Bijnamen

Beste Beatrijs,

Waar komt toch die rare behoefte vandaan om collega’s bijnamen te geven? Ik werk op kantoor in een gang met De Grote Boze Wolf, Kwik, Kwek en Kwak, de P&O-maatjes, de Golden Girls, Knor, Knorrie en Knorretje en ga zo maar door.

“Superman”

Beste “Superman”,

Het geven van bijnamen vindt zijn oorsprong in de intimiteit van de familiekring. Dikwijls komen ze voort uit het onvermogen van een klein kind om zijn naam uit te spreken. Ouders zijn dan zo vertederd door de verhaspeling dat Bernard ‘Boe-Boe’ wordt en Catharina voortaan als ‘Kika’ door het leven gaat. Als het kind eenmaal naar school gaat, moeten ouders goed van tevoren bedenken of ze hun Constant inderdaad als ‘Tokkie’ willen aanmelden. Meestal is het verstandiger de bijnaam voor thuis te reserveren, omdat hij de functie van koosnaam heeft. De mogelijkheid van twee aanspreekvormen heeft als voordeel dat het kind onmiddellijk weet hoe de vlag erbij hangt: ‘Constant!’ ‘Ja Mam?’ ‘Nu heb je nog je kamer niet opgeruimd!’

Tussen volwassenen heeft het gebruik van bijnamen al gauw iets kinderachtigs. Onverteerbaar zijn de stellen die elkaar alleen nog maar als ‘schat’ of erger nog als ‘scheetje’ of ‘poepie’ aanspreken. Ook ‘moppie’ dient vermeden te worden, zelfs in ironische zin. Zelfverzonnen bijnamen zijn oké, mits in strikte privéomstandigheden. Het gebruik van bijnamen op het werk duidt op (een behoefte aan) een jofele, gemeenzame sfeer. Collega’s onder elkaar die van een gebbetje houden, dat werk. Reuze gezellig, zij het dat werk geen thuis is. De bijnamen zijn dan ook nooit liefkozend bedoeld, maar stereotyperend. De Grote Boze Wolf zal wel de baas zijn, de Golden Girls een paar iets oudere vrouwen, het drietal Knorries waarschijnlijk chagrijnige types. Dit soort bijnamen circuleren altijd achter iemands rug en in plaats van de gezelligheid te verhogen dragen ze bij tot een sfeer van roddelzucht en hokjesgeest. Onmiddellijk mee ophouden!

Verwante kwesties:

1. Onbeleefde collega’s Beste Beatrijs, Al jaren werk ik bij hetzelfde bedrijf: aardige...