| 1 | 2 | 3 | 4 |

Beste Beatrijs,
Vroeger is mij geleerd dat je bij het begroeten mannen mét de achternaam aanspreekt (‘Dag meneer de Vries’) en getrouwde vrouwen niet – dan hoorde je te zeggen: ‘Dag mevrouw’. Waarom dat zo moest, is mij nooit verteld. De laatste tijd behouden getrouwde vrouwen steeds vaker hun eigen naam. Hoor je nog steeds ‘Dag mevrouw’ te zeggen of moet de achternaam van de vrouw er nu ook bij?

Met of zonder achternaam?

Beste Met of zonder,
Vroeger werd tegen getrouwde vrouwen ter begroeting ‘Dag mevrouw’ gezegd (en tegen ongetrouwde ‘Dag juffrouw’), om de privacy van de vrouw te beschermen. Vrouwen waren kwetsbaarder dan mannen. Als een toevallige passant de naam opving, zou hij haar makkelijker kunnen traceren en belagen. De naam op zichzelf werd als iets persoonlijks gezien, en het gebruiken van die naam vond men te familiair, een soort verbale verkrachting. ‘Mevrouw’ sec (dus zonder achternaam erbij) drukte een gepaste afstand en respect uit.
Deze regel wordt tegenwoordig nauwelijks nog toegepast, omdat vrouwen niet meer met zoveel omzichtigheid tegemoet worden getreden. Bovendien verkeren mensen onder de 65 die elkaar kennen al gauw op jij- en jou-basis. Ze zeggen geen meneer en mevrouw tegen elkaar, maar ‘Hallo!’ of iets vertrouwelijker: ‘Hé, Koen, hoe gaat-ie?’ of ‘Hoi, Paulien!’ Mensen met een grote sociale afstand of in het zakelijke verkeer begroeten elkaar met ‘meneer’ en ‘mevrouw’, soms met achternaam erbij, soms zonder, maar in ieder geval zonder speciale consideratie voor de vrouw.


Beste Beatrijs,
Vroeger zei ik meteen wat ik wilde in een winkel, bijvoorbeeld: ‘Een pond sperziebonen’. Volgens mijn vriendin moet je zeggen: ‘Mag ik dit of dat’. Dus dat zeg ik tegenwoordig. Maar dat klinkt zo suf en onderdanig en ik krijg het gevoel dat dit ook uit de tijd is. 
Als ik afreken bij de kassa zeg ik eerst ‘Hallo’. Maar zou het winkelpersoneel dat niet eigenlijk als eerste moeten zeggen? Slechts een gering aantal verkoper/sters beginnen zelf als eerste met ‘Hoi’, terwijl ik 38 ben, en ik hoef niet zonodig met u te worden aangesproken, ook al doet men dit wel.

Wat zeg ik in de winkel?

Beste Wat zeg ik,
Wie er het eerste een groet uitspreekt (het winkelpersoneel of de klant) doet er niet zo veel toe. Als het personeel een cursus klantvriendelijkheid heeft gehad, hebben ze daar geleerd om altijd de klant te begroeten en verder beleefd te zijn en ‘u’ te zeggen tegen mensen die geen duidelijke jongeren meer zijn. Hoe die groet precies luidt is niet zo belangrijk. ‘Goedemorgen/-middag of goededag’ is altijd prima. Met ‘Hallo’ is ook niets mis. ‘Hoi’ is meer iets voor tegen jongeren. Maar de klant kan ook best als eerste een groet uitspreken.
Soms zegt het winkelpersoneel iets als ‘Waarmee kan ik u helpen?’ Als dat niet wordt gezegd, en er een stilte valt na de groet, dan kunt u zeggen: ‘Een halfje bruin, graag’. Of: ‘Ik zoek een strijkijzer’ of: ‘Ik wil graag een pond kabeljauw / een strippenkaart / zes knotten van die wol daar’. Door toevoeging van het woordje ‘graag’ (net zoiets als alstublieft) klinkt u beleefd, maar niet onderdanig.


Beste Beatrijs,
Ik woon op een dorp. Vroeger begroette men elkaar met: ‘Hallo’, ‘Hoi’, ‘Goeiedag’, ‘Goemorgen’, ‘Goedemiddag’ of nog een andere variatie hierop. De laatste tijd begroet vrijwel iedereen me met: ‘Alles goed?’ Ik beantwoord die vraag meestal met: ‘Ja hoor,’ maar soms ook met: ‘Iemand met wie alles goed gaat, moet op de kermis staan.’ Als alles goed met je gaat, ben je een uitzondering, zoals de vrouw met de baard. U begrijpt dat de vraag me ergert. De vrager is in wezen niet geïnteresseerd in het antwoord, maar waarom stelt hij de vraag dan, als hij alleen maar iemand wil groeten?
Een vraag waarop je geen antwoord verwacht moet je niet stellen. Of vindt u dat ik spijkers op laag water zoek?

Niet álles is goed

Beste Niet álles,
Ik denk dat u het maar niet al te letterlijk moet opvatten. De mensen verzinnen steeds nieuwe dingen om elkaar te begroeten of afscheid te nemen. Ik kan me herinneren dat ik (wonende in de Randstad) stomverbaasd was een jaar of vijfentwintig jaar geleden, toen mensen ineens ‘Hoi’ begonnen te zeggen bij wijze van afscheid. ‘Hoi’ als je weggaat? Dat had ik nog nooit gehoord en dat vond ik buitengewoon bespottelijk. Dat bleek dan weer een of andere provinciale gewoonte te zijn, afkomstig uit het noorden van het land. Enfin, zoiets nemen mensen van elkaar over en op een gegeven moment wordt het klassiek repertoire. Er zijn ook mensen die zich wild ergeren als anderen ‘Hoe gaat het?’ zeggen, omdat ze weten dat die ander helemaal niet wil weten hoe het echt gaat, maar alleen ‘Goed’ wil terughoren. Tja, het zijn conventies. Blijkbaar heeft ‘Alles goed?’ nu de functie van ‘Hallo’ of ‘Goeiedag’ gekregen. Niets aan te doen. Zo gaan die dingen. Op de mode heb je geen greep. Maar u hoeft er zelf niet aan mee te doen natuurlijk.


Beste Beatrijs,
Jongeren kennen geen enkele nuance meer in begroetingen. Ik herinner me nog: toen ik vijftien was, werd ik in een winkel voor het eerst aangesproken met ‘meneer’. Ik voelde me groeien!
Nu is het, zelfs hier in de provincie, alleen maar ‘hallo’. Toen ik nog in Amsterdam woonde, heb ik er wel eens wat van gezegd. Ik probeerde het uit te leggen aan een verkoper/ster of lokettist(e), maar mijn opmerking stuitte op onbegrip of liep zelfs uit op ruzie. Gewoon ‘Dag meneer’ of desnoods ‘Meneer!?’ zeggen vindt men kennelijk truttig of onderdanig. Maar naar mijn gevoel zeg je ‘hallo’ alleen tegen goede bekenden of als je in een jolige bui bent. Standaard tegen iedere klant ‘hallo’ zeggen vind ik ronduit onbeschoft. ‘Ik ben je maatje niet,’ denk ik dan.
Moet ik me maar bij de ontstane situatie neerleggen of is er een manier om de jonge mens zonder kans op ruzie duidelijk te maken, dat men graag anders aangesproken wenst te worden?

Hallo-hater (63 jaar)

Beste Hallo-hater,
Beter dan 'Hallo' is 'Goedemorgen' of ‘Goedemiddag’ of  'Wat kan ik voor u doen?' Daar heeft u zeker gelijk in. Winkelpersoneel of lokettisten die een of andere training hebben gevolgd, zijn hiervan op de hoogte. Ik vermoed bijvoorbeeld dat het personeel dat bij McDonalds werkt, nooit 'Hallo' tegen de klanten zegt, behalve misschien tegen tieners. McDonalds staat erom bekend dat het zijn personeel traint op dit soort elementaire beleefdheid, naast natuurlijk een snelle service.
Voor u heeft het weinig zin om individuele verkopers of mensen-achter-balies hierop te corrigeren. De meesten zullen u glazig aankijken en bij zichzelf denken: ‘Waar heeft die vent het over? Wat is er mis met hallo?’ Zij bedoelen het ook niet onbeleefd - voor hen is het gewoon normaal en vriendelijk om 'hallo' en 'doei' te zeggen, net zoals ze gedachteloos de hele wereld tutoyeren.
U kunt uw zendingswerk beter op een structurele manier aanpakken en de chef erop aanspreken. Hem of haar kunt u uitleggen dat het voor veel klanten, zeker als ze niet meer piepjong zijn, prettiger is om met enige formaliteit tegemoet getreden te worden door het personeel. Een goede chef zal zich deze kritiek aantrekken en er een mini-cursus 'omgang met klanten' tegenaan gooien voor z'n personeel.