| 1 | 2 | 3 |

Beste Beatrijs,
Al mijn hele leven krijg ik te horen dat het beleefd is je te gedragen volgens de mores van het gastland, waar je op dat moment bent. Dus geen linkerhand gebruiken in sommige landen, niet naar de gezondheid van de gastvrouw vragen, een lichte buiging maken en nog veel meer van dat soort zaken. Tegelijkertijd heb ik geleerd dat men het zijn gast altijd zo veel mogelijk naar de zin moet maken. Volgens mij botsten deze beide principes. Los van het feit dat je je altijd gastvrij, netjes en beleefd dient te gedragen, kun je stellen dat als je beide dingen moet doen, beide partijen volstrekt tegenover elkaar komen te staan met hun goede bedoelingen. Of is er toch een hiërarchie of een protocol?

Mijn normen of de hunne?

Beste Mijn normen,
Bij contacten tussen mensen van verschillende culturen is het belangrijk als de bezoekers zich in grote lijnen houden aan de regels en codes van het land waar ze verwijlen. Voor zover ze die kennen natuurlijk. Een gast hoeft geen dikke boeken van tevoren door te ploegen om zich alle finesses eigen te maken. Maar als je weet: hier trekken mensen hun schoenen uit, als ze iemands drempel overschrijden, dan trek je je schoenen uit. In geval van twijfel goed om je heenkijken wat anderen doen en dit imiteren.
Tegelijk is het belangrijk dat gastheer en -vrouw hun best doen om het gasten naar de zin te maken. Voor zover ze op de hoogte zijn natuurlijk. Soms geven Japanners hun westerse gasten een hand ter begroeting, omdat ze weten: zo doen ze dat daar, terwijl de gasten net een buiging hebben ingestudeerd. Dat geeft niet. Dat breekt het ijs. Als iedereen z’n best doet om zich een klein beetje te verdiepen in wat de ander gewend is en wat de ander prettig vindt (zonder daarbij z’n eigen codes te verloochenen), dan ontstaat vanzelf een compromis-situatie, waarbij gastvrijheid van de ontvangende partij en beleefdheid van de gasten elkaar op aangename wijze in evenwicht houden. Kleine botsinkjes worden in de categorie ‘onwetendheid’ of ‘misverstand’ geplaatst en met de mantel der liefde bedekt.


Beste Beatrijs,
Ik ben het met u eens dat in een gezelschap iedereen persoonlijk moet worden begroet, hetzij met een hand, hetzij met een kus (Als normen botsen… zie onderstaand probleem). Voor mij begint het probleem echter pas bij de keuze tussen hand en kus. Kinderen willen niet worden gekust, dat is bekend, maar hoe te handelen bij volwassenen? Ik vind het vooral lastig als koortsachtig afwegen leidt tot het inzicht dat de een moet worden gekust en de ander beter een hand kan krijgen... Ook een beetje raar. Of moet ik het initiatief maar aan de ander overlaten?

Hand of kus?

Beste Hand of,
Dat koortsachtig afwegen valt in de praktijk reuze mee. In de meeste gevallen is volkomen duidelijk wat er moet gebeuren. De baas van uw man? De buurvrouw van uw beste vriendin? Een vage collega? Ouders van vriendjes van uw kinderen? Buurtgenoten op een barbecue? Zij krijgen allen handen. Wordt het gezelschap groter en onoverzichtelijker, dan neemt zelfs het handenschudden snel af. In Nederland is men niet zo handenschudderig, als bijvoorbeeld in Frankrijk. Bij grotere bijeenkomsten met bekenden en onbekenden volstaat vaak een vriendelijk ‘Hallo Toon’ of ‘Dag mevrouw Haanstra’. Kussen is voor goede vrienden en familie. Het is helemaal niet raar om in een klein gezelschap, waarin iedereen elkaar begroet, sommigen te kussen en anderen de hand te schudden. Kies bij twijfel onvervaard voor de hand. Want van de hand kunt u altijd nog doorgroeien naar de kus, maar van de kus kunt u niet meer met goed fatsoen terug naar de hand.

Beste Beatrijs,
In het gezin waaruit ik afkomstig ben waren goede manieren altijd heel belangrijk. Bij binnenkomst gaf je de gastheer of gastvrouw een hand of een kus, en als je een gezelschap aantrof, moest je iedereen afzonderlijk begroeten. Oudere mensen werden steevast met ‘u’ aangesproken.
In mijn schoonfamilie gaat het er heel anders aan toe. Bij binnenkomst wordt er meestal ‘Hallo allemaal’ gezegd. Iedereen, inclusief de oudere familieleden en kennissen, tutoyeert en noemt elkaar bij de voornaam. Deze verschillen maken mij onzeker. Afzonderlijk begroeten voelt plotseling heel overdreven als niemand dat doet. Ook heb ik moeite met het tutoyeren van de ouderen. Toch schik ik mij maar aan de normen van mijn schoonfamilie.
Nu vraag ik mij af of ik hier wel goed aan doe, of dat het beter zou zijn om mijn eigen normen te blijven hanteren. Wat daarnaast ook speelt is: hoe breng ik onze kinderen de juiste manieren bij, als de verschillen tussen beide families zo groot zijn? Ik zou toch wel erg graag willen dat zij iedereen netjes begroeten en aanspreken, maar dan moeten ze wel overal hetzelfde voorbeeld krijgen, en dat is nu niet het geval. Hoe kan ik hier het beste mee omgaan?

Als normen botsen…

Beste Als normen,
Uw gewoonte om op familiebijeenkomsten iedereen apart te begroeten met hetzij een hand, hetzij een kus is de gangbare manier van doen in Nederland (en in de rest van in ieder geval de westerse wereld). De familie van uw man moet wel gigantisch groot zijn, als het individuele begroeten kennelijk te veel moeite is. Ik zou zeggen: gaat u gewoon door met begroeten, zoals u het gewend bent - misschien merken de schoonfamilieleden dat dit prettig werkt en nemen zij dit gedrag van u over.
Wat het aanspreken betreft: Stap over uw schroom voor voornaamgebruik en tutoyeren heen, want mensen mogen zelf bepalen hoe ze aangesproken willen worden. Dit is uw pakkie-an niet. Als mensen ‘je en jij’ en ‘Kees’ en ‘Annie’ willen horen, dan kunnen ze dat krijgen. Het went gauw genoeg.
Bespreek met uw man uw beleefdheidsnormen en de zijne en hoe u dat wilt aanpakken in de opvoeding. Hoogstwaarschijnlijk kan hem het allemaal wat minder schelen dan u. Dat is niet erg, dat komt vaker voor in huwelijken. Wel belangrijk is dat hij ermee instemt dat uw manier van doen de routine wordt in uw gezin. Niet omdat u uw zin wil doordrijven, maar omdat de zaken die u noemt de maatschappelijke standaard vormen. Uw kinderen zijn dus op termijn meer gebaat bij uw omgangsregels dan bij die van uw man en zijn familie. Dat kinderen niet overal hetzelfde voorbeeld krijgen, geeft niets. Als er bij hun vriendjes voor de tv wordt gegeten, betekent dat toch niet dat dat bij u ook moet gebeuren?