| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |

Beste Beatrijs,
Het is een tijdje geleden dat ik een bruiloft heb bezocht. Hoeveel geld geef je als je overdag voor het kerkhuwelijk en de borrel bent uitgenodigd, maar niet voor het diner, en weer wel voor het feest ’s avonds? Er zal ook wel verschil zijn in de geldgift als je zelf je drankjes moet betalen of als ze de hele avond gratis zijn.

Wat kost het?

Beste Wat kost het,
Grootstedelijke etiquette is sterk gekant tegen het vragen en geven van geld is bij feestelijke gelegenheden. Als ik dit principe verkondig, wordt mij vaak (enigszins verontwaardigd) voorgehouden dat er culturen (de Turkse met hun geldboom) en tradities (in Twente) zijn, waarin dit de normaalste zaak van de wereld is. Als er dan toch geld van u wordt verwacht, dan moet u maar rechtstreeks aan het bruidspaar of de ceremoniemeester vragen ‘wat precies de toegangsprijs is?’ Dan hoort u het wel.

Beste Beatrijs,
Een goede kennis viert volgende week haar verjaardag. Zoals ieder jaar nodigt zij vriendinnen uit voor een etentje in een door haar gekozen gelegenheid. Altijd de hot spot van het moment, meestal niet de goedkoopste restaurants in de stad. Gasten word geacht hun eigen rekening te betalen. Zelfs de drank gaat op eigen kosten. Nog voordat de locatie bekend is gemaakt, ontving ik een mail waarin zij haar genodigden vraagt om geld te storten, omdat zij bepaalde juwelen wil kopen. Ik ben niet bepaald armlastig maar ik vind dit toch te ver gaan. Om de verjaardag van iemand te kunnen vieren, wordt van mij verwacht dat ik tientallen euro’s ga spenderen. Én een duur etentje én een duur cadeau. Ben ik een krent of is zij ongemanierd?

Nog niet jarig

Beste Nog niet,
De conventie voor verjaardagsfeestjes luidt dat het eten en drinken gratis is (daarom wordt het ook meestal bij de jarige thuis gevierd) en dat gasten een zelf gekozen cadeautje meenemen (en dus niet per rondzend-e-mail geïnstrueerd worden om geld op een rekening te storten).
Wat uw vriendin van plan is doorbreekt beide conventies, dus ik zou u aanraden om haar een verontschuldigend mailtje te sturen, waarin u zegt dat u helaas verhinderd bent haar verjaardag bij te wonen. Nadere uitleg is niet nodig. Geld storten evenmin.

Beste Beatrijs,
Onlangs was ik op de trouwreceptie van een dochter van vrienden. Het jonge bruidspaar had laten weten geen cadeaus te willen. Na een paar jaar samenwonen waren ze reeds voorzien van alle spullen. De aanwezigheid van genodigden op de receptie betekende voor hen het cadeau. Toch vond ik het daar niet zo gastvrij, want je werd geacht na twee consumpties de verdere drankjes zelf te betalen. Ik vroeg aan de moeder van de bruid waarom dat zo geregeld was. Zij zei dat niemand cadeaus had hoeven te kopen, dus dan kon men het niet bezwaarlijk vinden om drankjes grotendeels zelf te betalen. Ook was het de bedoeling om zo een rem te zetten op personen die zich anders maar aan gratis drank te buiten zouden gaan. Wat vindt u van deze gang van zaken?

Betalende bruiloftsgast

Beste Betalend,
Wie een feest of receptie geeft houdt zijn gasten vrij. Anders is het geen feest/receptie, maar een minimaal gesponsord evenement in een caféachtige ruimte. Wat de gasten wel of niet aan cadeaus meebrengen, al dan niet op verzoek van de feestgevers, staat uitdrukkelijk los van het serveren van consumpties. Die zijn voor rekening van de organisator, anders zoeken gasten liever hun eigen café uit. U werd de gelegenheid geboden te komen feliciteren op een bepaalde tijd en plaats. Tegenover de moeite die u wellicht hiervoor hebt genomen (tijd vrijhouden in uw agenda, opdoffen, beleefde gesprekjes voeren met onbekenden, reizen) stonden twee consumptiebonnen. Te schraal om uw huis voor te verlaten, lijkt me. Het bruidspaar had de opzet moeten vermelden op de uitnodiging. Dan had u hun een hartelijk felicitatiekaartje plus spijtige afzegging kunnen sturen en was u comfortabel thuis gebleven.


Beste Beatrijs,
Laatst kreeg de dochter van een vriendin van me haar einddiploma conservatorium uitgereikt. Het was een feestelijke gebeurtenis met na de uitreiking een borrel. Tijdens dat samenzijn nodigde mijn vriendin de aanwezigen uit om mee te gaan eten in een restaurant. Ik vond het aardig uitgenodigd te worden en bovendien ken ik de dochter van mijn vriendin goed. Op mijn toezegging zei mijn vriendin dat ik zelf de maaltijd moest betalen. Dat verbaasde me, maar ik wilde er niet moeilijk over doen op dat moment, het was tenslotte een feestelijke middag. Een twintigtal mensen nam de uitnodiging aan.
Ik merkte dat er meer mensen verbaasd waren over het feit dat ze na het driegangen-diner dat ons werd voorgezet, zelf hun rekening moesten betalen. Sommigen wisten niet eens dat dat de bedoeling was. Ik vond het een onplezierige gang van zaken. Enerzijds wil ik er niet kinderachtig over doen, anderzijds zou ik mijn vriendin toch willen zeggen dat je zo geen mensen voor een diner uit moet nodigen.

Te gast, maar betalend

Beste Te gast,
Als uw vriendin tijdens de borrel heeft gezegd: ‘We gaan straks met degenen die mee willen ergens een hapje eten, heb je zin om mee te gaan?’ dan lijkt me niet dat u dit voorstel moet opvatten als een uitnodiging waarbij u wordt vrijgehouden.
Er waren twintig mensen bij het eten. Als je rekent 40 euro per persoon (niet zo veel voor drie gangen plus drank), dan is dat 800 euro. Een enorm bedrag om zomaar aan spontaan restaurantbezoek te besteden. Als ouders van plan waren om hun dochter op die manier te fêteren, dan zouden ze dat anders hebben aangepakt. Zorgvuldig een gastenlijst plannen, mensen van tevoren aanschrijven, wachten op toezeggingen, een reservering maken, enzovoort. Dat zou een echte uitnodiging zijn  - wat u hebt meegemaakt is een voorstel tot voortzetting van de gezelligheid met eigen middelen. Het was geen etentje ‘voor’, maar een etentje ‘met’ wie er mee wilde, zoals wel vaker gebeurt na recepties. Als u naar huis was gegaan, was er niemand geweest die u dat kwalijk had genomen. Wat je van ouders bij zo’n gelegenheid kunt verwachten is dat ze zeggen: ‘we zijn trots op onze dochter, leuk dat jullie zijn meegekomen, wij betalen de wijn.’


Beste Beatrijs,
Vorige zomer werden wij voor een barbecue uitgenodigd bij kennissen. We namen een grote bos bloemen en een goede fles wijn als attentie voor hen mee. De gastheer en gastvrouw hadden nergens op beknibbeld: het vlees was van de beste slager en salades van een dure traiteur. Tijdens het eten werd bij alles wat wij aten verteld wat het kostte: ‘Voor zo’n spies met lamsvlees betaal je twee euro, kun je nagaan wat zo’n barbecue wel niet kost.’ Tot aan het laatste kopje koffie ter afsluiting kregen wij te horen wat de prijs was van bijvoorbeeld een pak koffie, weer een rib uit hun lijf. Mijn man en ik voelden ons steeds ongemakkelijker en we lieten ons een paar keer ontvallen dat het echt niet nodig was geweest voor ons zo groots uit te pakken. Wij zijn zelf ook een jong gezin met hoge woonlasten en begrijpen de financiële druk heel goed. Maar enige tijd later viel bij ons het kwartje: hadden wij soms moeten aanbieden de kosten van het etentje te delen? Wij hadden dit stel eerder al op een, redelijk uitgebreid, diner onthaald. Omdat wij pas na enige weken tot deze conclusie kwamen, wilden wij er niet op terugkomen bij onze kennissen, maar hadden wij inderdaad moeten aanbieden te betalen?

Waren wij parasieten?

Beste Waren wij,
Delen in de kosten voor een etentje? Absoluut niet. Wie bij een ander voor het eten wordt uitgenodigd, gaat niet naar een restaurant. Gasten mogen er van uitgaan dat ze gratis eten en drinken krijgen geserveerd. Dit is zo’n sterke conventie dat het beledigend zou zijn om aan te bieden om mee te betalen. Dat uw gastheer/vrouw bij alles de prijs noemden en het hele etentje in het teken van geld hebben gezet getuigt niet van meesterschap in de conversatiekunst. Het is onhartelijk om je eigen gasten een schuldgevoel te bezorgen. Liever een avond met stamppot en goedkope rookworst maar leuke gesprekken waarbij iedereen zich amuseert, dan een barbecue met duur vlees en traiteursalades (alsof die trouwens zo lekker zijn - voor drie euro ingrediënten maak je zelf de heerlijkste sla klaar) met saaie gesprekken over de hoge prijzen. Dit lijken me geen kennissen om tot echte vrienden te promoveren.

Beste Beatrijs,
Vorige week waren wij op verjaardagsvisite bij mijn zwager. Aan het begin van de avond werd hij opgebeld door zijn kleindochter en na het gesprek riep hij de kamer in: ‘Willen jullie Marieke sponsoren voor een aids-actie?’ Niemand reageerde. Later op de avond ging mijn zwager met papier en potlood in de hand (ik dacht dat hij drankjes ging opnemen) een voor een de gasten langs en zei: ‘Wat geef jij voor Marieke?’ Ik zag sommigen even moeilijk kijken, maar toch greep iedereen naar z’n portemonnee. Deze manier van geld ophalen stond me zo tegen, dat ik toen het mijn beurt was, zei: ‘Ik maar even niet’. Hij bleef voor me staan en zei hardop, zodat iedereen het kon horen: ‘Wat? Geef jij niets voor je achternichtje, wat lullig zeg!’ Ik was sprakeloos, zo niet de dame die naast mij zat, een vriendin van mijn zuster, die direct vinnig zei: ‘Dat mag jij helemaal niet zeggen, je moet de mensen wel vrij laten!’
Zo is het natuurlijk, het gaat me uiteraard ook niet om die een of twee euro. En als het kind er zelf had gestaan was het nog anders geweest, maar als we allemaal op verjaardagen op zo’n agressieve manier gaan collecteren voor onze kleinkinderen, dan is het eind zoek. Ben ik kinderachtig of misschien zelfs lullig of is het gewoon onfatsoenlijk om je gasten zo onder druk te zetten?

Hier met de poen!

Beste Hier met,
U hebt zonder meer gelijk en het was dapper van u om en plein public te weigeren om mee te doen. Mensen horen hun familie en vrienden geen geld afhandig te maken, ook niet uit naam van een (klein)kind. Niet voor eigen gewin en ook niet voor liefdadigheidsdoeleinden. Niet in persoonlijke contacten en ook niet op grotere (feestelijke) bijeenkomsten. Het uitmelken van familie, vrienden en buren is voorbehouden aan jonge kinderen zelf die meedoen aan de kinderpostzegelactie of die door hun sport- of hobbyclub erop uitgestuurd worden om lootjes te verkopen.
Het staat iedereen vrij zijn eigen goede doelen te kiezen om financieel te ondersteunen. Wie z’n vrienden en familie onder druk zet om geld op te hengelen, begeeft zich op het terrein van de afpersing.


Beste Beatrijs,
Onlangs ontvingen mijn vrouw en ik een uitnodiging voor de viering van de verjaardag van haar broer. Er was sprake van een diner in een restaurant en daarna de mogelijkheid om na te borrelen voor wie wilde. Voorzien van een cadeau togen wij naar de feestlocatie alwaar van een heerlijk en gezellig diner werd genoten. Van de afloop waren wij minder gecharmeerd. Vlak voor het verlaten van de dinertafel werd ons doodleuk gevraagd of wij onze portie van de rekening wilde betalen. Verbijsterd keek ik rond en zag dat iedereen al bezig was hutje bij mutje te leggen. Zo hoort het toch niet te gaan wanneer je uitgenodigd bent?

Betalende verjaardagsgast

Beste Betalend,
Het is absoluut incorrect om mensen voor een etentje uit te nodigen en hen achteraf de rekening te presenteren. Gastvrijheid betekent dat men z’n gasten vrijhoudt, niet dat men ze afperst. Van tevoren aankondigen dat mensen hun portemonnee mee moeten nemen is in theorie mogelijk, alleen is er dan geen sprake meer van een ‘feestelijke gelegenheid’, noch van ‘gasten’, noch van ‘uitnodigen’, maar van een voorstel tot gemeenschappelijke tijdpassering met een prijskaartje eraan. Tegen zo’n voorstel kunnen mensen ja of nee zeggen naar gelang hun luimen en financiële marges, niemand hoeft zich verplicht te voelen, en er komen verder geen cadeaus bij te pas.
In dat restaurant werd u voor het blok gezet, en moest u wel betalen. Uw zwager zou toch eens moeten horen dat dit geen goede aanpak is. Uw vrouw (zijn zuster) kan waarschijnlijk zoiets beter met hem opnemen dan u. Dat het nu niet meer om die 50 of 80 euro gaat, maar dat hij in de toekomst geen entreegelden meer moet heffen voor zijn verjaardag, en al helemaal niet achteraf, want dat genodigden daar een katterig en bekocht gevoel aan overhouden.