| 1 | 2 | 3 |

Beste Beatrijs,
Een goede vriend van mij nodigde laatst twee vrienden uit voor een barbecue bij hem in de tuin. Tegenover mij beklaagde hij zich later dat zijn gasten geen poot hadden uitgestoken.  Hij vindt dat ze hadden moeten aanbieden om te helpen met braden, afruimen en afwassen. Deze nalatigheid vond hij een flagrante schending van de hedendaagse etiquette. De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik doorgaans ook niet meehelp met eten klaarmaken of afwassen, als ik ergens te eten ben uitgenodigd. Heeft mijn vriend gelijk en dien ik altijd hulp aan te bieden of mag ik denken: jullie nodigen mij uit voor een barbecue, dan mogen jullie ook het werk doen dat daarbij komt kijken?

Liever geen keukenhulpje

Beste Liever geen,
De conventie luidt dat gasten bij een barbecue of informeel etentje vragen of ze ergens mee kunnen helpen. Maar ik haast me erbij te zeggen dat het afslaan van de geboden hulp minstens zo conventioneel is. Het maakt geen gastvrije indruk om genodigden een schort aan te trekken en de keuken in te jagen. Als gastheer/vrouw moet je ervoor zorgen dat het meeste werk gedaan is voordat de bezoekers binnenkomen. Na het eten de gasten aan de afwas zetten gaat al helemaal te ver. Opruimen en afwassen hoort bij de taak van gastheer/vrouw. Uw vriend vond het ‘een flagrante etiquetteschending’ dat zijn gasten nalieten hulp aan te bieden. Ik leid hieruit af dat uw vriend niet bekend is met deel twee van de conventie (het afslaan van de hulp) en wel degelijk van plan was de bezoekers aan het werk te zetten. Dat is geen correcte manier van gastbejegening.
Wat niet zeggen wil dat gasten nooit een vinger hoeven uit te steken. Het hangt er een beetje van af hoe de zaken erbij staan. Bent u te gast bij mensen die alles onder controle hebben, dan hoeft u zich niet in de strijd te werpen. Heeft de verhitte gastheer/vrouw het te druk met voorbereidingen om zelfs maar een woord met u te wisselen, terwijl u in uw eentje zit te kniezen met uw cocktail, dan is het wel zo aardig om u in te zetten voor het algemeen belang. Er valt uitstekend te praten onder het keren van spiezen of het snijden van tomaten.

Beste Beatrijs,
Mijn vriendin en ik houden allebei van lekker eten en uitgebreid koken. Omdat wij maar een kleine keuken hebben, koken we zelden samen. Na afloop van zo’n heerlijk, uitgebreid diner, heeft de kok logischerwijs geen puf meer om af te ruimen, laat staan af te spoelen. Daarom hebben wij de volgende regel bedacht: degene die kookt is na het eten vrijgesteld van huishoudelijke klusjes.
Om als kok na het eten rustig te kunnen ‘uitbuiken’ vinden wij beiden heerlijk. Het probleem ligt hier: mijn vriendin en ik houden er nogal uiteenlopende kookstijlen op na. Ik spoel alle kookgereedschap meteen af en zet het in de afwasmachine, waardoor er na het eten alleen nog wat pannen, borden en bestek de machine in hoeven. Zij daarentegen hoeft maar een ei te bakken en de keuken ziet er al uit of ze voor een heel weeshuis heeft staan koken. Ik heb er dus altijd vrij veel werk aan om de zaak toonbaar te krijgen. Het alternatief - degene die kookt, ruimt op - staat mij evenmin aan. Is dit gezeur, wij kennen immers al de luxe van een afwasmachine, of is er wat aan te doen?

Pineut met opruimen

Beste Pineut,
Dit is geen kwestie van verschillende kookstijlen, maar van het verschil tussen iemand die kan koken (u) en iemand die het niet kan (uw vriendin). Wie de keuken achterlaat alsof er een bom is ontploft demonstreert een gebrek aan vaardigheid. Iemand die kan zeilen weet niet alleen hoe hij een boot over het water kan voortjagen zonder om te slaan, maar ook hoe hij de boot vaarklaar moet maken, hoe hij moet aan- of afmeren en wat voor knopen hij moet leggen. Zo is het ook met koken. Het bestaat voor de helft uit nederig opruimwerk. Let maar eens op hoe een goede kok te werk gaat. Als hij even niet in een pannetje hoeft te roeren, dan wast hij snel het gebruikte snijplankje of vergiet af en zet de spullen terug op hun plaats - en dus niet in de afwasmachine, waar ze teveel ruimte innemen. Ook lapt hij voortdurend de aanrecht schoon.
Het is belangrijk dat uw vriendin leert hoe ze moet koken, anders kunt u nog jarenlang de door haar gemaakte rotzooi opruimen. De mogelijkheid die u niet zint – de koker neemt ook het opruimen en afwassen voor z’n rekening – is toevallig wél de beste manier om het te leren. Daarvoor moet ze de hele kookcyclus op eigen kracht doorlopen: vanaf de aanschaf van voedsel tot en met het weer op orde brengen van de keuken na het eten. Alleen op die manier ervaart ze aan den lijve dat het loont om de tijd die met koken heengaat en waarin veel loze momenten zitten, nuttig te gebruiken.
Stel uw vriendin voor om het een tijdje zo te doen. Het betekent een paar weken extra inspanning voor haar, maar als ze de kunst onder de knie heeft, zal ze er haar leven lang plezier van hebben. En u ook. Als ze eenmaal kan koken, kunt u ook weer terugswitchen naar het systeem ‘de een kookt, de ander ruimt op’.


Beste Beatrijs,
Mijn partner en ik hebben een oppervlakkige maar prettige relatie met een van onze buren, een jonge werkende vrouw. Zij zorgt voor onze planten in de vakantie en wij voor haar poezen, als ze zelf weg moet. Toen ik haar laatst tegenkwam, nodigde ik haar uit om de dag daarna met ons en onze kleine kinderen mee te eten, om wat beter kennis te maken. Ze vond het leuk, vroeg of haar vriend ook mocht komen, wat ik prima vond.
Het was een gezellig, informeel etentje op een doordeweekse dag. Na het eten begon mijn man direct met de afwas. Omdat dat misschien wat cru over zou komen, zei ik: "Dat is onze gewoonte, anders loopt het zo snel op in een huishouden met kinderen," en pakte een theedoek. Ik verwachtte dat ze daarop zouden aanbieden mee te helpen, maar ze bleven gewoon zitten en gingen door met de wijn. Mijn vraag is nu: is het onbeleefd om bij zo’n doordeweeks etentje meteen na de maaltijd af te wassen? En: is het onbeleefd om als gast te blijven zitten?

Graag de boel aan kant

Beste Graag de boel,
Wanneer een gastheer/vrouw aanstalten maakt om op te ruimen, bieden sommige gasten weleens hun diensten aan: "Zal ik even helpen met de afwas?" Dit is een conventioneel aanbod dat even conventioneel dient te worden afgewimpeld: "Ben je gek, ik ruim alleen even af, zodat we meer ruimte aan tafel hebben." Hoe informeel het etentje ook is, men zet geen gasten aan de afwas, en oppervlakkige kennissen al helemaal niet. Gevrijwaard zijn van huishoudelijk werk is nu net een van de aardige kanten van het bij een ander gaan eten. Van goede vrienden of familieleden kan de aangeboden hulp weleens worden aanvaard - en dan liever bij de voorbereiding van de maaltijd dan bij de afwas -, omdat het een manier is om even een gesprek à deux te kunnen voeren in de keuken. Het tevoorschijn halen van afwasborstels en droogdoeken is een sein dat de gezelligheid is afgelopen. U had uw afwasroutine beter kunnen opschorten tot na hun vertrek, want men laat bezoekers niet aan hun lot over. Toen uw man als een nijvere Martha toch zo nodig aan de slag wilde, had hij het in z’n eentje kunnen doen, terwijl u zich met de gasten onderhield.