), maar voor een simpele verjaardag van een jong kind lijkt het overdreven. Bescheidenheid en afwachten waar de gasten mee komen aanzetten is een betere waarde om de kinderen bij te brengen. Tien euro is veel voor een verjaardagscadeautje van het ene kind voor het andere. Vroeger was tien gulden min of meer de richtprijs. Hier zien we de reden waarom het leven na invoering van de euro door veel mensen als zo veel duurder wordt ervaren: cadeautjesinflatie.
Overigens vermoed ik dat veel moeders maar al te blij zijn met de cadeaumand, omdat dit hen ontslaat van de verplichting rond te shoppen voor een leuk cadeautje dat hun kind moet meenemen naar het zoveelste partijtje. Van het zoeken naar leuke cadeautjes kun je goed gek worden als moeder. Meestal wordt bij de moeder van de jarige geïnformeerd ’of er nog wensen zijn’ en nu hoeft zelfs dat niet meer, want met zo’n mand zijn ze in twee minuten klaar met de aanschaf, en hoe duur het is kan hen niets schelen, want ze hebben toch geld genoeg. Dus uit oogpunt van efficiëntie maakt het cadeaumandsysteem grote kans zich tot stevige traditie te ontwikkelen. Maar decadent is het ongetwijfeld en daarom siert het u als u er niet aan meedoet.


Beste Beatrijs,
Het is in mijn omgeving bijna een verplichting om, als je bij iemand gaat eten, een bloemetje of cadeautje mee te nemen voor de gastvrouw/heer. Doordat het zo obligaat is, verliest dit gebaar in mijn beleving iedere zeggingskracht. Ik vind het leuk als iemand mij iets geeft als uitdrukking van een gevoel, niet omdat het nu eenmaal zo hoort. Het lijkt dan meer op een ‘tegenprestatie’ dan op een leuke geste. Ik doe het zelf niet meer, als ik mensen een beetje goed ken, en ik vind het prettig als mensen niks meebrengen als ze bij me komen eten. Is dat erg onbeleefd?

Cadeautjesmoe

Beste Cadeautjesmoe,
U maakt onderscheid tussen het cadeau als uitdrukking van een gevoel en het cadeau omdat het zo hoort. Deze twee verschijningsvormen liggen echter dichter bij elkaar dan u denkt. Belt u weleens op een doordeweekse avond zomaar bij een goede vriend aan met een mooi, duur cadeau onder uw arm om op die manier uw warme gevoelens te uiten? Nee, dat komt niet in uw hoofd op en uw vriend zou ook vreemd opkijken. U wacht op een geschikt moment, zijn verjaardag of een andere feestelijke gelegenheid. Tegelijk is het op zo’n feestje min of meer verplicht om met een cadeau aan te komen zetten. Hoeveel gevoel u ook in het cadeautje legt, het gebaar zelf blijft obligaat. Elk geschenk vraagt om een tegenprestatie of is er zelf een. De conventie om een aardigheidje mee te nemen voor mensen bij wie u gaat eten is even lastig te doorbreken als de gewoonte van het verjaardagscadeautje. U kunt in uw vriendenkring gaan lobbyen om deze in uw ogen overbodige conventie af te schaffen, maar waarom zou u? Het is toch geen ramp om een fles wijn, een doosje bonbons of een bos bloemen (de traditionele attenties in geval van komen eten) joyeus te aanvaarden? Het kost ook geen enkele moeite om zoiets voor een ander aan te schaffen. Het is daarentegen onvergeeflijk om te zeggen: “Wat hadden we nou afgesproken?” als er ondanks uw anti-propaganda toch weer een vriend zijn opwachting maakt mét een bosje slappe tulpen.

Beste Beatrijs,
Je zult maar alleenstaande zijn en voldoende (niet-alleenstaande) vrienden hebben. Dan ben je in december onder de pannen. Immers, het ene paar, met al die leuke kinderen, nodigt je uit voor een aangeklede kerstavond. Het andere stel voor eerste kerstdag. Ook voor tweede kerstdag en oudejaarsavond vergeet men de invitaties niet. Bij al deze bezoeken dient men een aardigheidje mee te nemen, liefst voor iedereen ‘iets aparts’. Ik durf me nauwelijks nog te vertonen met alweer een fles wijn of pralines. Het moet dit jaar anders, maar hoe?

Onoriginele gast

Beste Onorigineel,
Uw vrienden nodigen u niet uit om de rol van kerstman te spelen. Tijdens de overmaat aan decemberfeesten kan er hevige tropenkolder toeslaan in gezinnen die de hele dag tegen elkaars koppen zitten aan te kijken. Een bezoeker van buiten zorgt dan vanzelf voor frisse lucht en een geanimeerde stemming. Wat u ook meeneemt voor uw vrienden (en de klassieke fles wijn of doosje bonbons zijn beter dan menig originele contraptie), uw geschenken vallen in het niet bij uw sprankelende persoonlijkheid naar wier komst kennelijk alom wordt gesmacht.

Beste Beatrijs,
Binnenkort ga ik met de Vut. Ik ben van plan om voor familie, vrienden en kennissen een groot diner te geven. Kunnen we op de uitnodiging als cadeautip een envelop zetten of is het helemaal niet gebruikelijk om dan een cadeau te krijgen?

Tussen twee levensfases

Beste Tussen,
Wees gerust, aanstaande Vutters of gepensioneerden krijgen zeer zeker cadeaus. Spijtig voor u is het niet gebruikelijk om op de uitnodiging tips te geven over de richting waarin de genodigden moeten denken qua geschenken. U was van plan een 'envelop' te suggereren? Ik vermoed dat u hiermee een voorkeur voor contant geld tot uitdrukking wilt brengen. Doet u dat alstublieft niet! Dat is vreselijk ordinair!
De beleefdheid vereist dat cadeaus het allerlaatste zijn waar u aan denkt, en dat u dus bij elk overhandigd, fleurig ingepakt object oprechte verrassing tentoonspreidt. 'Ach, wat enig, wat attent van je!' Nu beseft iedereen dat een man die met de Vut gaat al genoeg cd's en krikkemikken bezit. Al gauw zullen de gedachten uitgaan naar een gemeenschappelijk cadeau, iets groots waar de jubilaris echt wat aan heeft. Niets staat u in de weg om informatie over datgene waar uw hart naar uitgaat te laten lekken naar een vertrouwd persoon, die graag een en ander wil organiseren voor zijn goede vriend. Terloops kunt u het hebben over dat reisje naar de Harz, het werk van een door u geliefde kunstenaar, computer-parafernalia, een dvd-toestand, een cursus zelf tuinieren. Wat het ook is, uw vrienden zullen graag dokken voor iets speciaals, maar ze hebben geen zin om in het wilde weg uw huishoudportemonnee te spekken.

Beste Beatrijs,
Ik stam nog uit de tijd dat het heel onbeleefd was een prijskaartje aan een cadeautje te laten zitten. Boeken-, platen- of tegoedbonnen getuigden van gemakzucht en waren hetzelfde als geld geven. Ook heb ik nog geleerd dat cadeautjes geen verplichting zijn en dat je beter een bloemetje kan geven dan een ongeïnspireerd duur cadeau.
Ik erger me dan ook aan de om zich heen grijpende gewoonte een soort collecte te houden voor jubilea die 'gevierd' moeten worden. Laatst kreeg ik van de kinderen van een bevriend echtpaar een hoera-brief dat hun ouders nu toch echt 40 jaar getrouwd zijn. Er stond: 'Geheim!!! Onze ouders weten niet dat wij dit organiseren. Maar wij weten dat ze heel graag nieuwe meubeltjes willen kopen en dat ze die liever hebben dan allemaal kleine cadeautjes. U kunt uw bijdrage storten op rekeningnummer …' De banken zijn tegenwoordig traag met het zenden van dagafschriften. Mijn overboeking was kennelijk nog niet aangekomen, waardoor ik voor alle zekerheid door een van de liefhebbende kinderen werd nagebeld: waar bleef het geld?

Nog-net-geen-wanbetaler

Achter bedelbrieven aanbellen is bijzonder ongepast. Of u nu al wel of nog niet had betaald, zo'n telefoontje had reden kunnen zijn om maar helemaal van het feestje weg te blijven. Het is niet de taak van het feestcomité om toegangsprijzen te heffen voor de genodigden. Dit staat gelijk aan afpersing.
U heeft natuurlijk gelijk met uw opvatting dat het ideale cadeautje vrijwillig is, uit het hart van de gever komt, zorgvuldig op de ontvanger is afgestemd, en een vleugje luxe heeft. Men geeft elkaar geen doos met 50 tubes tandpasta onder het motto dan zit je de komende jaren goed.
Aan de andere kant wordt iedereen langzamerhand ziek van de geinige bibelots uit de cadeauwinkel. Mensen raken geïrriteerd bij de aanblik van stapels cadeauboeken en -cd's, waarvan ze weten dat ze ze nooit zullen lezen, nooit zullen beluisteren. Oké, een goede fles wijn komt altijd van pas, een doos bonbons komt ook wel op. Toevallig ben ik zelf altijd zeer in mijn sas met boekenbonnen. Maar de rest van de luxe. Wat moet je ermee? Het probleem is dat iedereen zo verschrikkelijk rijk is dat ongeveer de helft van de consumptie uit impulsaankopen bestaat. Het collecteren waar u bezwaar tegen heeft is een uit nood geboren logische stap, omdat in de duurdere regionen mensen soms nog wel eens een wensje bezitten. Moderne correctheid schrijft voor dat de ingezamelde gelden voor iets beschaafd luxueus' van blijvende waarde moeten worden aangewend. Een kunstwerk bijvoorbeeld of een antiek cilinderbureau. Dokken voor andermans vakantiereisjes wordt bedenkelijk gevonden en het subsidiëren van een nieuwe badkamer is helemaal ordinair. Vandaar uw probleem met de 'meubeltjes'.
Maar wat kan het u eigenlijk schelen? Al bestellen ze de winterschilder voor het cadeaugeld of nemen ze plastische chirurgie. Het is toch allemaal consumptie. Juist omdat iedereen alles al heeft, komen we niet meer af van elkaar geld geven. In tegenstelling tot wat u meent zijn cadeautjes (in welke vorm dan ook) wel degelijk een verplichting. Niemand gaat met lege handen naar een feestje, want voor eeuwig sta je dan bekend als gierige klaploper.